چکیده گندم نان یکی از گیاهان زراعی در جهان است و نقش مهمی در امنیت غذایی دارد. هر چند عنصر سیلیسیم جزء عناصر ضروری برای رشد گیاه به شمار نمیآید. با این حال، نتایج تحقیقات اخیر نشان داده که سیلیسیم در افزایش مقاومت گیاهان به تنشهای محیطی موثر بوده است. لذا، این آزمایش با هدف مقایسه ذرات اکسید سیلیسیم با قطر متفاوت، سیلیکات سدیم و سیلیکات پتاسیم در کاهش خسارت تنش خشکی در گندم دیم انجام شد. آزمایش در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه پژوهشی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی اجرا شد. تیمارهای آزمایش شامل فرمهای مختلف سیلیسیم )بدون مصرف سیلیسیم )شاهد(، سیلیکات پتاسیم ) 3SiO2K (، سیلیکات سدیم ) 3SiO2Na (، نانوذرات اکسید سیلیسیم ) 2SiO ( با قطر ذرات 8 نانومتر، نانوذرات اکسید سیلیسیم با قطر ذرات 1 ± 12 نانومتر، نانوذرات اکسید سیلیسیم با قطر ذرات 5 ± 25 نانومتر، نانوذرات اکسید سیلیسیم با قطر ذرات 5 ± 65 نانومتر، اکسید سیلیسیم با قطر ذرات 1000 نانومتر، اکسید سیلیسیم با قطر ذرات 5000 نانومتر، اکسید سیلیسیم با قطر ذرات 10000 نانومتر و اکسید سیلیسیم با قطر ذرات 100000 نانومتر( بودند. نتایج نشان داد که کاربرد فرمهای مختلف سیلیسیم موجب بهبود رشد و عملکرد گندم نان شدند. به طوری که بیشترین قطر برگ ) 77 / 2 میلیمتر(، طول سنبله ) 38 / 11 سانتیمتر( و تعداد سنبلچه در سنبله ) 19 / 15 عدد( از محلولپاشی نانوذرات اکسید سیلیسیم با قطر ذرات 8 نانومتر به دست آمد. به علاوه، مقایسه میانگینها نشان داد که تیمار نانوذرات اکسید سیلیسیم با قطر 12 نانومتر و سیلیکات سدیم موجب افزایش 17 / 35 و 93 / 32 درصدی تعداد دانه در سنبله نسبت به شاهد شدند. همچنین بیشترین وزن هزار دانه در تیمار سیلیکات پتاسیم، اکسید سیلیسیم با قطر 10000 نانومتر و نانوذرات اکسید سیلیسیم با قطر 25 و 8 نانومتر دیده شد. محلولپاشی نانوذرات اکسید سیلیسیم با قطر 25 نانومتر به ترتیب باعث افزایش 23 / 38 ، 20 / 49 و 60 / 57 درصدی میزان عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک و عملکرد کاه نسبت به شاهد شد . گیاهان محلولپاشی شده با نانوذرات اکسید سیلیسیم با قطر ذرات 8 و 12 نانومتر به طور معنیداری از میزان کلروفیل a، کلروفیل b و کلروفیل کل بیشتری نسبت به سایر فرمهای سیلیسیم برخوردار بودند. از طرفی، بالاترین میزان پرولین، پروتئین و قندهای محلول برگ با کاربرد تیمارهای نانوذرات اکسید سیلیسیم با قطر 8 ، 12 ، 25 و 65 نانومتر دیده شد. مشخص شد که کاربرد فرمهای مختلف سیلیسیم موجب کاهش محتوای مالوندیآلدئید و پراکسید هیدروژن و افزایش فعالیت آنزیمهای آنتیاکسیدانی کاتالاز، پراکسیداز و سوپراکسید دیسموتاز برگ در مقایسه با شاهد شدند. به طور کلی، تیمارهای نانو ذرات اکسید سیلیسیم در مقایسه با فرم غیرنانو به طور موثرتری عملکرد، اجزای عملکرد و صفات بیوشیمیایی گندم را افزایش دادند که نشان دهنده توانایی بهتر نانوذرات به دلیل ابعاد کوچکتر و سطح بیشتر آنها است. بنابراین، توصیه میشود برای افزایش رشد و عملکرد گندم نان دیم و کاهش آسیب تنش خشکی، پیشنهاد میشود که از محلولپاشی فرم نانو ذرات دی اکسید سیلیسیم استفاده شود. کلیدواژهها: آنزیم آنتیاکسیدان، عملکرد دانه، سیلیسیم، گندم، نانو ذره  

  Abstract In order to investigate the effect of nitrogen and sulfur levels on the growth characteristics and quantitative and qualitative yield of nigella, an experiment was conducted as split plot based on randomized complete blocks design with three replications during 2021-22 cropping year at Campus of Agriculture and Natural Resource, Razi University, Kermanshah, Iran. The factors include the application of nitrogen at three levels (one-third, two-thirds and equivalent to the recommended amount from the source of urea fertilizer) as the main-factor and the application of sulfur at four levels (0, 40, 80 and 120 kg/ha from the source of Ammonium sulfate) were as sub-factor. The results of analysis of variance showed that the effect of nitrogen on harvest index, number of capsules per plant, 1000 grain weight, number of lateral branches, stem diameter, number of leaves per plant, leaf area per plant, number of days from seedling emergence to flowering, grain filling duration, grain filling rate, grain protein, grain ash, and leaf nitrogen were significant at the 1% probability level, and the biological yield and plant height were significant at 5% level. The effect of sulfur fertilizer on harvest index, 1000 grain weight, grain filling rate and grain ash was significant at the 1% probability level, and on the number of days from seedling emergence to flowering, grain filling duration and leaf nitrogen at 5% level. The nitrogen × sulfur interaction effect on grain yield, number of grains per capsule, number of grains per plant, grain weight per plant, grain oil, grain fiber and stem nitrogen at the 5% probability level and on oil yield, oil harvest index and number of days from seedling emergence to physiological maturity was significant at the 1% probability level. Interaction treatment of the recommended amount of nitrogen fertilizer x 120 kg/ha sulfur fertilizer produced the highest values of biological yield (4788 kg/ha), grain yield (1941 kg/ha), oil yield (743 kg/ha), harvest index (38/9%), oil yield index (15.3%), number of capsules per plant (34.92), number of grains per capsule (78.8), number of grains per plant (2921), 1000-grain weight (2.32 g) , grain weight per plant (7.10 g), plant height (66.9 cm), number of lateral branches (12.31), stem diameter (7.31 mm), number of leaves per plant (101.4) ), leaf area per plant (186 cm2), number of days from seedling emergence to flowering (69.8 days), number of days from seedling emergence to physiological maturity (110.6 days), grain filling duration (39.1 days), grain filling rate (163 mg/day), grain protein (28.1%), grain fiber (9.05%), grain oil (38.78%), leaf nitrogen (2.80%) and stem nitrogen (15.1%). In general, the application of the recommended amount of nitrogen with 80-100 kg/ha of sulfur fertilizer can be recommended as a suitable treatment to improve the yield of nigella. Key words: Nigella, grain oil, leaf nitrogen, grain yield, harvest index.

چکیده مقدمه: مصرف مداوم آنتی‌بیوتیک در فرایند تولید مرغ گوشتی، به دلیل به وجود آمدن باکتری­های مقاوم به آنتی­بیوتیک­ها، خطری بزرگ برای سلامت عمومی افراد جامعه به شمار می­رود. ازآنجایی‌که در سال­های اخیر، گوشت مرغ به یکی از مهم­ترین منابع تامین پروتئین در سبد مصرف خانوارها تبدیل شده است. بدون شک توجه به کیفیت و سلامت گوشت مرغ در فرآیند تولید برای ارتقای سلامت و بهداشت جامعه ضروری است. هدف: پژوهش با هدف تعیین تاثیر عوامل اجتماعی و شناختی بر استفاده از آنتی‌بیوتیک در مرغداری­های صنعتی گوشتی شهرستان کرمانشاه بر اساس نظریه شناختی اجتماعی بندورا   انجام شد. روش­شناسی: این مطالعه به روش توصیفی-همبستگی انجام شده است. جامعه آماری این پژوهش، شامل متصدیان مرغداری‌های صنعتی گوشتی فعال در سطح شهرستان کرمانشاه بودند بودند (85 = N) که با استفاده از جدول کرجسی و مورگان، تعداد 70 نفر از آن‌ها به‌صورت تصادفی نظام‌دار برای مطالعه انتخاب شدند. ابزار سنجش پژوهش، پرسشنامه­ای محقق ساخته و بر اساس نظریه شناخت اجتماعی بندورا، بود که روایی آن توسط پانل متخصصان و پایایی آن توسط ضریب آلفای کرونباخ و ضریب پایایی ترکیبی (همه بخش­ها بالاتر از 7/0) بررسی و تایید شد. داده‌ها به روش کمی و با استفاده از آمارهای توصیفی و استنباطی و مدل‌سازی معادلات ساختاری و در محیط نرم‌افزارهای (  ) و (SmartPLS)، مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفتند. نتایج: نتایج نشان داد، سولفامتوکسازول+تری‌متوپریم، کولیستین، اریترومایسین، انروفلوکساسین و سالینومایسین، پر مصرف­ترین داروهایی آنتی‌بیوتیکی مورد استفاده در واحدهای طیور گوشتی شهرستان کرمانشاه بودند. قصد (نیت)، انتظارات نتیجه و خودکارآمدی مرغداران در استفاده از آنتی‌بیوتیک، در سطح پایینی قرار داشت و عوامل اجتماعی ساختاری (تسهیل کننده ها و موانع) موثر بر استفاده از آنتی‌بیوتیک در بین مرغداران، در شرایط خوبی قرار داشت. به­طور کلی مرغداران   در شیوه مصرف آنتی­بیوتیک، نمره قبولی گرفتند. همچنین مقادیر گزارش شده شاخص‌های برازندگی، بیانگر آن است که مدل معادله‌ی ساختاری روابط میان مرغداران ، از برازش مناسب و قابل‌پذیرشی برخوردار است و مولفه‌های مورد استفاده تحقیق، صحت و سازگاری مدل پیشنهادی را با مدل نظری و روابط میان رفتار مرغداران در استفاده از آنتی­بیوتیک­ها در شهرستان کرمانشاه (انتظارات نتیجه، قصد، خودکارآمدی، اجتماعی ساختاری) تایید می‌کند. بحث:   بر این اساس می‌توان بیان داشت که نظریه شناخت اجتماعی بندورا یک چارچوب نظری مناسب برای پیش‌بینی رفتار استفاده از آنتی‌‌بیوتیک در بین مرغداران بود و در جهت گسترش فعالیت پرورش مرغ بدوت آنتی‌بیوتیک حمایت دولت از طریق دادن یارانه، وام بلاعوض،   نظارت و ارزیابی سازمان‌های مربوطه، اجرای طرح‌های آموزشی و غیره، از تولیدکنندگان مرغ حمایت کند.

   تری‌بنورون متیل در سیستم‌های کشت غلات ایران در شرایط دیم به‌طور گسترده مورداستفاده قرار می‌گیرد. بااین‌حال، اطلاعات کمی در مورد ماندگاری آن در خاک و انتقال این علف‌کش و سمیت آن برای محصولات بعدی در تناوب وجود دارد. این مطالعه با هدف بررسی حساسیت ارقام مختلف نخود به تری‌بنورون متیل و همچنین یافتن محصولات جایگزین انجام شد. در آزمایش مزرعه‌ای، مزارع نخود واقع در شهرستان روانسر، استان کرمانشاه، طی فصل زراعی 1402-1401 مورد پایش قرار گرفت و رشد نخود در پاسخ به بقایای تری‌بنورون متیل مصرفی در محصول قبلی گندم مورد ارزیابی قرار گرفت. همچنین در یک آزمایش گلخآن‌های، تاثیر غلظت‌های مختلف تری‌بنورون متیل بر رشد نخود، عدس و ماشک معمولی مورد بررسی قرار گرفت. در تمامی گونه‌های مورد بررسی در این مطالعه، حضور تری‌بنورون متیل باعث کاهش رشد گیاه شد. در مجموع، در بین گونه‌های زراعی مورد بررسی، عدس تحمل بیشتری نسبت به تری‌بنورون متیل داشت و سپس گونه‌های ماشک معمولی و نخود قرار داشتند. رقم نخود بیونیج در مقایسه با دو رقم دیگر یعنی منصور و عادل نسبت به بقایای تری‌بنورون متیل در خاک (کاهش 30 درصدی عملکرد دانه) حساس‌تر بود. بر اساس نتایج این مطالعه، بقایای تری‌بنورون متیل مصرفی در مزارع گندم، عامل اصلی کاهش ارتفاع نخود در سیستم‌های کشت دیم غرب ایران است. جایگزینی عدس و ماشک معمولی با نخود در تناوب با گندم در خاک­هایی که به‌شدت آلوده به بقایای تری بنورون متیل هستند، توصیه می شود.

