آفتابگردان (Helianthus annuus L) یک محصول مهم دانه روغنی در چندین کشور جهان است. علاوه بر آفتابگردان روغنی گونه آجیلی آن نیز دارای   اهمیت زیادی است. بااین‌حال، تولید آفتابگردان به دلیل تاثیر منفی عوامل غیر زیستی و زیستی کاهش قابل‌توجهی دارد.یکی از مشکلات جدی در تولید آفتابگردان حضور علف‌های هرز است که سبب کاهش عملکرد این گیاه زراعی در ایران و جهان می‌شود. ازجمله علف‌های هرز جدی تهدیدکننده عملکرد و رشد آفتابگردان، انگل ریشه گل جالیز است که بدون وجود گیاه میزبان به دلیل عدم وجود کلروفیل قادر به رشد و تکثیر نیست. از طرفی این انگل حدود 75 درصد از دوره زندگی خود را در زیرخاک می‌گذراند، ازاین‌ رو روشهای مختلف ازجمله آفتاب دهی، ضدعفونی خاک ، کشت گیاهان غیرمیزبان و مبارزه شیمیایی پرهزینه، غیراقتصادی و در سطح وسیع قابل‌اجرا نیست. یکی از روش‌های کنترل علف‌های هرز استفاده از گیاهان پوششی از خانواده لگوم   به ویژه ماشک و شبدر است. این پژوهش در یک مزرعه آفتابگردان به­شدت آلوده به گل­جالیز به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با چهار تکراربا استفاده از سه گونه گیاه پوششی ماشک معمولی، شبدر ایرانی و یولاف زراعی به صورت خاک پوش زنده واقع در روستای قیاس آباد در شهرستان سنقر در استان کرمانشاه انجام گردید. نتایج تجزیه واریانس   نشان داد که تاثیر نوع گیاه پوششی و مقادیر مختلف کود نیتروژن بر درصد کنترل گل جالیز در سطح یک درصد معنی­دار بود اما اثر متقابل این دو باهم بر درصد کنترل گل جالیز معنی­دار نبود. استفاده از گیاهان پوششی سبب کنترل 17درصدی گل جالیز و کاهش 10 درصدی آلودگی گل جالیز شد. در بین گیاهان پوششی، کشت ماشک از تاثیر بیشتری بر کاهش درصد آلودگی آفتابگردان به گل جالیز برخوردار بود. در تمامی شرایط با افزایش نیتروژن، مقدار عملکرد دانه آفتابگردان نیز افزایش یافت و حداکثر عملکرد دانه آفتابگردان در تیمار کودی 200 کیلوگرم در هکتار مشاهده شد .      

چکیده با توجه به اهمیت چغندر علوفه­ای در تامین علوفه و سازگاری بالای آن نسبت به شرایط نامطلوب محیطی این آزمایش به منظور بررسی تاثیر سن و تعداد برگ نشاء چغندرعلوفه­ای در گلخانه و مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه رازی انجام شد. طرح آزمایشی مورد استفاده در این تحقیق، بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار و 10 تیمار بود. در این تحقیق اثر سن نشاء (یک ماهه، 45 روزه و دو ماهه) و تعداد برگ نشاء (عدم حذف برگ، حذف نصف برگ­ها و حذف کل برگ­ها) بررسی شد. حذف برگ­ها قبل از انتقال نشاء به مزرعه و با حفظ طوقه و جوانه نشاء انجام گرفت. بدین­ترتیب تیمارها شامل کشت مستقیم بذر (شاهد)، نشاء 30 روزه بدون حذف برگ، نشاء 30 روزه با حذف نصف برگ­ها، نشاء 30 روزه با حذف کل برگ­ها، نشاء 45 روزه بدون حذف برگ­ها، نشاء 45 روزه با حذف نصف برگ­ها، نشاء 45 روزه با حذف کل برگ­ها، نشاء 60 روزه بدون حذف برگ­ها، نشاء 60 روزه با حذف نصف برگ­ها و نشاء 60 روزه با حذف کل برگ­ها بود. پس از رسیدن نشاءها به سن مورد نظر، تمام تیمارها بطور همزمان و در یک تاریخ به زمین اصلی منتقل شدند. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که درصد زنده­مانی، میزان نسبی آب از دست رفته برگ، محتوای نسبی آب برگ، شاخص سبزینگی، هدایت روزنه­ای، وزن مخصوص برگ، تعداد برگ، سطح برگ، وزن خشک برگ و اندام هوایی، قطر و طول ریشه، طول طوقه، وزن تر و خشک ریشه، عملکرد ریشه تر، درآمد ناخالص، درآمد خالص و نسبت سود به هزینه معنادار بود. نتایج مقایسه میانگین نشان داد که بیشترین وزن مخصوص برگ، تعداد برگ، وزن خشک برگ و اندام هوایی، وزن تر و خشک ریشه مربوط به تیمار نشاء دو ماهه، ، با هر سه سطح عدم حذف برگ، حذف نصف برگ و حذف کل برگ بود. بیشترین محتوای نسبی آب برگ از کشت مستقیم بدست آمد. نشاء 45 روزه با حذف کل برگ­ها از نظر شاخص سبزینگی و هدایت روزنه­ای نسبت به سایر تیمارها برتری داشت. نتایج پژوهش نشان داد که بین تیمارهای نشاء دو ماهه و نشاء 45 روزه بجز حذف کامل برگ­ها اختلاف آماری وجود نداشت اگرچه بالاترین مقدار مربوط به نشاء 45 روزه با نصف حذف برگ­ها بود. بیشترین درآمد ناخالص و نسبت سود به هزینه مربوط به نشاء 45 روزه با حذف نصف برگ بود. اما نشاء 45 روزه با عدم حذف برگ و حذف نصف برگ و نشاء دو ماهه با هر سه سطح عدم حذف برگ، حذف نصف برگ و حذف کل برگ بالاترین درآمد خالص را نشان دادند. با توجه به اینکه تاریخ کشت 45 روزه و حذف نصف برگ­ها بیشترین تاثیر را بر عملکرد ریشه و درآمد داشت، کاربرد همزمان این دو روش می­تواند نقش قابل­توجهی در افزایش برداشت زودهنگام و عملکرد ریشه چعندر علوفه­ای داشته باشد. کلید واژه: نشاءکاری، چغندر علوفه­ای، تاریخ کشت، حذف برگ نشاء، کشت مستقیم   