خرفه گیاه دارویی ارزشمندی است که دارای ترکیبات و خواص مفیدی است که میتوان به اسیدهای چرب امگا 3 ، ویتامینها و غیره اشاره نمود . تنش خشکی یکی از مهمترین تنشهای غیرزیستی است که همواره اثرات منفی زیادی بر بهرهوری محصولات کشاورزی دارد . در شرایط خشکی میزان مناسب مصرف کود نیتروژن می تواند رشد و عملکرد محصول را تحت تاثیر قرار دهد. به همین منظور اثرات سطوح تنش خشکی و نیتروژن بر رشد و برخی از صفات زراعی و فیزیولوژیکی گیاه خرفه در گلخانه تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه رازی در سال زراعی 1401 - 1400 انجام شد. آزمایش بهصورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی در سه تکرار طراحی گردید. تیمارها شامل سطوح تنش خشکی )آبیاری در زمان 35 ، 50 ، 65 و 80 درصد تخلیه رطوبت( و مقادیر مصرف نیتروژن ) 0 ، 50 ، 100 و 150 کیلوگرم در هکتار از منبع اوره( بودند. صفات مورد بررسی شامل وزن خشک بوته، وزن دانه در بوته، شاخص برداشت، تعداد کپسول در بوته، تعداد دانه در کپسول، تعداد دانه در بوته، وزن هزار دانه، ارتفاع بوته، تعداد شاخه اولیه، تعداد شاخه ثانویه، وزن خشک برک، وزن خشک ساقه، نسبت وزن برگ، نسبت وزن ساقه، نیتروژن دانه، نیتروژن برگ، نیتروژن ساقه، کارایی مصرف نیتروژن، کارایی اقتصادی نیتروژن، شاخصبرداشت نیتروژن، کارایی مصرف آب، میزان آب مصرفی، کلروفیل a، کلروفیل b ، کلروفیل کل، کارتنوئید، کلروفیل فلورسانس، هدایت روزنهای و غیره. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اثر تنش خشکی بر صفات وزن خشک بوته، وزن دانه در بوته، شاخصبرداشت، تعداد کپسول در بوته، تعداد دانه در کپسول، تعداد دانه در بوته، وزن هزار دانه، ارتفاع بوته، تعداد شاخه اولیه، تعداد شاخه ثانویه، وزن خشک برگ، نسبت وزن برگ، نسبت وزن ساقه، نیتروژن دانه، نیتروژن برگ، نیتروژن ساقه، کارایی مصرف نیتروژن، کارایی اقتصادی نیتروژن، شاخصبرداشت نیتروژن، کارایی مصرف آب، میزان آب مصرفی، کلروفیل فلورسانس و هدایت روزنهای. اثر کود نیتروژن بر صفات وزن خشک بوته، وزن دانه در بوته، شاخص برداشت، تعداد دانه در کپسول، تعداد دانه در بوته، وزن هزار دانه، ارتفاع بوته، وزن خشک برگ، نیتروژن دانه، نیتروژن برگ، نیتروژن ساقه، شاخصبرداشت نیتروژن، کلروفیل فلورسانس و هدایت روزنهای. اثر متقابل تنش خشکی در کود نیتروژن بر صفت وزن خشک ساقه، کلروفیل a ، کلروفیل b ، کلروفیل کل و کارتنوئید معنیدار گردید. تیمار 35 درصد تخلیه رطوبتی به همراه کاربرد 100 کیلوگرم در هکتار کود نیتروژن از نظر صفت وزن خشک بوته ) 82 / 2 گرم(، وزن دانه در بوته ) 13 / 1 گرم(، شاخصبرداشت ) 04 / 40 درصد(، تعداد کپسول در بوته ) 66 / 62 (، تعداد دانه در کپسول ) 33 / 72 (، تعداد دانه در بوته ) 4 / 4548 (، وزن هزار دانه ) 50 / 0 گرم(، وزن خشک برگ ) 16 / 0 گرم(، وزن خشک ساقه ) 37 / 2 گرم(، نیتروژن دانه ) 02 / 11 درصد(، نیتروژن برگ ) 2 / 6 درصد(، نیتروژن ساقه ) 86 / 7 درصد(، شاخصبرداشت نیتروژن ) 75 / 57 درصد( بیشترین مقادیر را به خود اختصاص داد. تیمار 80 درصد تخلیه رطوبتی باعث افزایش کارایی مصرف آب ( 83 / 11 گرم بر کیلوگرم( گردید. بطور کلی نتایج نشان داد که، در تیمار تخلیه رطوبتی 35 درصد به همراه کاربرد 100 کیلوگرم در هکتار کود نیتروژن بیشترین عملکرد دانه خرفه بدست آمد. کلید واژهها: کلروفیل فلورسانس، پروتئین دانه، کارایی مصرف آب، رنگیزه های فتوسنتزی  

تغییر اقلیم و افزایش جمعیت موجب افزایش مصرف در شبکه‌های توزیع آب و به دنیال آن افزایش سرعت جریان در لوله‌ها و کاهش فشار در گره‌ها شده است. در این حالت برخی مشترکین امکان دریافت آب موردنیاز را نخواهند داشت. تعویض لوله‌ها با لوله‌ها با قطر بزرگتر یکی از راهکارها می‌باشد. اما نیازمند صرف زمان و هزینه قابل توجه است. تحویل نوبتی آب می‌تواند در شبکه‌های موجود برای حل مشکل به کار رود. تحویل آب برای 6 ناحیه شبکه توزیع آب شهر تازه‌آباد به صورت 12، 8 و 6 ساعته با هدف تامین آب مورد نیاز و یکنواختی توزیع بالا با استفاده از الگوریتم جستجوی هماهنگ تک هدفه و دو هدفه بهینه شد. در مدل هیدرولیکی از روش تحلیل هیدرولیکی مبتنی بر فشار و روش گسیلنده برای تعیین دبی گره‌ها استفاده و نتایج باهم مقایسه شدند. در سناریوهای مختلف امکان تحویل آب در 4، 3 و 2 نوبت بررسی شد. مقایسه نتایج نشان داد که در الگوریتم تک هدفه نسبت آب تامین شده به آب مورد نیاز بیش از الگوریتم دو هدفه است. اما یکنواختی توزیع در الگوریتم دو هدفه افزایش پیدا کرده است. در تمام سناریوها جواب‌های روش تحلیل هیدرولیکی مبتنی بر فشار در تمامی نواحی شهر تازه‌آباد در ساعات اوج مصرف قرار گرفته است. به عبارتی نمی‌توان به صورت نوبتی آب را به نواحی مختلف تحویل داد. اما در روش گسیلنده معمولا در 2 بازه زمانی آب تحویل داده شده است. در شبکه تازه آباد چنانچه در 2 نوبت آب تحویل داده شود، حداکثر دبی در شبکه بیش از حداکثر دبی شرایط موجود شبکه است. اما در صورت تحویل آب در 3 و 4 نوبت حداکثر دبی به حداکثر دبی شبکه نزدیکتر خواهد شد. اختلاف حداکثر و حداقل دبی شبکه در الگوریتم دو هدفه کمتر از الگوریتم تک هدفه بوده است. تحویل آب در 4 نوبت کمترین تغییرات دبی و ضرایب مصرف را داشته است. با توجه به سناریوهای بررسی شده در شبکه تازه آباد، تحویل آب در 8 ساعت به عنوان بهترین گزینه انتخاب شد. در این حالت نسبت آب تامین شده به آب موردنیاز حدود 70 درصد و یکنواختی توزیع حدود 87 درصد خواهد بود. حداکثر دبی در شبکه توزیع آب تقریبا برابر حداکثر دبی در شرایط فعلی است. همچنین محدوده تغییرات دبی و ضرایب مصرف کمتر از شرایط فعلی است. به عبارتی در شبکه تغییرات فشار کمتر از شرایط فعلی خواهد بود.   

در خاک‏های ایران کمبود عناصر غذایی و پایین بودن کارایی جذب آن‏ها از عوامل مهم کاهش کمیت و کیفیت محصولات زراعی محسوب می‏شود. بنابراین با اعمال روش صحیح تغذیه گیاهان می‏توان کارایی نهاده‏ها را افزایش داد. بر همین اساس، به منظور بررسی اثر محلول‏پاشی کودهای ریزمغذی نانو بر صفات مورفوفیزیولوژیک و عملکرد سیاهدانه، یک آزمایشدر قالب طرح بلوک‏های کامل تصادفی با سه تکرار در سال زراعی 1401-1400 در مزرعه آموزشی و تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی در استان کرمانشاه انجام گرفت. تیمارهای آزمایشی شامل محلول‏پاشی شش نانو کود ریزمغذی   آهن و بور (دو در هزار)، روی و منگنز (5/1 در هزار)، مس و مولیبدن (یک در هزار) در مرحله ابتدای رشد طولی ساقه، محلولپاشی همین شش نانو کود ریزمغذی در مرحله ابتدای پرشدن دانه، و یک تیمار شاهد (محلول‏پاشی با آب) بودند. در این آزمایش، صفات مربوط به خصوصیات رشدی گیاه، عملکرد و اجزای عملکرد، صفات فیزیولوژیک، صفات بیوشیمیایی، درصد روغن سیاهدانه و عملکرد روغن اندازه‏گیری شدند. نتایج تجزیه واریانس نشان داد کاربرد کودهای ریزمغذی نانو در دو مرحله شاخه‏دهی و پر شدن دانه به طور جداگانه بر اکثرصفات (به غیر از تعداد دانه در گیاه و حداکثر کارایی فتوشیمیایی فتوسیستم P)   اثر معنی‏‏داری داشت. مقایسه گروهی اثر محلول‏پاشی کودهای ریزمغذی نانو بین دو مرحله شاخه‏دهی و پر شدن دانه بر اکثر صفات (به غیر از سرعت پر شدن دانه، ارتفاع ساقه، وزن خشک گیاه، نسبت وزن کپسول، کاتالاز و سوپراکسیددیسموتاز) معنی‏دار گردید. محلول‏پاشی نانوکود آهن در مرحله شاخه دهی و پر شدن دانه (به ترتیب با 1679 و 1772 کیلوگرم در هکتار) بالاترین عملکرد دانه را در مقایسه با شاهد (1414 کیلوگرم در هکتار) تولید نمودند. همچنین، بیشترین عملکرد روغن به ترتیب با کاربرد آهن و روی   ابتدا در مرحله پر شدن دانه (به ترتیب 640   و 606 کیلوگرم در هکتار) سپس در مرحله شاخه‏دهی (به ترتیب 569 و 561 کیلوگرم در هکتار) مشاهده شد. بیشترین پاسخ صفات   مورفولوژیک و فیزیولوژیک ابتدا به کاربرد آهن سپس به محلول‏پاشی روی حاصل شد. به طور کلی، نتایج این آزمایش نشان داد که به نظر می‏رسد محلول‏پاشی نانوکودهای ریزمغذی به ویژه آهن و روی در افزایش عملکرد کمی و کیفی سیاهدانه موثر باشد.   

این آزمایش به منظور بررسی اثر غلظت و مقادیر مختلف محلول‏پاشی دودآب بر روی عملکرد و اجزای عملکرد و همچنین برخی از عناصر غذایی غده سیب‏زمینی در سال زراعی 1399-1400 در مزرعه تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی اجرا شد. آزمایش به صورت فاکتوریل به اضافه شاهد در قالب طرح بلوک‏های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. تیمارهای آزمایش شامل مقادیر مختلف دودآب (1 ،5/1و 2 لیتر در هکتار) و دفعات محلول‏پاشی دود‏آب (1، 2 و 3 بار) و تیمار شاهد بودند. نتایج نشان داد اثر تیمار غلظت محلول‏پاشی بر صفات چگالی غده، تعداد غده در یک بوته، عملکرد تک بوته، عملکرد غده در واحد سطح، وزن زیست توده هوایی، آهن، روی و منیزیم غده در سطح یک درصد معنی‏دار گردید. اثر تیمار تعداد محلول‏پاشی نیز بر صفات عملکرد تک بوته، عملکرد غده در واحد سطح، وزن زیست توده ، میزان نیتروژن، پتاسیم، آهن، روی و منیزیم غده در سطح احتمال یک درصد معنی‏دار گردید. اثر متقابل غلظت و تعداد محلول‏پاشی نیز بر صفات عملکرد تک بوته، عملکرد غده در واحد سطح، وزن زیست توده، پتاسیم، آهن، روی و منیزیم غده در سطح احتمال یک درصد معنی‏دار گردید. همچنین اثر تیمار در مقابل شاهد برای صفات عملکرد تک بوته، عملکرد غده در واحد سطح، وزن زیست توده، فسفر، آهن و روی غده معنی دار گردید. نتایج مقایسه میانگین‏ها نشان داد بالاترین چگالی غده به میزان 987/0 گرم بر سانتی‏متر مکعب مربوط به سطح محلول‏پاشی دودآب 5/37 سی‏سی بود.

      چکیده    حبوبات به لحاظ برخورداری از پروتئین بالای دانه از اهمیت غذایی بالایی برخوردار هستند. نخود یکی از گیاهان مهم این خانواده است. به­منظور ارزیابی تاثیر آرایش کاشت و تلقیح مایکوریزایی بر رشد و عملکرد نخود بهاره “Cicer arietinum L.” تحت روش های مختلف خاکورزی، آزمایشی در سال زراعی 400-1399 در مزرعه­ی تحقیقاتی واقع در پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی کرمانشاه به طول جغرافیایی47 درجه و 9 دقیقه، عرض جغرافیایی 34 درجه و 21 دقیقه و ارتفاع 1319 متر از سطح دریا با میانگین بارش سالیانه 445 میلی متر در قالب اسپلیت پلات فاکتوریل بر پایه­ی طرح بلوک‌های کامل تصادفی با 3 تکرار انجام شد. فاکتورهای آزمایشی شامل خاکورزی در سه سطح (بدون شخم، شخم حداقل و شخم رایج) به­عنوان فاکتور اصلی و تلقیح با مایکوریزا در دو سطح (تلقیح بذر با کود زیستی مایکوریزا و عدم تلقیح) و آرایش کاشت به دو صورت (فاصله ردیف 25 و 50 سانتیمتر و فاصله روی ردیف 10 و 5 سانتیمتر) به‌عنوان فاکتورهای فرعی اعمال شدند. در این آزمایش از رقم بیونیج استفاده شد. صفات مورد ارزیابی تعداد بوته­ی سبز شده، ارتفاع بوته، تعداد شاخه­های فرعی، فاصله اولین گره از سطح خاک، تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در غلاف، پوشش سبز و شاخص سبزینگی، وزن نمونه و عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک، وزن صد دانه و شاخص برداشت بودند. بر اساس نتایج تجزیه واریانس اثر نوع خاکورزی تنها بر صفت وزن خشک در سطح احتمال پنج درصد معنی­دار شد و سایر صفات عملکردی را تحت تاثیر قرار نداد. تلقیح مایکوریزا بر صفات عملکرد دانه و شاخص برداشت در سطح احتمال یک درصد و بر وزن صددانه در سطح احتمال پنج درصد معنی­دار شد. اثر آرایش کاشت بر صفات وزن صددانه و عملکرد بیولوژیک   در سطح احتمال پنج درصد معنی­دار بود. در این تحقیق صفت تعداد غلاف در بوته بیشتر تحت تاثیر نوع خاکورزی قرار گرفت. تعداد دانه در غلاف و عملکرد دانه نیز به­ترتیب بیشتر تحت تاثیر آرایش کاشت و تلقیح مایکوریزا قرار گرفتند. سه تیمار تلقیح با مایکوریزا و فاصله ردیف 50 سانتی­متر (6/682 کیلوگرم در هکتار)، عدم تلقیح و فاصله ردیف 25 سانتی­متر (5/625 کیلوگرم در هکتار) و تلقیح با مایکوریزا و فاصله ردیف 25 سانتی­متر (2/611 کیلوگرم در هکتار) بیشترین میزان عملکرد دانه را نشان دادند. در مجموع نتایج این تحقیق تاثیر مثبت استفاده از کودهای زیستی را بر اکثر ویژگی­های مورفولوژی و عملکردی گیاه نخود نشان داد.    کلمات کلیدی: بدون شخم، عملکرد، کم­خاکورزی، مایکوریزا، نخود

   اثر   تیمارهای پیش کاشت بذر با سالیسیلیک اسید، هیومیک اسید و روی بر عملکرد و کیفیت ارقام گندم دوروم در شرایط دیم چکیده به­ منظور بررسی تاثیر تیمار بذر با اسید هیومیک، اسید سالیسیلیک و روی بر عملکرد و برخی صفات مربوط به ریشه گندم دوروم (Triticum durum Desf.) دو آزمایش گلدانی و مزرعه ای در پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی کرمانشاه در سال زراعی 99-1398 اجرا شد. فاکتورها در هر دو آزمایش شامل اسید هیومیک، اسیدسالیسیلیک، روی، اسید سالیسیلیک+ اسید هیومیک، اسید سالیسیلیک + روی، اسیدهیومیک+ روی، اسید سالیسیلیک+ اسیدهیومیک+ روی و شاهد (عدم مصرف) بر روی ارقام گندم دوروم ساجی و ذهاب بودند. در طرح گلدانی، آزمایش از نوع فاکتوریل در قالب طرح کامل تصادفی در سه تکرار اجرا گردیده و صفات سطح برگ، وزن خشک ساقه، وزن خشک ریشه، وزن خشک کل، ارتفاع بوته، طول و تراکم ریشه اندازه­ گیری شدند. در طرح مزرعه ای، آزمایش از نوع فاکتوریل و در قالب طرح بلوک کاملاً تصادفی و با سه تکرار و صفات   عملکرد بیولوژیک، عملکرد دانه، تعداد سنبله در متر مربع، تعداد دانه در سنبله، وزن هزار دانه، شاخص برداشت، ، میزان پروتئین دانه، ارتفاع بوته، میزان کلروفیل a ، b و کاروتنوئیدها مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج تجزیه واریانس در شرایط گلخانه نشان داد که رقم، بذرمال نمودن تیمارها و اثرات متقابل آن ­ها بر تمام صفات مورد مطالعه   اثر معنی ­دار در سطح احتمال 5 درصد داشتند. در بیشتر صفات عملکردی تیمار اسید هیومیک+ اسید سالیسیلیک+ عنصر روی بالاترین مقدار را نشان داد و بیشترین میزان وزن خشک ریشه، طول، تراکم و حجم ریشه در تیمارهای اسید هیومیک و اسید سالیسیلیک مشاهده شد. در شرایط مزرعه نیز اثرات متقابل تیمارها بر اکثر صفات مورد بررسی اثر معنی ­داری نشان داد. در آزمایش گلخانه­ ای بیشترین میزان برای تمام صفات در رقم ساجی مشاهده شد. در شرایط مزرعه بر خلاف گلخانه، اکثر صفات به‌ ویژه صفات عملکردی در رقم ذهاب مقادیر بالاتری داشتند. به ­طوری که تقریباً همه­ تیمارهای مورد بررسی بدون اختلاف معنی دار با یکدیگر، بالاترین عملکرد دانه (510 گرم) را نشان دادند. بیشترین تعداد دانه در سنبله (46) نیز در تیمارهای روی در رقم ذهاب مشاهده شد. در مجموع می­توان چنین بیان کرد که کاربرد کودهای آلی و تنظیم کننده­ های رشد گیاهی موجب افزایش عملکرد و اجزای عملکرد می ­گردد.       واژه­ های کلیدی: رنگیزه های فتوسنتزی، وزن خشک ریشه، پروتئین دانه، ذهاب ، ساجی

با توجه به اینکه دود آب حاصل از سوختن بقایای گیاهی ضمن دارا بودن مواد غذایی مورد نیاز گیاه ، اخیرا در دسته تنظیم کننده های رشد قرار گرفته است و نتایج برخی پژوهش ها موید افزایش کمیت و کیفیت برخی محصولات پس از محلول پاشی با دود آب   شده است ،این تحقیق به منظور بررسی اثر محلول پاشی دود آب بر برخی خصوصیات اگرولوژیک کتان روغنی در مزرعه پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی در سال زراعی 1399-1398 به صورت طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار اجرا گردید. تیمارهای مورد بررسی در این تحقیق عبارت از محلول پاشی با غلضت های یک ، دو و صفر(شاهد)   لیتر در هکتار در سه زمان غنچه دهی ،گلدهی کامل و تشکیل کامل کپسول و همچنین تیمارهای ترکیبی غلضت و زمان محلول پاشی می باشد . نتایج حاصله از این تحقیق نشان داد که محلول پاشی با غلضت های یک و دو لیتر در هکتار بر عملکرد زیست توده ،عملکرد دانه ،عملکرد کلش ،تعداد دانه در کپسول، تعداد دانه در بوته، وزن هزار دانه ،ارتفاع بوته ،عملکرد پروتیین ،درصد روغن دانه ،عملکرد روغن،فعالیت آنزیم آنتی اکسیدان پراکسیداز ،فعالیت آنزیم آنتی اکسیدان کاتالاز ،   فعالیت آنزیم آنتی اکسیدان سوپر اکسید دیسوتاز ، پروتیین های محلول ، محتوی کلروفیل برگ ، محتوی کارتنوییدهای برگ و درصد رطوبت دانه   معنی دار بوده ولی بر صفات تعدادکپسول ، درصد پروتیین دانه و شاخص برداشت تاثیر معنی دار نداشته است . . بیشترین تاثیر بر عملکرد دانه مربوط به   تیمار محلول پاشی دودآب با غلضت دو لیتر در هکتار و در زمان غنچه دهی و گلدهی کامل و تیمار محلول پاشی با غلضت یک لیتر در هکتار در سه زمان غنچه دهی ،گلدهی کامل و تشکیل کامل کپسول ها بود   که به ترتیب سبب افزایش   56.4و52.9 درصد عملکرد شدند و کمترین عملکرد در تیمار شاهد مشاهده گردید.. به طور کلی بیشترین اثر مثبت بر عملکرد دانه به ترتیب مربوط به کاربرد سه زمانه ،دوزمانه و یک زمانه محلول پاشی بود .  

   خربزه تلخ یا کارلا با نام علمی   Momordica charantia گیاهی است، گرمسیری و نیمه گرمسیری از خانواده کدوئیان که به‌طور گسترده در مناطق آسیا، آفریقا و آمریکای جنوبی به‌منظور میوه آن کشت می‌شود. با توجه به ارزش دارویی بالا، سطح فراوری پایین در کشور، بالا بودن قیمت محصول و میزان نیاز، کارلا از گیاهان دارویی اقتصادی به شمار می‌رود و تولید این محصول به‌صورت زراعی می‌تواند نقش به سزایی در اقتصاد کشور داشته باشد. به‌منظور بررسی اثر سطوح مختلف کود اوره و مرغی و دو شیوه مختلف کشت بر میزان عملکرد، شاخص برداشت، ماده خشک و اجزای عملکرد کارلا، آزمایشی به‌صورت اسپلیت پلات در قالب بلوک کامل تصادفی در مزرعه تحقیقاتی دانشکده علوم و مهندسی کشاورزی دانشگاه رازی کرمانشاه در بهار ???? اجرا شد. در این آزمایش پلات‌های اصلی شامل نوع و ترکیب کود اوره و مرغی در 5 سطح (100 درصد اوره)، (75درصد اوره + 25 درصد مرغی)، (?? درصد مرغی +?? درصد اوره)، (25 درصد اوره + 75 درصد مرغی )، (100 درصد مرغی) و پلات فرعی شامل دو نوع شیوه کشت داربستی و کرتی (پشته‌ای ) بود، از سیستم آبیاری نوار تیپی در این پژوهش استفاده شد. در این پژوهش صفات وزن تر میوه، وزن خشک میوه، طول میوه، قطر میوه، ارتفاع بوته، وزن خشک بوته و شاخص برداشت اندازه‌گیری شدند. نتایج نشان داد که اثر سطوح کود مرغی و اثر شیوه کشت بر غالب پارا متر های اندازه‌گیری شده معنی‌دار بود. افزایش مقادیر کود مرغی و کاهش مقادیر کود اوره باعث افزایش عملکرد در کارلا شد. در میان شیوه های   کشت نیز بالاترین عملکرد در الگوی کشت کرتی به دست آمد. اثر متقابل الگوی کشت و سطوح کودی نیز در غالب صفات غیر معنی‌دار شد. باتوجه به نتایج آزمایش کاربرد کود مرغی و شیوه کشت داربستی برای کشت کارلا پیشنهاد می شود.    واژه های کلیدی :

به منظور بررسی اثرات نیتروژن و رژیم های آبیاری بر عملکرد، اجزای عملکرد و برخی صفات فیزیولوژیکی کینوارقم سانتاماریا، آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه کاملاً تصادفی در پردیس کشاورزی و منابع طبیعی،دانشگاه رازی، در سال 1399 اجرا گردید. فاکتورها شامل رژیم های آبیاری )بدون تنش خشکی )در زمان 50 درصد7تخلیه رطوبت قابل استفاده گیاه(، تنش ملایم )در زمان 65 درصد تخلیه رطوبت قابل استفاده گیاه( و تنش شدید خشکی)در زمان 80 درصد تخلیه رطوبت قابل استفاده گیاه(( و مقادیر نیتروژن )شاهد، ?? ، ??? ، ??? ، ??? و ???کیلوگرم در هکتا ر( از منبع اوره در چند نوبت بودند. اندازه گلدانها 50 × 50 × 50 سانتیمتر )طول، عرض و ارتفاع( واز جنس سیمان بودند. تاریخ کاشت 12 اردیبهشت و برداشت 9 مرداد بود. نتایج نشان داد که عملکردهای زیست تودهو دانه در شرایط بدون تنش و مصرف 200 کیلوگ رم در هکتار نیتروژن در بیشترین مقدار و در شرایط تنش شدید ومصرف 250 کیلوگرم در هکتار نیتروژن در کمترین مقدار بودند. میزان کاهش عملکرد دانه در شرایط تنش ملایم درسطوح نیتروژن بین 1 / 80 - 9 / 32 درصد و در تنش شدید در سطوح نیتروژن در دامنه بین 9 / 87 – 0 / 73 درصد نسبتبه تیمار بدون تنش خشکی )شاهد( و 200 کیلوگرم در هکتار نیتروژن بودند. با افزایش تنش خشکی سایر صفات ازجمله وزن هزار دانه، شاخص برداشت، ارتفاع بوته، محتوای نسبی آب برگ و آنتی اکسیدان سوپراکسیداز کاهش ولیآنتی اکسیدان پراکسیداز افزایش یافت. با افزایش نیتروژن محتوای نسبی آب برگ )تا 100 کیلوگرم در هکتار(،پراکسیداز و سوپراکسیداز و کاتالاز افزایش داشت. با افزایش نیتروژن، میزان کلروفیل a ، b، کاروتنوئیدها، پروتئینهای محلول، عملکرد کوانتومی و هدایت روزنه ای در شرایط بدون تنش خشکی افزایش ولی در شرایط تنش خشکی)ملایم و شدید( کاهش داشتند. در نهایت نتایج این آزمایش نشان داد که، اثر تنش خشکی بیشتر از اثر میزان نیتروژنبر صفات مورد بررسی بود، بگونه ای که در شرایط تنش خشکی ملایم و بخصوص شدید، مصرف نیتروژن چنداناهمیتی نداشت.

چکیده: لمبه گندم، Trogoderma granarium Everts (Coleoptera: Dermestidae)، یکی از مهم­ترین آفات انباری پلی­فاژ است که به غلات انباری استراتژیک از جمله گندم خسارات کمی، کیفی و بهداشتی وارد می­کند. هدف از این پژوهش ارزیابی کارایی سه عامل کنترل بی­خطر شامل جدایه بومی DE از قارچ بیمارگر حشرات، Beauveria bassiana (Balsamo) Vuillemin (Ascomycota: Hypocreales) (کنترل بیولوژیک) و دو فرمولاسیون تجاری داخلی و خارجی از خاک دیاتومه به ­ترتیب با نام­های سایان و سلایت610 (کنترل فیزیکی) به­صورت کاربرد تکی و سپس کاربرد همزمان علیه آفت مذکور بود. برای این منظور ابتدا آزمون زیست­سنجی برای تعیین قدرت حشره­کشی قارچ و خاک­های دیاتومه علیه حشرات بالغ آفت به روش آغشته سازی بذور گندم طی 14 روز انجام شد. سپس دوز LD25 خاک­های دیاتومه با دوزهای مختلف قارچ به نسبت 1:1 مخلوط و نوع برهمکنش آنها در برابر آفت تعیین شد. در ادامه اثرات زیرکشنده مخلوط­های مختلف قارچ و خاک­ دیاتومه که دارای برهمکنش سینرژیستی بوده و بیشترین قدرت کشندگی را علیه لمبه گندم دارا بودند به همراه اجزای تکی این مخلوط­ها در قالب مطالعه جدول زندگی دوجنسی بررسی شد.   بر اساس نتایج، مقادیر LD50 برای B. bassiana، خاک­های دیاتومه سایان و سلایت به­ترتیب 32/295، 49/4439 و 25/992 پی­پی­ام محاسبه شد که نشان از سمی­تر بودن سلایت نسبت به سایان بود. نوع برهمکنش قارچ با هر یک از خاک­های دیاتومه در اکثر نسبت­های اختلاط، سینرژیستی و در موارد اندکی افزایشی بود. در نتیجه دو اختلاط LD50   قارچ + سایان و LD75   قارچ + سلایت برای ارزیابی جدول زیستی انتخاب شدند. طبق نتایج، کل دوره پیش از بلوغ در تمام تیمارها و از همه بیشتر قارچ + سلایت به دلیل طولانی شدن دوره رشدی برخی مراحل زیستی و تولید سنین لاروی اضافی نسبت به شاهد افزایش یافت. بر همین اساس میانگین مدت زمان یک نسل آفت (T) نیز در تمام تیمارها افزایش یافت ولی طول عمر بالغین ماده و نر در همه تیمارها نسبت به شاهد کاهش یافت. با این وجود نرخ بقا در کلیه مراحل زیستی همه تیمارها کاهش یافت که در راس آنها حشرات ماده تیمار سلایت + قارچ با کاهش 81/61 درصدی نسبت به شاهد قرار داشتند. میانگین میزان تخمریزی در نتاج تحت تاثیر همه تیمارها کاهش شدیدی نشان داد و از 46/2 ± 15/28 تخم/ماده در شاهد به 89/0 ± 39/2 تخم/ماده در تیمار اختلاط قارچ و سلایت رسید. مهم­ترین پارامتر تعیین کننده­ی رشد جمعیت یعنی نرخ ذاتی افزایش جمعیت یا r است که در اثر کلیه عوامل کشنده مورد مطالعه به شدت کاهش یافت. بیشترین کاهش r مربوط به تیمارهای اختلاط (سایان + قارچ: 0048/0 ± 0096/0 و سلایت + قارچ: 0059/0 ± 0004/0- بر روز) نسبت به شاهد (0022/0 ± 0474/0 بر روز) بود که نشان از رو به زوال بودن جمعیت دارد. سایر پارامترهای جدول زندگی شامل نرخ خالص و ناخالص تولید مثل و نرخ متناهی افزایش جمعیت نیز در تمام تیمارها نسبت به شاهد کاهش یافتند.    در نهایت نتیجه گرفته شد که جدایه بومی B. bassiana و هر دو فرمولاسیون خاک دیاتومه سایان و سلایت، به­طور ویژه سلایت، دارای پتانسیل حشره­کشی بالایی علیهT. granarium   هستند. همچنین از برهمکنش سینرژیستی بین آنها می­توان در جهت کاهش میزان مصرف و در عین حال تشدید کارایی آنها در کنترل آفت بهره جست که هم از نظر اقتصادی ارزشمند است و هم بر محدودیت­ استفاده از مقادیر زیاد خاک دیاتومه غلبه می­کند. پژوهش حاضر می­تواند به فرایند تولید و تجاری سازی فرمولاسیون­های پودری متشکل از قارچ بیمارگر B. bassiana و دو فرمولاسیون تجاری خاک دیاتومه کمک شایانی نماید. کلید واژه­ها: لمبه گندم، خاک دیاتومه، قارچ بیمارگرحشراتBeauveria bassiana ، اختلاط، زیست­سنجی، جدول زیستی، اثرات زیر­کشندگی