   چکیده گیاهان پوششی نقش فزاینده­ای در بهبودکیفیت خاک،کاهش نهاده­های کشاورزی و بهبود پایداری زیست­محیطی ایفا می­کنند. اهداف اصلی این بررسی ارزیابی چندگیاه پوششی به منظور پیدا کردن جایگزین مناسب برای آیش در شرایط آب و هوایی کرمانشاه بود. بدین منظور آزمایشی در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی در سه تکرار انجام شد. تیمارهای آزمایش شامل آیش (شاهد) وهفت گیاه پوششی جو (Hordeum vulgare)،یولاف (Avena sativa)،کلزا (Brassica napus)،چاودار (Secale cereal)،ماشک معمولی (Vicia sativa)،شبدرسفید (Trifolium repens) وشبدرایرانی (Trifolium resupinatum) بود.در طول آزمایش هر دو هفته یکبار جهت اندازه­گیری صفات نمونه­بردار انجام شد که عبارت است از:مرحله اول (هفته اول دی 1401)،مرحله دوم (هفته سوم دی 1401)، مرحله سوم (هفتهاولبهمن 1401)، مرحله چهارم (هفتهسوم بهمن 1401)، مرحله پنجم (هفته اول اسفند 1401)، مرحله ششم (هفته دوم اسفند 1401)، مرحله هفتم (هفته سوم اسفند 1401)، مرحله هشتم (هفته اول فروردین 1402) و مرحله نهم (هفته سوم فروردین 1402). نتایج نشان داد که اثر گیاهانپوششی بر تمام صفات مورد اندازه­گیری از جمله درصد پوشش سبز، تراکم علف­های هرز، وزن تر و خشک علف­های هرز، مهار علف­های هرز، محتوای کربن و نیتروژن خاک و گیاه پوششی، نسبت C به N خاک و گیاه پوششی، وزن خشک گیاه پوششی و محتوای رطوبت خاک معنادار بود.نتایجحاصلازآزمایشحاکیازبرتریگیاهجووچاوداردرمهارعلف­هایهرزبهمیزان 95/68 و 56/67 درصد بود.بیشترین و کمترین محتوایکربنخاک به ترتیب مربوط به تیمارهایجو (54/5 درصد) و آیش (89/3 درصد) بود. گیاهان پوششی جو (3/5 درصد) و ماشک (1/5 درصد)بالاترین محتوای نیتروژن خاک را نشان دادند. بالاترین محتوایکربنگیاهپوششی مربوط به جو و بعداز آن مربوط به یولاف و چاودار بود.شبدر ایرانی با 54/1 درصد محتوای نیتروژن نسبت به سایر تیمارها برتری داشت. همچنین بیشترین وزن خشک گیاه پوششی در مرحله اول مربوط به جو و یولاف و در مرحله دوم و نهم مربوط به یولافبود. در مرحله سوم، ششم و هفتم گیاه پوششی جو بیشترین وزن خشک را ارائه داد. در مراحل چهارم، پنجم و هشتم بیشترین وزن خشک گیاه پوششی از تیمارهای جو، یولاف، ماشک و چاودار بدست آمد.بیشترین مقدار رطوبت خاک در نمونه­برداری اول و دوم به ترتیب مربوط به گیاه پوششی شبدر سفید و ماشک بود و کمترین آن از تیمار آیش بدست آمد.اما در مرحله سوم و چهارم نمونه­برداری، تیمار آیش بیشترین محتوای رطوبت خاک را در مقایسه با سایر تیمارها داشت.از مرحله پنجم تا مرحله هفتم نمونه­برداری، محتوای رطوبت خاک در تیمارهای ماشک، یولاف، کلزا و شبدر سفیددر مقایسه با آیش افزایش یافت. کلیدواژه­ها:گیاه پوششی، درصدپوشش سبز، نسبت C/N، مهار علف­هرز، بیوماس