   به ­منظور مطالعه عوامل موثر بر عملکرد دانه و علوفه 16 ژنوتیپ ماشک تلخ در شرایط دیم و آبیاری تکمیلی،آزمایشاتی در مزرعه تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی کرمانشاه، در طی دو سال زراعی 96 – 1395 و 97 – 1396 در قالب طرح آزمایشی بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در دو شرایط دیم و آبی انجام شد. در هر سال، تنوع از نظر صفات مورفولوژیک، عملکرد و اجزای عملکرد ارزیابی شد. نتایج تجزیه مرکب هرسال در دو شرایط دیم و آبیاری تکمیلی و همچنین تجزیه مرکب صفات در دو سال در هر دو شرایط نشان داد ژنوتیپ‌ها از نظر اغلب صفات مورد مطالعه اختلاف معنی‌داری داشتند. بر اساس نتایج مقایسه میانگین­ها، عملکرد و اجزای عملکرد مورد بررسی در تمامی ژنوتیپ­ها با اعمال تنش کمبود آب در شرایط دیم کاهش داشتند و درصد کاهش در کل ژنوتیپ­ها یکسان نبود. نتایج نشان داد در مکان آبی ژنوتیپ 4 با بیشترین تعداد غلاف در بوته، تعداد انه در بوته و وزن هزار دانه دارای بیشترین عملکرد دانه (4/922 کیلوگرم در هکتار) و در مکان دیم نیز ژنوتیپ 6 دارای بالاترین عملکرد دانه بود. با توجه به نتایج نمودار بای پلات در شرایط آبیاری تکمیلی و دیم، عملکرد دانه دارای همبستگی مثبت و بالایی با ارتفاع بوته، اجزای عملکرد، شاخص برداشت و همبستگی منفی با تعداد روز تا گلدهی بود. بر اساس نتایج تجزیه علیت در هر دو سال در شرایط آبی تعداد دانه در بوته و در شرایط دیم عملکرد بیولوژیک بیشترین اثر مستقیم و مثبت را بر عملکرد دانه داشت. با انجام تجزیه به عامل­ها، در هردو محیط سه عامل شناسایی شد که به ترتیب 62/71 و 74/71 درصد تنوع داده­ها را توجیه کردند. براساس ارزیابی شاخص­های تحمل به تنش خشکی، شدت تنش (SI) برابر با 34/0 بود. عملکرد دانه در شرایط آبی همبستگی بالایی با شاخص­های SSI، TOL، MP، GMP و STI داشت اما عملکرد دانه در شرایط دیم همبستگی منفی و معنی داری با SSI و همبستگی مثبتی با GMP و STI نشان داد. بنابراین به دلیل همبستگی عملکرد دانه در دو شرایط آبی و دیم با شاخص­های GMP و STI، این دو به­عنوان بهترین شاخص­ها برای انتخاب و تعیین ارقام متحمل به خشکی برای 16 ژنوتیپ گاودانه بودند. ژنوتیپ 15 با بیشترین مقدار این دو شاخص به عنوان ژنوتیپ متحمل به خشکی در این پژوهش شناسایی شد. کلمات­ کلیدی: تجزیه علیت، خشکی، ژنوتیپ­های گاودانه، عملکرد و اجزای عملکرد، نمودار بای پلات.

به منظور ارزیابی اثر محلول¬پاشی کودهای ریزمغذی،آهن، روی،مولیبدن،منگنز،بور ومس درمراحل مختلف رشد و نمو شامل:رشد رویشی اولیه(vn)، زمان گل¬دهی (R1) و زمان غلاف دهی (R4) برخصوصیات زراعی،فیزیولوژیکی ومورفولوژیکی نخود(Cicer arietinum L.)در شرایط مزرعه،آزمایشی در سال زراعی 98-97 در شهرستان کنگاور بصورت اسپلیت پلات با طرح پایه بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار انجام شد.در این آزمایش عامل اصلی زمان محلول¬پاشی در سه مرحله نموی رشد رویشی اولیه=A1 ، مرحله گل¬دهی=A2 ومرحله غلاف-دهی=A3 ومحلول¬پاشی عناصر ریزمغذی در هفت سطح شامل: نانو کودهای آهن یک و نیم در هزار=B1، منگنز یک نیم در هزار=B2، روی یک و نیم در هزار=B3، مولیبدن یک در هزار=B4، مس یک در هزار=B5، بور دو در هزار=B6 وشاهد محلول¬پاشی با آب=B7 به عنوان فاکتور فرعی قرار داده شدند.نتایج حاصل از تجزیه واریانس ومقایسه میانگین¬ها نشان داد که محلول¬پاشی با نانو کودهای آهن ومنگنز در زمان شاخه¬دهی بر صفات مهمی چون عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک، تعداد دانه در غلاف، شاخص سطح برگ، پروتئین دانه معنی دار بوده، همچنین اعمال کودهای آهن (1577کیلوگرم در هکتار)، روی(1549 کیلوگرم در هکتار) ومولیبدن (1553 کیلو گرم در هکتار) بر صفت عملکرد دانه بیشترین مقادیر را به خود اختصاص دادند. فاکتور کودهای ریزمغذی بر روی صفاتی چون سوپراکسیدیسموتاز، پروتئین محلول برگ، پروتئین دانه معنی دار بوده و فاکتور زمان محلول¬پاشی بر صفت پراکسیدازوسوپراکسید دیسموتازمعنی دار شده است.

   استراتژی مدیریت تلفیقی آفات(IPM)، به پایش پیوسته جمعیت آفات وابسته است، این کار نه تنها زمان‌بر است، بلکه وابستگی زیادی به داوری انسان دارد و پر هزینه نیز می‌باشد. از طرفی روش‌های مرسوم برای شناسایی حشرات زمان‌بر و پر هزینه هستند. با توجه به گسترش صنعت و رشد سریع آن، همواره بشر به دنبال سرعت بخشیدن به کارها با دقت بالاتری بوده است. استفاده از روش‌های هوش مصنوعی به جای تصمیم‌گیری‌های دستی و انسانی، علاوه بر این که سبب افزایش بهره‌وری می‌گردد، از دقت بالایی نیز برخوردار است. پسته، یک محصول تجاری است و هر ساله خسارت زیادی توسط حشرات به تولیدکنندگان این محصول وارد می‌شود. گروهی از آفات پسته عمدتاً از میوه پسته تغذیه می‌کنند، که از این گروه زنجرک پسته،     Idiocerus (Sulamicerus) stali Fieber, 1868 (Hemiptera: Cicadellidae) دارای اهمیت زیادی می‌باشد. در این تحقیق I. Stali   به عنوان حشره هدف جهت شناسایی با استفاده از الگوریتم پردازش تصویر انتخاب شد. برای جمع‌آوری نمونه‌ها از کارت‌های زرد چسبنده استفاده شد. برای تهیه الگوریتم پردازش تصویر، از خصوصیات رنگی و شکلی اشیاء، استفاده شد.تعداد 357 خصوصیت رنگی و 20 خصوصیت شکلی برای شناسایی I. Stali   به‌وسیله الگوریتم پردازش تصویر استخراج شد. خصوصیات رنگی به دو دسته‌ی خصوصیات مربوط ‌به میانگین و انحراف معیار و خصوصیات مربوط ‌به شاخص‌های سبزی تقسیم شدند. خصوصیات مربوط ‌به میانگین و انحراف معیار عبارتند از میانگین مولفه اول، میانگین مولفه دوم، میانگین مولفه سوم، میانگین مولفه‌های اول، دوم و سوم، انحراف معیار مولفه اول، انحراف معیار مولفه دوم و انحراف معیار مولفه سوم   17 فضای رنگی RGB، HSV، YIQ، YCbCr، CMY، HSI، Improved YCbCr، L*a*b*، JPEG-YCbCr، YDbDr، Y  r، YUV، HSL، XYZ، Luv، LCH و CAT02 LMS. خصوصیات مربوط‌ به شاخص‌های سبزی شامل مولفه اول RGB نرمال شده، مولفه دوم RGB نرمال شده، مولفه سوم RGB نرمال شده، کانال خاکستری، سبز اضافی، قرمز اضافی، شاخص رنگی برای پوشش سبزینگی استخراجی، تفاضل پارامترهای سبز اضافی و قرمز اضافی، شاخص تفاضل نرمال شده، شاخص سبز منهای آبی، کنتراست قرمز آبی، شاخص قرمز اضافی، شاخص سبز اضافی و شاخص آبی اضافی می‌باشد. خصوصیات شکلی استفاده شده نیز شامل طول، عرض، مساحت، محیط، لگاریتم نسبت طول به عرض، نسبت محیط شکل به محیط مستطیل در بر گیرنده شکل، نسبت عرض به طول، نسبت مساحت به طول، خروج از مرکزیت، تمایل، سطح محدب، سطح یکپارچه، قطر دایره معادل، عدد اویلر، یکپارچگی، محدوده، کشیدگی، فشردگی، نسبت تصویر و نسبت طول به محیط می‌باشد. از روش هیبرید شبکه عصبی مصنوعی– الگوریتم بهینه سازی ازدحام ذرات(ANN-PSO) برای انتخاب خصوصیات موثر استفاده گردید. خصوصیاتموثر انتخابی جهت طبقه‌بندی حشرات عبارتند از: شاخص رنگی برای پوشش سبزینگی استخراجی مربوط به فضای رنگیHSL، شاخص تفاضل نرمال شده مربوط به فضای رنگیLCH، کانال خاکستری مربوط به فضای رنگیYCbCr، شاخص مولفه دوم منهای مولفه سوم مربوط به فضای رنگیYCbCr، مساحت و میانگین مولفه‌های اول، دوم و سوم فضای رنگیLuv. نرخ شناسایی الگوریتم پردازش تصویر طراحی شده، 72/99 درصد می‌باشد. شبکه‌های عصبی مصنوعی پرسپترون چند لایه، توانایی طبقه‌بندی حشرات به دو کلاس I. Stali   و Anthaxia Sp. Eschscholtz, 1829 (Coleoptera: Buprestidae)، با دقت 59/99 درصد را دارند. نتایج نشان داد که استفاده از روش جدید برای شناسایی حشرات آفت در شرایط نور طبیعی، در کوتاه ترین زمان و با دقت بسیار بالا امکان پذیر است.

آرسنیک یک شبه‌فلز سمی و یکی از آلاینده­های مهم زیست محیطی است که از طریق خاک­های آلوده و ریشه وارد گیاهان و زنجیره غذایی شده و تهدیدی جدی برای سلامتی انسان­ها محسوب می­شود. این عنصر باعث ایجاد تغییرات ساختاری، مورفولوژیکی، فیزیولوژیکی و بیوشیمایی در گیاهان می­گردد. با این حال در برخی از خاک­های آلوده به آرسنیک گونه­های گیاهی مقاوم دیده می­شود که با دو مکانیسم اجتناب و تحمل با سمیت فلز مقابله می­کنند. امروزه از تکنیک گیاه­پالایی جهت پاکسازی اکوسیستم­ها از آلاینده­هایی مانند شبه فلزات و فلزات سنگین استفاده می­کنند. با توجه به اینکه مطالعات قبلی توان بیش انباشت آرسنیک را در گیاه Isatis cappadocica ثابت کرده است، بذر این گیاه در از منطقه آلوده به آرسنیک زرشوران جمع­آوری گردید و به منظور بررسی فاکتورهای فیزیولوژیک و بیوشیمایی آن تحت اثر متقابل آرسنات و سیلیکون و آرسنیت و سیلیکون بررسی شد. بدین منظور غلظت­های مختلف آرسنات (0، 5، 25، 125 و 625 میکرومولار) ، آرسنیت (0، 5، 25، 125 و 625 میکرومولار) و سیلیکون (1 و 2 میلی­مولار) در شرایط کشت گلدانی در مرحله چهاربرگی بر گیاه I. cappadocica اثر داده و پارامترهای فیزیولوژیک و بیوشیمیایی و میزان آرسنیک تجمع یافته در گیاه اندازه­گیری شد. نتایج حاصل از تیمارهای آرسنات و آرسنیت بر پارامترهای رشد نشان داد که سطوح بالای هردو گونه آرسنیک منجر به کاهش پارامترهای مورد نظر شده که با تیمار سیلیکون این روند کاهشی به طور نسبی بهبود پیدا کرده است. از سوی دیگر این روند کاهشی برای تیمارهای آرسنیت کاملا معنی­دار بود درحالی که برای گیاهان تحت تیمارهای آرسنات در اغلب سطوح، معنی­دار نبود، که این امر نشان دهنده مقاومت I.cappadocica به آرسنات می­باشد. همچنین نتایج این پژوهش نشان داد علی­رغم مقاومت بالای گیاه نسبت به هردو گونه آرسنیک در تیمارهای مختلف، در تیمار 650 میکرومولار اثر سمیتی بر رشد گیاه مشاهده شد که این اثر در تیمارهای آرسنیت محسوس­تر بود، به نحوی که منجر به مرگ گیاه گردید. بیشترین میزان آرسنیک تجمع یافته در ریشه و بخش هوایی مربوط به تیمار 625 میکرومولار آرسنات می­باشد. از سوی دیگر اثر سیلیکون منجر به کاهش معنی­دار در انباشت آرسنیک شده است. همچنین با افزایش سطح آرسنات و آرسنیت در محیط محتوی پرولین، پراکسید هیدروژن و پروتئین و ترکیبات آنتی­اکسیدان از جمله کاروتنوئید و آنتوسیانین افزایش پیدا کردند که در گیاهان تحت تیمار آرسنیت این افزایش چشمگیرتر بود. اگرچه با افزایش غلظت آرسنات و آرسنیت در محیط میزان فعالیت آنزیم­های آنتی اکسیدان افزایش پیدا کرد اما در تیمار 125 میکرومولار آرسنیت و 625 میکرومولار آرسنات احتمالا با اختلال در ساختار و عملکرد آنزیم­ها این روند کاهشی بود. افزایش غلظت آرسنات و آرسنیت منجر به کاهش جذب سدیم، پتاسیم، کلسیم و فسفر توسط گیاه می­شود که با کاربرد سیلیکون این روند کاهشی به طور نسبی بهبود می­یابد. به طور کلی ظرفیت سیستم آنتی­اکسیدانی کارآمد در گیاه مورد نظر و افزایش سطوح آنتی­اکسیدان­ها تحت تیمار آرسنیت و آرسنات و سیلیکون توانست باعث جلوگیری از آسیب اکسیداتیو و بهبود تحمل گیاه به تنش اکسیداتیو گردد. کلمات کلیدی: آرسنات، آرسنیت، سیلیکون، Isatis cappadocica، بیش انباشتگر   

برررسی تیمارهای مختلف آرسنیک و سلنیوم در حضور و غیاب سولفور در فاکتورهای رشدی و اسمولیتها و غلظت عناصر میکرو و ماکرو و همچنین انباشت آرسنیک در گیاه بیش انباشتگر ایزاتیس

  چکیدهآلودگی محیط زیست نتیجه فعالیت های صنعتی اجتماعات بشری است. یکی از آلاینده های مهم خاک فلزات سنگین بوده که در سال های اخیر به شدت مورد توجه قرار گرفته اند. روش های مختلفی برای مقابله با آلودگی فلزات سنگین به کار گرفته شده که از آن جمله می توان به تثبیت فلزت توسط بیوجار اشاره کرد. این تحقیق با کاشت گیاه ماش و به صورت طرح فاکتوریل در قالب طرح بلوک های تصادفی در سه تکرار انجام شد. تیمارها شامل بیوچار چوب آفتابگردان در سه سطح (صفر، 1 و 3 درصد)، سرب در سه سطح غلظت (صفر،100 و200   میلی گرم بر کیلو گرم خاک) و کادمیوم در سه سطح غلظت (صفر، 10و 20 میلی گرم بر کیلو گرم خاک) بودند. نتایج نشان داد که افزایش سطوح کادمیوم و سرب موجب کاهش عومل رشد در گیاه ماش شد، در حالی­که کاربرد بایوچار ضمن کاهش اثرات سوء کادمیوم و سرب، باعث افزایش رشد گیاه ماش گردید. اثر سطوح بیوچار بر پارامتر های وزن خشک اندام هوایی، تعداد گره، تعداد شاخه های جانبی، تعداد گره فعال، ارتفاع ساقه، قطر ساقه، تعداد برگ، سطح برگ، وزن خشک ریشه، سطح ریشه،   حجم ریشه، طول ریشه، هدایت الکتریکی (EC) خاک،pH   خاک،کربن آلی خاک و غلظت سرب و پرولین در سطح یک درصد معنی دار شد. تاثیر سطوح مختلف سرب و کادمیوم نیز بروزن خشک اندام هوایی، تعداد کل گره و تعداد گره فعال، ارتفاع ساقه، قطر ساقه، تعداد برگ، سطح برگ، وزن خشک ریشه، سطح ریشه، حجم ریشه، طول ریشه، مقدار پرولین و غلظت سرب و کادمیوم در گیاه ماش در سطح یک درصد و برتعداد گره غیر فعال؛ هدایت الکتریکی و pH   خاک در سطح 5 درصد معنی دار بود. اثر متقابل سطوح مختلف بیوچار و هر دو فلز سنگین بر وزن خشک اندام هوایی، تعداد گره، تعداد گره فعال، قطر ساقه، وزن خشک ریشه، حجم ریشه، هدایت الکتریکی خاک، غلظت پرولین و سرب اندام هوایی گیاه ماش در سطح یک درصدمعنی دار بوده و بر تعداد برگ، در سطح 5 درصد، اما بر تعداد گره غیر فعال، ارتفاع و سطح برگ، سطح و طول ریشه،کربن آلی ، pH   خاک و غلظت کادمیوم اندام هوایی تاثیر معنی داری نداشت. بطورکلی می توان گفت که استفاده از بیوچار، با توجه به طرفیت بالای آن برای جذب و تثبیت سرب و کادمیوم، می­تواند به عنوان یک راهکار مناسب و ارزان در جهت کاهش آلودگی خاک و محیط زیست از این فلزات باشد.واژگان کلیدی: بیوچار، کادمیوم، سرب، ماش.

بررسی اثر گوگرد بنتونیت دار و نیتروژن بر عملکرد و اجزای عملکرد و برخی خصوصیات کیفی و رشد ریشه گندم آبی (رقم سیروان)

  در کشور ایران به­ علت شرایط جغرافیایی خشک و نیمه خشک، کشت عدس به طور عمده به صورت دیم و با عملکرد بسیار پایین­تر از تولید جهانی صورت می­گیرد. علت اصلی کاهش عملکرد در مناطق دیم، تنش خشکی آخر فصل رشد است. باکتری­های محرک رشد گیاه قادرند با مکانیسم­های متعددی از جمله کمک به انحلال و جذب مواد غذایی و همچنین تنظیم هورمون­های رشدی سبب تحریک وتوسعه رشد گیاه وکمک به جذب بیشترآب و مواد غذایی گیاه شده و از گیاه در مقابل اثرات تنش خشکی محافظت کنند. بنابراین در این پژوهش اثر سویه­های­ مختلف باکتری­های محرک رشد گیاه بر کیفیت و کمیت عملکرد و خصوصیات رشدی سه رقم عدس در شرایط دیم در مزرعه تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی در سال زراعی 95-1394 در دو آزمایش جداگانه گلخانه­ای و مزرعه­ای به صورت آزمایش فاکتوریل مورد بررسی قرار گرفت. فاکتور اول شامل سه رقم عدس (محلی کرمانشاه، بیله سوار و کیمیا) و فاکتور دوم سویه­های مختلف باکتری که در شرایط گلخانه ده سویه (شامل : B124، B40، E10، E7، E3،P6، D4، D1، B19، D3) بودند و بر اساس نتایج آزمایش گلخانه­ای شش سویه­ برتر شامل: Acromobacter sp.،Bacillus sp. ،Bacillus licheniformis ، Pseudomonas putida، Bacillus cereus، (Bacillus megaterium انتخاب و در ادامه جهت استفاده در آزمایش مزرعه­ای شناسایی شدند. بر اساس نتایج تجزیه واریانس، اثر تیمار باکتری­های محرک رشد بر عملکرد دانه، عملکرد زیست­توده، وزن هزار دانه، تعداد دانه در غلاف و ارتفاع بوته در سطح احتمال 01/0 معنی­دار شد. بوته­های تیمار شده با سویه Bacillus licheniformis دارای بیشترین عملکرد دانه و بوته­های تیمار شده با Pseudomonas putida دارای بیشترین عملکرد زیست­توده بودند. رقم­ها از نظر عملکرد دانه، عملکرد زیست­توده، شاخص برداشت، تعداد غلاف خالی در بوته، تعداد دانه در غلاف، تعداد شاخه­های فرعی، تعداد شاخه­های فرعی­فرعی در سطح احتمال 01/0 با هم تفاوت معنی­دار داشتند. در بین ارقام عدس، رقم کیمیا بیشترین و رقم محلی کرمانشاه کمترین عملکرد دانه را بخود اختصاص دادند. رقم کیمیا از نظر عملکرد زیست­توده، شاخص برداشت، وزن هزار دانه و ارتفاع بوته نسبت به رقم­های بیله­سوار و ­محلی کرمانشاه برتری داشت. اثر متقابل رقم و باکتری­  hy;های محرک رشد گیاه بر صفت­های تعداد دانه در بوته، تعداد غلاف در بوته، تعداد غلاف پر در بوته، درصد پروتئین ساقه، درصد پروتئین دانه، عملکرد پروتئین دانه، نیاز حرارتی جهت گل­دهی و نیاز حرارتی جهت رسیدگی فیزیولوژیک در سطح احتمال 01/0 معنی­  hy;دار شدند. سویه­های Acromobacter sp.   و Pseudomonas putida   بیشترین اثر مثبت را بر صفت­های تعداد دانه در بوته، تعداد غلاف در بوته و تعداد غلاف پر در بوته و سویه Bacillus megaterium   دارای بیشترین اثر مثبت معنی­دار بر درصد پروتئین دانه و سویه Bacillus licheniformis   دارای بیشترین اثر مثبت معنی­دار بر عملکرد پروتئین دانه و سویه Pseudomonas putida   دارای بیشترین اثر افزایشی معنی­دار بر نیاز حرارتی گل­دهی و رسیدگی رقم­های مختلف عدس بودند. با توجه به نتایج به دست آمده می­شود نتیجه­گیری نمود که، احتمالاً کاربرد سویه­های باکتری محرک رشد گیاه منجر به افزایش عملکرد دانه عدس در مناطق دیم خواهد شد.

زوال یا پیری بذر یکی از عوامل کاهش‌دهنده بنیه بذر و محدودکننده جوانه­زنی می­باشد. بنابراین، تحقیقحاضر در راستای بررسی قابلیتپرایمینگبذر با برخی تنظیم کننده های رشد گیاهی جهت پیشگیری یا بهبود زوال بذرکتاندر پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی اجرا گردید. این آزمایش در دو بخش مجزا برای مطالعه امکان پیشگیری و بهبود از زوال بذر انجام شد. در بخش اول، ابتدا بذور را با هورمون‌های مدنظر پرایم کرده سپس مورد فرسودگی قرار گرفتند. در بخش دوم، ابتدا بذور فرسوده شده، سپس پرایم­های مورد نظر بر روی بذر­های فرسوده اعمال شد. برای آزمایش هر هورمون، سه فاکتور شامل فرسودگی بذر (در سه سطح: بدون فرسودگی، فرسودگی ملایم و فرسودگی شدید)، پرایمینگ با هورمون (در چهار غلظت) و دو رقم بذر کتان (هندی و مجارستانی) در نظر گرفته شد. هورمون­ها شامل: سالیسیلیک اسید، استیل سالیسیلیک اسید، سیتوکینین ، جیبرلیک اسید و اکسین بودند. آزمایش هیدروپرایمینگ نیز شامل سه سطح فرسودگی، دو رقم کتان و دو سطح پرایمینگ (بدون پرایمینگ و پرایم با آب) بود. صفات مورد ارزیابی شامل درصد جوانه‌زنی نهایی، سرعت جوانه‌زنی، متوسط زمان لازم برای جوانه‌زنی، متوسط جوانه‌زنی روزانه، درصد گیاهچه نرمال، طول ساقه­چه، طول ریشه­چه، وزن خشک ساقه­چه، وزن خشک ریشه­چه، شاخص بنیه گیاهچه طولی و شاخص بنیه گیاهچه وزنی بودند.نتایج نشان داد که رقم هندی در هر دو بخش پیشگیری و بهبود زوال بذر نسبت به رقم مجاری برتری داشت. این برتری هرچند در برخی صفات معنی‌دار نبود. با افزایش فرسودگی بذر، روند کاهشی در خصوصیات جوانه‌زنی مشاهده شد. نتایج نشان داد که هورمون اکسین در غلظت‌های 50 و 100 میلی‌گرم در لیتر و هورمون جیبرلیک اسید در غلظت‌های 50 و 100 میلی‌گرم در لیتر می‌تواند باعث پیشگیری از فرسودگی بذر کتان گردد. سایر تیمارها تاثیر معنی‌داری در پیشگیری از زوال بذر نداشتند. در بخش بهبود فرسودگی بذور زوال یافته، نتایج نشان داد که هورمون جیبرلیک اسید در غلظت 50 و 100 میلی‌گرم در لیتر، قابلیت بهبود فرسودگی بذور را داشت. هورمون سالیسیلیک اسید نیز در غلظت 50 میلی‌گرم در لیتر در هر سه سطح فرسودگی کارایی بالاتری نسبت به دیگر غلظت‌ها داشت. به طور کلی می‌توان نتیجه گرفت جهت پیشگیری از فرسودگی بذر کتان می‌توان از پرایمینگ بذر با هورمون‌های اکسین و جیبرلیک اسید و جهت بهبود بذور زوال یافته از پرایمینگ بذر با هورمون جیبرلیک اسید و سالیسیلیک اسید استفاده کرد.

استفاده از نتایج تحقیقات دانشگاهی در طی چند قرن اخیر، زیربنای اصلی پیشرفت و توسعه را فراهم کرده است. تحقیق حاضر با هدف بررسی موانع کاربرد تحقیقات دانشگاهی دانشجویان و ارائه راهکارهایی جهت کاربست تحقیقات دانشگاهی در پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی با رویکرد ترکیبی کمی – کیفی انجام گردیده است. جامعه مورد مطالعه در بخش کیفی شامل اعضای هیات علمی پردیس کشاورزی، کارشناسان جهاد کشاورزی و مرکز تحقیقات کشاورزی شهرستان کرمانشاه بوده­اند. ابزار گردآوری داده­ها در روش کیفی، مصاحبه نیمه ساختارمند بوده است. جامعه آماری تحقیق در بخش کمی شامل دانشجویان تحصیلات تکمیلی   در حال تحصیل بودند) 360 N=). با استفاده از فرمول کوکران 202 نفر برای مطالعه انتخاب شد و برای نمونه­گیری از روش نمونه­گیری طبقه­ای استفاده گردید. نتایج حاصل از داده­های بخش کیفی نشان داد که موانع عدم کاربرد تحقیقات دانشگاهی به دو دسته کلی، عوامل بیرون از دانشگاه که ریشه در ساختارهای اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و مدیریت کلان کشور و وزرات علوم دارد، و دسته دوم عوامل درون دانشگاهی هستند که شامل نیروی انسانی، تجهیزات و امکانات، محیط دانشگاه و آموزش می­باشد. یافته­های بخش کمی ، نشان داد که دانشجویان از نظر ویژگی­های فردی و سطح سواد و توانمندی حقیقی در سطح مطلوبی قرار ندارند و از طرفی دانشجویان اذعان داشتند که عوامل اقتصادی، اجتماعی، آموزش، ساختاری به میزان 75 درصد در عدم کاربرد تحقیقات نقش داشته­اند. باتوجه به شناسایی موانع کاربرد تحقیقات، پیشنهادات و راهکارهایی از طرف جامعه مورد مطالعه و محقق ارائه گردیده است.

   این مطالعه به منظور بررسی تاثیر به کاربردن پودر چویر بر عملکرد رشد، خصوصیات لاشه و برخی فراسنجه های خونی در جوجه های گوشتی انجام گرفت. در این آزمایش از 240 قطعه جوجه گوشتی نر سویه آربراکرز پلاس در قالب 4 تیمار آزمایشی و 6 تکرار   در یک دوره 42 روزه استفاده شد. تیمارهای آزمایشی عبارت بودنــد از: 1- جیره شاهد 2- جیره حاوی   5/0 درصد چویر 3- جیره حاوی 1 درصد چویر 4- جیره حاوی 5/1 درصد چویر. وزن بدن و مصرف خوراک به صورت هفتگی اندازه گیری شد. درپایان دوره پرورش از هرتکرار دو پرنده کشتار گردید و پارامترهای مربوط به خصوصیات لاشه، pH گوشت ران و سینه اندازه گیری شده و همچنین نمونه های از گوشت ران و سینه جدا و برای انجام آزمایشات مربوط به کیفیت گوشت ذخیره گردید.همه جیره های آزمایشی از لحاظ انرژی، پروتئین و سایر مواد مغذی یکسان بودند. نتایج آزمایش نشان داد که در سن 21 روزگی جوجه های تغذیه شده با 5/0 درصد نسبت به گروه شاهد و 5/1 دصد چویر افزایش وزن بیشتری(05/0?P) داشتند.در گروه های تغذیه شده با 1 و 5/1 درصد چویر در مقایسه با گروه شاهد مصرف خوراک کاهش یافت(05/0?P). اما جوجه های دریافت کننده سطوح مختلف چویر در مقایسه با گروه شاهد ضریب تبدیل کمتر داشتند(05/0?P). در سن 42 روزگی تیمارهای آزمایشی افزایش وزن و مصرف خوراک تحت تاثیر قرار نگرفت (05/0?P). اما کمترین (05/0?P) ضریب تبدیل در گروه دریافت کننده   5/0 درصد چویر در مقایسه با شاهد و 1 درصد چویر مشاهده شد که با گروه 5/1 درصد چویر معنی دار نبود. هیچ یک از پارامترهای مربوط به خصوصیات لاشه، pH گوشت ران و سینه، افت لاشه و افت لاشه بعد از پخت توسط تیمارهای آزمایشی معنی دار نبود (05/0?P). مقدار مالون­دی­آلدئید گوشت سینه در 90 روزگی پس از کشتار در جیره های حاوی 1 و 5/1 درصد چویر نسبت به جیره شاهد کمتر بود(05/0?P) اما با جیره 5/0درصد چویر برابر بود(05/0?P). کاهش معنی داری (05/0?P) در غلظت تری گلیسرید و کلسترول جیره های حای سطوح مختلف چویر در مقایسه با شاهد مشاهده شد غلظت گلوکز خون تحت تاثیر قرار نگرفت(05/0?P). نتایج حاصل از داده ها نشان داد که استفاده از پودر چویر به عنوان افزودنی در سطح 5/0 درصد تاثیر مثبتی بر عملکرد جوجه های گوشتی در سه هفته اول پرورش دارد اما   ازجنبه کیفیت گوشت استفاده تا سطح 5/1درصد باعث افزایش ماندگاری   و سلامت گوشت می شود.    واژه های کلیدی: عملکرد، چویر، خصوصیات لاشه، غلظت مالون­دی آلدهید.  

خشکی یکی از تنش های محیطی مهم در بسیاری از نقاط خشک و نیمه خشک جهان است که بر رشد و عملکرد گیاهان اثر بازدارنده دارد. در این راستا، تنظیم کننده­های رشد مانند سالیسیلیک اسید نقش حیاتی در طی مراحل رشد و نمو گیاهان ایفا کرده و بنابراین کاربرد مناسب آنها می­تواند باعث بهبود عملکرد گیاهان و افزایش مقاومت گیاه در مقابله با تنش خشکی ­گردد. افزودن پلیمرهای سوپرجاذب به خاک نیز به عنوان مخزن ذخیره کننده آب عمل کرده و لذا وقتی به خاک اضافه شوند، آب آبیاری را به خود جذب نموده و از فرونشست آن جلوگیری می­نمایند.   این خصوصیت برای مقابله با شرایط کم آبی و کاهش اثرات سوء تنش خشکی در گیاهان زراعی اهمیت بسزایی دارد. در این تحقیق، اثرات متقابل تنش خشکی، پلیمر سوپرجاذب و سالیسیلیک اسید بر رشد و عملکرد گیاه ماش(Vigna radiata) بررسی شد. آزمایش به صورت فاکتوریل و در قالب طرح کامل تصادفی با سه تکرار در گلخانه پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی اجرا گردید. تیمارهای آزمایشی شامل تنش خشکی در سه سطح (رطوبت خاک معادل 30، 60 و 100 درصد ظرفیت زراعی)، سوپرجاذب درسه سطح (0، .3/. و 5/0درصد وزنی) و سالیسیلیک اسید در چهار سطح (0، 250، 500 و 750 میکرومولار و به صورت محلول­پاشی) بود. نتایج نشان داد که تنش خشکی باعث کاهش معنی­دار بسیاری از ویژگی­های رویشی و زایشی بوته ماش مانند طول ساقه، حجم ریشه، سطح برگ، وزن خشک ساقه و برگ، عملکرد پروتئین، محتوای نسبی آب برگ و اجزای عملکرد در سطح یک درصد شده، درحالیکه استفاده از سالیسیلیک­اسید و پلیمر سوپرجاذب باعث افزایش معنی­دار این ویژگی­ها   نسبت به شاهد گردید. همچنین، اثرات متقابل تنش خشکی و سوپرجاذب باعث تفاوت معنی­دار تعداد دانه در بوته، شاخص برداشت، وزن خشک ساقه و برگ، عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک، تلاش و زاد آوری، مقدار پرولین، محتوای نسبی آب برگ، وزن­تر و خشک ریشه، سطح ریشه و حجم آن شد. اثر متقابل تنش خشکی و سالیسیلیک اسید نیز به طور معنی­داری بر تعداد دانه در بوته، شاخص برداشت، طول ساقه، عملکرد دانه، تلاش و زاد آوری، مقدار پرولین، وزن­تر و خشک ریشه و سطح ریشه و اثرات متقابل سالیسیلیک اسید و سوپرجاذب بطور معنی­داری بر تعداد دانه در بوته، شاخص برداشت، مقدار پرولین، محتوای نسبی آب برگ، وزن­تر و خشک ریشه، حجم ریشه و سطح ریشه موثر واقع شد. علاوه بر این، اثرات متقابل هر سه عامل تنش خشکی، سوپرجاذب و سالیسیلیک اسید نیز باعث اختلاف معنی­داری تمامی پارامترهای آزمایشی به جز تعداد دانه در غلاف، وزن صد دانه، طول ساقه و طول ریشه گردید. بطورکلی می توان گفت که در شرایط تنش خشکی، ویژگی­های مختلف گیاه تحت تاثیر این تنش قرار گرفته و در مقابل، استفاده از غلظت 500 میکرومولار سالیسیلیک اسید و یا کاربرد 3/0 درصد وزنی سوپرجاذب دارای نقش مثبت در جهت کاهش معنی­دار اثرات تنش شدید خشکی (رطوبت 30 درصد ظرفیت زراعی) نسبت به شاهد برای اکثر صفات بوده است.کلمات کلیدی: پارامترهای رشد، تنش خشکی، سالیسیلیک­اسید، سوپر جاذب، ماش.  

   به منظور بررسی اثر پرایمینگ و تلقیح بذر با باکتری­های محرک رشد بر کمیت و کیفیت عملکرد دو رقم کتان روغنی در شرایط کنترل و تنش خشکی بعد از گلدهی در سال زراعی 95-1394، تحقیقی در مزرعه تحقیقاتی ارگانیک پردیس کشاورزی ومنابع طبیعی دانشگاه رازی کرمانشاه به صورت دو آزمایش فاکتوریل جدا از هم در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی در سه تکرار انجام شد و تجزیه واریانس به صورت طرح تجزیه مرکب در دو محیط انجام شد. آزمایش اول در شرایط کنترل و آزمایش دوم در شرایط تنش خشکی بعد از گلدهی انجام شد. در هر دو آزمایش فاکتور رقم در دو سطح (هندی و مجاری) و فاکتور پیش تیمار بذر درهشت سطح شامل پنج سویه باکتری (باسیلوس اس­پی، باسیلوس مگاتریوم، باسیلوس آمیلولیکوفاشینس، باسیلوس پومیلوس، سودوموناس جنیکولاتا) و دو سطح پرایمنگ با آب مقطر، نیترات پتاسیم و به همرا ه یک تیمار شاهد انجام شد. بر اساس نتایج به دست آمده اثر رقم، پیش­تیمار بذر و محیط بر اکثر صفات مورد مطالعه معنی­دار بود. در شرایط کنترل رطوبتی از نظر عملکرد دانه تفاوت معنی­داری بین دو رقم مورد بررسی نبود ولی در این شرایط عملکرد زیست­توده رقم مجاری به طور معنی­داری از رقم هندی بیشتر بود. اعمال تنش خشکی از مرحله گلدهی تا زمان رسیدگی سبب کاهش معنی­دار عملکرد دانه (44 درصد)، عملکرد زیست­توده­ (46 درصد)، تعداد کپسول در بوته، تعداد دانه در بوته، وزن هزار دانه، تعداد کپسول پوک، ارتفاع بوته، تعداد شاخه اصلی، تعداد شاخه فرعی، درصد پروتئین ساقه، درصد روغن دانه، عملکرد پروتئین، عملکرد روغن، مقدار نیاز حرارتی و سرعت رشد گیاه و برعکس موجب افزایش معنی­دار صفت درصد پروتئین دانه (17 درصد) گردید. استفاده از پیش تیمارها نه تنها در شرایط تنش خشکی پس از گلدهی سبب افزایش و بهبود عملکرد و سایر صفات مورد بررسی و تخفیف اثرات تنش خشکی پس از گلدهی شد، بلکه در شرایط مطلوب آبیاری نیز با استفاده از پرایمینگ بذر و اعمال باکتری­های محرک رشد مخصوصاً باکتری­های باسیلوس مگاتریوم و باسیلوس آمیلولیکوفاشینس نتایج بهتری نسبت به تیمار شاهد به دست آمد. با توجه به نتایج به دست آمده، به نظر می­رسد استفاده از سویه­های مناسب باکتری­های محرک رشد گیاه جهت تلقیح بذر، یکی از راهکارهای مناسب جهت افزایش کارایی گیاهان زراعی در شرایط تنش خشکی باشد.واژه های کلیدی: کتان روغنی، باکتری محرک رشد، پرایمینگ، تنش خشکی

  تخمین مناسب ضریب زبری مانینگ، تاثیر قابل ملاحظه‌ای در روندیابی هیدرولیکی دارد. تا‌کنون روابط متعددی برای محاسبه‌ی ضریب زبری مانینگ در مقاطع مرکب ارائه شده است که هرکدام می‌تواند تاثیر متفاوتی بر پهنه سیل محاسباتی داشته باشد. با توجه تحقیقاتی که تا کنون در این زمینه صورت گرفته می­توان نتیجه گرفت که تفاوت­های بسیار کوچک چند صدمی در تعیین مقادیر ضریب زبری مانینگ می­تواند برآورد مساحت اراضی سیل­گیر را ده­ها هزار مترمربع تغییر داده و در نتیجه در برآورد میزان خسارات وارده تاثیر بسزایی داشته باشد.   این امر نیز بر برنامه­ریزی­های مدیریتی و ساماندهی رودخانه تاثیرگذار می­باشد. بنابراین چنین طرح­ها و اقداماتی که مستقیماً در ارتباط با مدیریت و سامان­دهی رودخانه­ها هستند، نیازمند دقّت زیاد در انتخاب روش تعیین ضریب زبری مانینگ می­باشند. هدف از مطالعه کنونی تعیین ضریب زبری کانال آبیاری می باشد. بدین منظورو برای مطالعه‌ی دقیق‌تر 420 مترازکانال 3 کیلومتری سه آسیاب سنقر انتخاب و 15مقطع عرضی برداشت گردید. سرعت جریان آب با استفاده از دستگاه مولینه در مقاطع ورودی و خروجی و تراز سطح آب درکلیه مقاطع   در قبل و بعد لایروبی به دقت اندازه گیری گردید. دراین تحقیق مدل کامپیوتری تهیه شدکه شامل دو زیر برنامه بهینه سازی با روش الگوریتم ژنتیک و هیدرولیکی براساس روش گام به گام استاندارد برای محاسبه نیمرخ جریان می باشد. ورودی مدل کامپیوتری شامل مشخصات هندسی بازه مورد مطالعه، مقدار جریان ورودی و نیمرخ اندازه گیری سطح آب در طول بازه می باشد. پس از تعیین تعداد کروموزوم ها و محدوده مجاز ضریب زبری مانینگ نهایتا مقادیر ضرایب زبری برای هر مقطع با مقایسه نیمرخ سطح آب محاسباتی و اندازه گیری بهینه می شوند. به منظور صحت سنجی مدل الگوریتم ژنتیک با استفاده از حل مسایل بهینه سازی خطی و غیرخطی مقید که دارای راه حل های تحلیلی هستند مورد ارزیابی قرارگرفته و نشان داده شده که نتایج به دست آمده از مدل با نتایج حل تحلیلی کاملاً برابر است. به منظور صحت‌سنجی مدل هیدرودینامیک، نتایج آن در برخی حالات خاص با نتایج مدل HEC-RAS مقایسه شد. نتایج صحت‌سنجی مدل هیدرودینامیک نشان داد بین مقادیر رقوم سطح آب محاسبه شده توسط مدل حاضر و نرم‌افزار HEC-RAS ضریب همبستگی 99/0 وجود دارد. همچنین در این تحقیق در دو مرحله قبل و بعد لایروبی مقادیر ضریب زبری مانینگ بهینه محاسبه شد. نتایج نشان داد ضریب زبری مانینگ بهینه شده بعد از لایروبی به صورت متوسط 50 درصد کمتر از قبل از لایروبی می باشد. کلمات کلیدی: ضریب زبری، کانال سه آسیاب، شبیه‌سازی عددی، جریان ماندگار،الگوریتم ژنتیک   

چکیدهنخود یکی از حبوبات مهم در غرب کشور است. به منظور بررسی رشد ریشه و عملکرد ارقام نخود کابلی در تاریخ‌های مختلف کشت، آزمایشات مزرعه‌ای و گلدانی در دانشکده علوم و مهندسی کشاورزی دانشگاه رازی اجرا گردید. آزمایش‌ مزرعه‌ای به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار و آزمایش گلدانی نیز به‌ صورت فاکتوریل در قالب طرح کامل تصادفی در سه تکرار در سال زراعی 1395-1394 انجام شد. در آزمایش مزرعه‌ای و گلدانی هفت ژنوتیپ نخود کابلی (آرمان، آزاد، فیلیپ55-98، عادل، بومی کریشه، هاشم و ILC 482) در سه تاریخ کاشت 20/08/1394، 20/9/1394 و 10/12/1394 مورد بررسی قرار گرفتند. صفات مورد بررسی در آزمایش مزرعه‌ای شامل، عملکرد دانه، شاخص برداشت، عملکرد بیولوژیک، ارتفاع بوته، انتقال مجدد، سهم انتقال مجدد ساقه و کارایی ساقه در انتقال مجدد بودند. در آزمایش گلدانی نیز صفاتی چون، وزن خشک ریشه، نسبت ریشه به اندام‌هوایی، طول ریشه اصلی، مجموع طول ریشه، حجم ریشه و چگالی ریشه مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که رقم هاشم و ژنوتیپ بومی کریشه بیشترین مقدار صفات عملکرد دانه، انتقال مجدد مواد فتوسنتزی ذخیره‌ای به دانه‌ها را به خود اختصاص دادند. از لحاظ تاریخ کاشت بهترین تاریخ کشت مربوط به تاریخ 20/8/94 یا همان تاریخ کشت اول بود که بیشترین عملکرد دانه در گیاه نخود در این تاریخ محقق شد. نتایج آماری حاصله از آزمایش مزرعه‌ای موید این موضوع می‌باشد که ارقام هاشم و کریشه از نظر مقدار و سهم انتقال مجدد مواد فتوسنتزی ذخیره شده در ساقه در شکل‌گیری عملکرد دانه بیشترین مقدار را به خود اختصاص دادند.در آزمایش گلدانی ارقام آرمان و بومی کریشه در تاریخ 20/8/94 بالاترین مجموعه طول ریشه، حجم ریشه، وزن خشک ریشه، نسبت ریشه به اندام هوایی و چگالی ریشه را داشتند. بنظر می‌رسد کلیه صفات مربوط به ریشه نخود تحت تاثیر ژنتیک و محیط بودند لذا برای ارتقا و افزایش مقاومت به خشکی در گیاه نخود یافتن ژنوتیپ‌هایی با سیستم ریشه‌ای قوی وکارآمد از اولویت‌ها است.   کلمات کلیدی: زمان کاشت، نخود، انتقال مجدد، وزن خشک ریشه، ژنوتیپ  

  افزایش جمعیت، افزایش تقاضا برای غذا را به دنبال خواهد داشت بنابراین تولیدات کشاورزی باید با سرعتی برابر با رشد جمعیت، ولی با همان زمین­ها و منابع آب ثابت، رشد کنند.   به منظور تعیین میزان رشد و تولید ماده خشک گیاه تحت تاثیر آبیاری با نقطه شبنم، پژوهشی گلخانه ای و مزرعه ای طراحی گردید. تاثیر آبیاری با نقطه­شبنم، آبیاری­معمولی و بدون آبیاری بر­روی صفات کمی و کیفی گیا­هان در پژوهش­های گلخانه­ای و مزرعه­ای مورد بررسی قرار گرفتند که پژوهش گلخانه­ای در دو مرحله (جوانه زنی بذر و مرحله رشد رویشی گیاه)   اجرا گردید. در پژوهش در مرحله جوانه زنی،   تاثیر تیمار­های آبیاری با نقطه­شبنم و بدون آبیاری در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار بر درصد جوانه زنی بذرنخود، گندم، خیار، کتان، چغندر، شنبلیله در سال 1394 ارزیابی گردید. که تیمار آبیاری با نقطه­شبنم باعث جوانه زنی بذر در مقایسه با شاهد (بدون آبیاری) گردید. پژوهش گلخانه ای در مرحله رشد رویشی گیاه در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار ­روی صفات رویشی نخود و گندم بکار رفت. تیمار­های آبیاری شامل آبیاری با نقطه­شبنم و آبیاری معمولی بودند. مقایسه میانگین داده­ها برای نخود نشان داد که تیمارآبیاری معمولی نسبت به آبیاری با نقطه شبنم دارای وزن تر ساقه، وزن تر تک برگ، وزن خشک ساقه، وزن خشک تک برگ، وزن تر کل ساقه و برگ، وزن خشک کل ساقه و برگ و نسبت برگ به ساقه بیشتری بود. مقایسه میانگین داده­های نشان داد که تیمارآبیاری با نقطه­شبنم نسبت به آبیاری با روش معمول از نظر طول ساقه، تعداد برگ، وزن تر ساقه، وزن ترتک برگ، وزن خشک ساقه، وزن خشک تک برگ، وزن­تر کل ساقه و برگ، وزن خشک کل ساقه و برگ، سطح برگ، نسبت برگ به ساقه و وزن مخصوص برگ) تفاوتی نداشت. پژوهش مزرعه­ای در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در سال 1396-1395 اجرا گردید. در این بخش سه تیمارآبیاری با نقطه­شبنم، آبیاری معمولی و دیم روی نخود اعمال گردیدند. صفات مورد بررسی   شامل کلروفیل a،   کلروفیل b،   کارتنویید،   کلروفیل کل،   کلروفیلa/b،   هدایت روزنه­ای،   فتوسیستم (2)،   فتوسیستم (1)،   محتوای رطوبت نسبی آب، ارتفاع ساقه،   تعداد ساقه، تعداد برگ، تعداد غلاف حاوی تک بذردر هر بوته، تعداد غلاف حاوی دو عدد بذر   در هر بوته، تعداد غلاف خالی در هر بوته، تعداد غلاف در هر بوته، طول غلاف، قطر غلاف، تعداد دانه در هر بوته،   وزن 100 دانه، عملکرد در یک هکتار، عملکرد کاه­وکلش در یک هکتار، عملکرد دانه در تک بوته، عملکرد کاه­و­کلش تک بوته، عملکرد دانه در یک متر مربع، عملکرد کاه­و­کلش یک متر مربع، وزن بیولوژیک تک بوته، وزن بیولوژیک در یک متر مربع، شاخص برداشت تک بوته، شاخص برداشت در یک متر مربع بودند. تیمارهای آبیاری اثر معنی داری بر   هدایت روزنه­ای،   FV/FM، شاخص کارایی فتوسنتز و تعداد برگ   نخود در شرایط مزرعه داشتند ولی تاثیر تیمارها   بر سایر صفات مزرعه ای معنی دار نبود. مقایسه میانگین داده ها نشان داد که آبیاری­با­نقطه­شبنم نسبت به شرایط دیم از نظر   هدایت روزنه¬ای،   FV/FM، برتری داشت. تیمار آبیاری معمولی و دیم سطح برگ بالاتری نسبت به آبیاری با نقطه شبنم داشتند. آبیاری معمولی نسبت به دیمکاری شاخص کارایی فتوسنتز   بیشتری داشت. با توجه با نتایج بدست آمده می توان گفت که آبیاری با نقطه شبنم بعلت تامین مقدار اندکی رطوبت بهتر است در مراحلی که گیاه احتیاج کمتری به آب دارد مانند جوانه زنی استفاده گردد، هرچند در شرایط بی آبی می تواند تا حدی رطوبت مورد نیاز گیاه را تامین کند و راهکاری برای مقابله با خشکی باشد.

یکی از روشهای پیشرفته و جدید که به تازگی رواج یافته است، استفاده از خاکپوش (مالچ) می باشد. بدین منظور آزمایشی در قالب طرح پایه بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی کرمانشاه، در دو سال 1395 و 1396 به اجرا در آمد. گیاهان مورد استفاده   ذرت، آفتابگردان، عدس و نخود بود. تیمارها شامل مالچ پلاستیکی بین ردیف، مالچ پلاستیکی روی گیاه (در نخود، عدس، و ذرت) و تیمار شاهد بود. مالچ پلاستیکی بین ردیف نسبت به تیمارهای دیگر بیشترین افزایش رشد و عملکرد را در همه گیاهان مورد آزمایش داشت. نتایج حاصل از مقایسه میانگین تیمارها نشان داد که عملکرد دانه، وزن صد دانه، تعداد غلاف در نخود و عدس و در هر دو سال در تیمار بین ردیف نسبت به شاهد بیشتر بود. در عدس در هر دو سال، تیمار مالچ بین ردیف نسبت به شاهد تعداد دانه در غلاف بیشتری داشت. در نخود در صفت تعداد دانه در غلاف اختلاف معنی داری میان تیمارها در هر دو سال مشاهده نشد. در ذرت، عملکرد بیولوژیک، شاخص برداشت، تعداد دانه در ردیف، وزن بلال و وزن صد دانه در تیمار بین ردیف نسبت به شاهد بیشتر بود اما نسبت به تیمار مالچ روی گیاه اختلاف معنی دار نبود. در صفات تعداد ردیف در بلال، وزن غلاف، طول چوب بلال و میزان کلروفیل اختلاف معنی داری مشاهده نشد. در آفتابگردان، عملکرد بیولوژیک، قطر طبق، وزن طبق و وزن صد دانه در تیمار بین ردیف نسبت به شاهد بیشتر بود و در صفات شاخص برداشت، تعداد دانه در طبق و میزان کلروفیل اختلاف معنی داری بین تیمارها مشاهده نشد. در کل نتایج این آزمایش نشان داد کاربرد مالچ در بین ردیفهای کاشت احتمالا بعلت کاهش رشد علفهای هرز، حفظ رطوبت و بهبود   مصرف آب منجر به افزایش عملکرد گیاهان مذکور گردید.

  چکیده تغییر اقلیم اکثر کشورهای جهان را تحت تاثیر قرار داده است، تاثیراین پدیده بر کشور ایران و بر بخش کشاورزی زیاد است. برای شناسایی تغییر اقلیم و مقابله با اثرات آن نیاز به دانش و آگاهی متخصصان جهاد کشاورزی و کشاورزان است. هدف از این تحقیق بررسی دانش و ادراک مروجان امور کشاورزی از تغییرات اقلیمی و عوامل موثر بر آن در شهرستان کرمانشاه بود تحقیق حاضر از نوع توصیفی- همبستگی و به صورت پیماشی انجام گرفته است.جامعه آماری شامل تمامی مروجان امور کشاورزی شهرستان کرمانشاه(N= 180)   بود که نمونه گیری با استفاده از جدول کرجسی و مورگان صورت گرفت و تعداد نمونه 118 نفر بدست آمد.   نمونه گیری به صورت تصادفی و با انتساب متناسب صورت گرفت. ابزار جمعآوری اطلاعات پرسشنامه بود که، روایی آن توسط متخصصان موضوعی مورد تایید قرار گرفت و پایایی با استفاده از آلفای کرونباخ سنجیده شد که دارای قابلیت اعتماد قابل قبول بود. برای تجزیه و تحلیل دادهها از نرمافزار     تحت ویندوز و تحلیل رگرسیون استفاده شد. نتایج   نشان داد؛ دانش تغییر اقلیم مروجان در سطح قابل قبولی قرار دارد.   میانگین دانش تغییر اقلیم مروجان برابر 83/12 و انحراف معیار آن 94/2 بود و 64 درصد نمرهدانش مروجان بالای ده قرار داشت. چهار متغیر؛ سن با ضریب 46/0-، ، منابع اطلاعاتی با ضریب22/0، سابقه کار با ضریب19/0 و آموزش با ضریب11/0 تاثیر مثبت و معنیداری بر دانش تغییر اقلیم مروجان امور کشاورزی داشتند. لازم به ذکر است متغیرهای فوق1/46 % از واریانس دانش تغییر اقلیم مروجان را تبیین میکردند. نتایج تحلیل رگرسیون تاثیر دانش تغییر اقلیم بر درک آن نیز نشان داد این متغیر با ضریب57/0 تاثیر مثبت و معنی داری بر درک مروجان از تغییر اقلیم دارد و6/35 % از واریانس آن را تبیین میکرد. یافته‌های پژوهش حاکی از آن بود که به طور کلی مروجان کشاورزی دارای درک بالایی از تغییرات اقلیمی و همچنین تاثیر آن بر بخش کشاورزی و منابع طبیعی هستند. همچنین بین مروجان در مورد تغییر الگوی اقلیم و فراوانی رویدادهای اقلیمی اجماع نظر وجود دارد اما نتایج به دست آمده در بخش کیفی و همچنین بخش کمی نشان داد که رویکرد هماهنگی به سمت تغییرات اقلیمی و برنامه ریزی مناسبی جهت افزایش دانش و ادراک مروجان از تغییرات اقلیمی در ترویج استان کرمانشاه انجام نگرفته بنابراین نتایج این مطالعه می‌تواند دستاورد‌هایی برای مدیریت هماهنگی ترویج استان و همچنین جهاد کشاورزی شهرستان کرمانشاه داشته باشد بدین صورت که با برگزاری دوره‌های آموزشی نسبت به شناسایی نقاط قوت و ضعف مروجان در زمینه تغییرات اقلیمی   و افزایش دانش و ادراک آن‌ها اقدام نمایید

بررسی اثر نیتریک اکساید بر پاسخ­های آنتی اکسیدانی دو گیاه کلزا (Brassica napus L.) و کاملینا (Camelina sativa L.)، تحت تنش شوری

  چکیدهانجماد اووسیت موش می تواند اطلاعات مهمی را برای انجماد اووسیت انسان و درمان ناباروری فراهم کند. در این راستا مشخص شده است که روش انجماد شیشه ای نسبت به انجامد آهسته برای انجامد اووسیت پستانداران موثرتر است. مطالعه حاضر جهت بررسی قابلیت زنده مانی و توسعه تکاملی بعدی اووسیت­های منجمد شده موش در مراحل جرمینال وزیکول (GV) و متافاز   دو (MII) صورت گرفت. اووسیت­ از تخمدان موش­های نژاد NMRI جمع آوری گردید. اووسیت­های با سلول­های کومولوس در محیط در انکوباتور تحت شرایط دمای °C 37 و 5% دی اکسیدکربن به مدت 3 ساعت کشت داده شدند. بعد از رسیدن به مرحله GV و MII، اووسیت­های GV و MII با مورفولوژی مطلوب توسط روش­های انجماد تک مرحله­ای و چند مرحله­ای منجمد شدند. بعد از انجماد اووسیت­ها به کرایوتایپ 25/0 میلی­لیتری انتقال داده شدند و درون نیتروژن مایع ذخیره گردیدند. سپس اووسیت­ها یخ­گشایی شده و در چهارمرحله توسط در محلول شسته شدند و مورد بلوغ و لقاح قرار گرفتند. زنده مانی اووسیت، تکامل از مراحل دو سلولی تا بلاستوسیت و نرخ بلوغ و لقاح اووسیت­های GV و MII در هردو روش یک مرحله­ای و چندمرحله­ای بررسی شد. نرخ زنده مانی اووسیت­های GV و MII منجمد شده در گروه روش یک مرحله ای به طور معنی­داری کمتر از گروه چند مرحله ای و کنترل بود (P<0.05). همچنین نرخ بلوغ و لقاح و تکامل تا مرحله بلاستوسیت در گروه چند مرحله ای به طور معنی­دار (p<0.05) از گروه یک مرحله­ای بیشتر بود. اما تفاوت معنی­داری بین اووسیت­های GV و MII در زنده مانی، نرخ لقاح و تکامل در هردو روش انجماد شیشه­ای وجود نداشت. در مقایسه با تخمکهای منجمد نشده در گروه کنترل، انجماد باعث آسیب زدن به زنده مانی، باروری و شایستگی تکاملی تخمک شد. این مطالعه همچنین ثابت کرد که انجماد چند مرحله­ای مناسب­تر از یک مرحله­ای می­باشد.  واژه­های کلیدی: جرمینال وزیکول، متافاز دو، موش NMRI، اووسیت، زنده­مانی، انجماد شیشه­ای

به­منظور بررسی تاثیر آبیاری تکمیلی در مراحل مختلف رشد و نمو نخود فرنگی (گلدهی، غلاف­دهی، گلدهی + غلاف­دهی) به­همراه شرایط دیم (شاهد) و کاربرد خارجی هورمون­های مختلف رشد شامل اکسین (IAA)، جیبرلیک­اسید (GA3) و سیتوکینین (6-BAP) به همراه آب مقطر (شاهد)، آزمایشی در سال 95-1394، به­صورت اسپلیت­پلات بر پایه طرح بلوک­های کامل تصادفی در سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی اجرا گردید. براساس نتایج به­دست آمده، اثرات متقابل آبیاری تکمیلی × هورمون بر عملکرد غلاف سبز، عملکرد بیولوژیک، وزن صد دانه، شاخص برداشت و رنگیزه­های اصلی و کمکی فتوسنتزی معنی­دار بود. تعداد غلاف در بوته و دانه در غلاف نیز تحت تاثیر اثرات ساده آبیاری تکمیلی و هورمون قرار گرفتند. انجام آبیاری تکمیلی در دو مرحله گلدهی + غلاف­دهی و کاربرد هورمون­های سیتوکینین و اکسین موجب تولید بیشترین عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک و وزن صد دانه شد. بیشترین تعداد غلاف در بوته و دانه در غلاف نیز در انجام آبیاری در دو مرحله و کاربرد خارجی هورمون­ها به­دست آمد. بیشترین میزان کلروفیل a و b مربوط به گیاهان تحت آبیاری تکمیلی در مراحل گلدهی + غلاف­دهی و کاربرد سیتوکینین و برای کارتنوئیدها با کاربرد جیبرلیک­اسید بود. کاربرد خارجی سیتوکینین باعث افزایش میزان کارایی فتوشیمیایی فتوسیستم II، شاخص زنده­مانی، میزان قند و پروتئین محلول و محتوی نسبی آب برگ شد. اثرات ساده آبیاری تکمیلی و هورمون نیز بر آنزیم­های آنتی­اکسیدانت معنی­دار بود و بیشترین میزان آن­ها در شرایط دیم و کاربردهورمون­ها بدست آمد. به­طورکلی می­توان بیان کرد که انجام آبیاری تکمیلی و استفاده خارجی از هورمون­های رشد بویژه سیتوکینین و اکسین می­تواند جهت جلوگیری از مواجه شدن نخود فرنگی با تنش خشکی در مراحل حساس گلدهی و غلاف­دهی و افزایش عملکرد اقتصادی آن مناسب باشد.  

کیفیت بالای بذر، فاکتوری ضروری برای اطمینان از استقرار مناسب گیاهچه در مزرعه می­باشد. معمولاً درصد و سرعت جوانه­زنی بذر در آزمایشگاه با درصد و سرعت سبز شدن در مزرعه متفاوت است. این بررسی به منظور تعیین مناسب­ترین آزمون بنیه بذر در آزمایشگاه جهت پیش بینی درصد و سرعت سبز شدن گیاهچه در مزرعه انجام گرفت. هشت توده بذر عدس متعلق به چهار رقم کیمیا، بیله سوار، قزوین و محلی کرمانشاه که دارای شرایط مختلفی از نظر طول عمر بودند انتخاب شد، به­طوری­که این توده­های بذر در سال­های 1389 و 1393 تولید شده بودند. در آزمایشگاه آزمون­های جوانه­زنی استاندارد، سرما، هدایت الکتریکی، آبنوشی، خرده­آجر، تنش اسمزی (در سه پتانسیل 0، 3-، 6- و 9- بار) و پیری تسریع شده (در سه دمای 40، 41 و 42 درجه­سانتی گراد و به مدت زمان­های 48، 72، 96، 120 و 144 ساعت) بر روی این توده­های بذر انجام شدند. در این آزمون­ها، شاخص­های مرتبط با بنیه بذر و گیاهچه مانند درصد جوانه­زنی نهایی، متوسط جوانه­زنی روزانه، متوسط زمان لازم برای جوانه­زنی، سرعت جوانه­زنی، درصد گیاهچه­های نرمال، شاخص بنیه بذر، ضریب آلومتری، میزان استفاده از ذخایر بذر، سهم ذخایر بذر در وزن گیاهچه، طول ریشه چه، طول ساقه چه، وزن خشک ریشه چه و وزن خشک ساقه چه اندازه­گیری شدند. در مزرعه نیز هشت توده بذر ذکر شده کشت شدند و صفات درصد سبزشدن نهایی گیاهچه، میانگین سبز شدن روزانه، متوسط زمان لازم برای سبز شدن و سرعت سبز شدن گیاهچه مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج حاصل از تجزیه واریانس و مقایسه میانگین­ها نشان داد که توده­های بذر عدس از نظر صفت­های اندازه گیری شده، هم در آزمایشگاه و هم در مزرعه متفاوت بودند. تجزیه اورتوگونال آزمون­های آزمایشگاهی و مزرعه­ای حاکی از برتری کامل توده­های بذر جدید نسبت به قدیم بود. برای بررسی ارتباط بین آزمون­های آزمایشگاهی و آزمون مزرعه­ای، تجزیه همبستگی بین خصوصیات جوانه زنی اندازه­گیری شده در آزمایشگاه با دو صفت مزرعه­ای درصد و سرعت سبز­شدن گیاهچه در مزرعه انجام گرفت. نتایج نشان داد که با درصد سبز­شدن گیاهچه در مزرعه، بالاترین همبستگی­های مثبت متعلق به صفت­های درصد گیاهچه­های نرمال در آزمون پیری تسریع شده در دمای 41 درجه سانتی­گراد و به مدت­های 72 و 96 ساعت (با ضریب همبستگی، به ترتیب 888/0 و 861/0)، صفت درصد جوانه زنی نهایی در آزمون پیری تسریع شده شده در دمای 41 درجه سانتی­گراد و به مدت­های 72 و 96 ساعت (به ترتیب 842/0 و 813/0)، صفت درصد گیاهچه­های نرمال در آزمون سرما در دمای 2 درجه سانتی­گراد (با ضریب همبستگی 733/0)، صفت درصد گیاهچه­های نرمال در آزمون جوانه­زنی استاندارد (با ضریب همبستگی 724/0)، بود. همچنین با سرعت ظهور گیاهچه در مزرعه، صفت­های سرعت جوانه­زنی در آزمون سرما در دمای 2 درجه سانتی­گراد (با ضریب همبستگی 792/0)، طول ساقه چه در آزمون سرما در دمای 4 درجه سانتی­گراد (با ضریب همبستگی 766/0)، سرعت جوانه زنی در آزمون تنش اسمزی در پتانسیل 6- بار (با ضریب همبستگی 765/0)، متوسط جوانه­زنی روزانه در آزمون تنش اسمزی در پتانسیل 6- بار (با ضریب همبستگی 753/0)، متوسط جوانه­زنی روزانه در آزمون جوانه­زنی استاندارد (با ضریب همبستگی 733/0) و متوسط جوانه­زنی روزانه در آزمون پیری تسریع شده در دمای 41 درجه سانتی­گراد و به مدت­های 96 و 72 ساعت(به ترتیب 718/0 و 712/0)، از بالاترین همبستگی مثبت برخوردار بودند. بنابراین از این آزمون­های آزمایشگاهی می­توان برای پیش­بینی درصد و سرعت ظهور گیاهچه در مزرعه استفاده نمود.

  سن گندم(Eurigaster intergericeps ( Hem, Scutelleridae مهم­ترین آفت مزارع گندم وجو در خاورمیانه است.این حشره در ایران نیز به عنوان یک آفت کلیدی، خسارت قابل ملاحظه­ای به محصولات گندم وجو وارد می­کند. سم­پاشی­هایی که علیه این آفت صورت می­گیرد نه تنها باعث آلودگی محیط زیست شده بلکه موجب آلودگی مواد غذایی نیز می­شود. بنابراین با استفاده از قارچ­های بیمارگر حشرات در مدیریت آفت می­توان موجب کاهش استفاده از آفت­کش­های شیمیایی شد. در این بررسی بیماریزایی سه قارچ Paecillomyces lillacinus، Beuveria bassiana و Fusarium prolifreatumروی پوره سن سوم سن گندمEurigaster intergericepsدر شرایط آزمایشگاهی به مدت شش روز مورد آزمایش قرار گرفت. آزمون بیماری­زایی اثبات کرد که هر سه قارچ بیماری­زا هستند ودر همه جدایه­ها با افزایش غلظت سوسپانسیون اسپور قارچ­ها درصد مرگ­ و میر لاروها افزایش پیدا کرده­است. غلظت   108   قارچ   euveria bassiana بعد از شش روز باعث 78% درصد تلفات در جمعییت پوره سن دوم   intergericeps. E و قارچFusarium prolifreatumدر غلظت 109   باعث68%مرگ ومیر و قارچ Paecillomyces lillacinus با غلظت 1010 باعث 76% مرگ ومیر جمعییت تیمارشد که هر سه قارچ با تفاوت معنی­داری نسبت به جمعییت شاهد توانایی بالایی برای کاهش جمعییت پوره­های سن دوم را دارد.آزمون موازی بودن توان نسبی نشان داد که قارچ Beuveria bassianaبا تفاوت معنی­داری از دو قارچ دیگر توانایی بالاتری برای بیماری­زایی دارد

چکیده 

بررسی اثر قطع آبیاری در زمان های مختلف رشدی بر عملکرد و اجزای عملکرد ذرت سینگل گراس 704

چکیدهمطالعه تاثیر شدت­های مختلف نور بر خصوصیات فیزیولوژیکی و مرفولوژیکی نخود همانندسایرگیاهان زراعی، ازاهمیت فراوانی برخوردار است. از این رو، به منظور بررسی اثرسایه­اندازی بر رشدرویشی وزایشی نخود و همچنین اثر شدت­های مختلف نور برعملکرد واجزای عملکرد، آزمایشی در سال زراعی 92-1391 درمزرعه تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی کرمانشاه به صورت فاکتوریل بر پایه طرح بلوک­های کامل تصادفی در سه تکرار اجرا شد. فاکتورهای آزمایش شامل سایه­اندازی درمراحل مختلف رشد (مرحله رویشی، مرحله زایشی وکل دوره) و شدت سایه­اندازی (شاهد، 25، 50، 75 و 100 درصد سایه­اندازی) بود. نتایج نشان داد که شدت سایه­اندازی در مراحل رشد مختلف، تاثیر معنی­داری بر عملکرد و اجزای آن، کلروفیل، تسهیم مواد، سطح برگ و انتقال مجدد مواد فتوسنتزی داشت و تیمارها از نظر این صفات دارای اختلاف معنی­داری بودند. سایه­اندازی بترتیب در کل دوره رشد، مرحله زایشی و مرحله رویشی دارای بیشترین تاثیر بر عملکرد دانه، وزن صد دانه، تعداد دانه در بوته، تعداد غلاف در بوته، عملکرد بیولوژیک و شاخص برداشت بود. افت عملکرد ماده خشک کل در شدت­های نور 75، 50، 25 و سایه کامل در کل دوره رشد بترتیب 0/87، 3/73، 1/53 و3/92 درصد نسبت به نور کامل بود. این مقادیر برای عملکرد دانه بترتیب2/95، 8/80، 9/59 و 100 درصد نسبت به نور کامل بودند.     وکلمات کلیدی: سایه اندازی، شدت نور، عملکرد، مراحل رشد، نخود.