  کشاورزی مرسوم تاثیر بسیار زیاد در کاهش تنوع زیستی وکیفیت محیط زیست به علتمصرف بیش از حد کودهای معدنی و فشرده‏سازی خاک وآیش‏ گذاری زمین داشته است. کشت محصول پوششی باعث بهبود کیفیت خاک و عملکرد محصول اصلی،   افزایش کیفیت محیط زیست وتنوع زیستی موجودات خاکزی و سطح خاک می‏شود.گیاهان پوششی عملکرد چند گانه دارند و باعث بهبود خواص فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیک خاک و همچنین افزایش ماده آلی خاک وکنترل آفات و علف‏های هرزمی‏شوند، از فرسایش بادی وآبی خاک جلوگیری می‏کنند و به عنوان گیاه تله از شستشوی مواد غذایی موجود درخاک که   در اثر آبشویی شسته شده واز دسترس گیاه خارج وسبب ایجاد آلودگی در آب های زیرزمینی می شوند جلوگیری می‏کنند. سیب زمینی یک محصول پرمصرف در جهان است و افزایش تولید و عملکرد آن ضروری می‏‎باشد. از آنجایی که بهبود تولید و افزایش ارزش غذایی سیب زمینی از طریق بهبود شرایط خاک حاصل می‏شود، بنابراین، استفاده از گیاهان پوششی جهت افزایش ماده آلی خاک و جلوگیری از مصرف بی رویه کودهای معدنی سودمند است. به منظور تاثیر کشت گیاهان پوششی به صورت خالص و مخلوط بر بعضی خصوصیات خاک و رشد و عملکرد سیب زمینی آزمایشی در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا می‌شود. تیمارهای آزمایش شامل شاهد، شبدر خالص، جو خالص، ماشک خالص,ومخلوطی از آنها به نسبت های مختلف. برای انجام پژوهش ابتدا گیاهان پوششی کشت می شود و قبل از گلدهی با استفاده از دیسک بشقابی به خاک برگردانده می‏شوند. سپس اقدام به کشت سیب‏زمینی رقم سانتا می‏گردد. در نهایت صفاتی مانند شاخص سطح برگ، مقدار رطوبت نسبی، وزن خشک ساقه و برگ‏ها و وزن غده‏ها و عملکرد سیب زمینی و ارتفاع گیاهان پوششی اندازه‏گیری می‏شود. همچنین میزان پتاسیم، فسفر، نیتروژن، کربن آلی واسیدیته خاک تعیین می‏گردد

  به منظور بررسی اثر سامانه‌های خاک‌ورزی بر عملکرد و اجزا عملکرد عدس آزمایشی

چکیده استفاده از روش های خاکورزی حفاظتی در جهت حفظ سلامت خاک طی سال های گذشته مورد توجه قرار گرفته است. از سوی دیگر ارزیابی اثر این روش ها بر عملکرد محصولات زراعی و علف های هرز می تواند با افزایش آگاهی منجر به انتخاب روش مناسب و کسب بیشترین بهره از آن شود. بر این اساس آزمایشی با هدف بررسی اثر سابقه پنج ساله خاکورزی حفاظتی در مقایسه با خاکورزی رایج طی سال زراعی 1401-1400 در شهرستان روانسر واقع در استان کرمانشاه به اجرا در آمد. به این منظور 65 مزرعه گندم دیم که خاک‌ورزی در آن‌ها به یکی از سه روش بدون شخم، شخم کاهش یافته (استفاده از دیسک) و مرسوم (استفاده از گاوآهن برگردان دار) انجام شده بود انتخاب شدند. مزارع بر اساس سابقه پنج ساله خاکورزی به چهار گروه 1- بدون شخم و با کشت مستقیم، 2- خاکورزی با استفاده از دیسک سبک، 3- خاکورزی مرسوم با استفاده از گاوآهن برگردان دار و 4- خاکورزی طی پنج سال گذشته با ترکیبی از روش های بدون شخم، استفاده از دیسک سبک و گاوآهن برگردان مشخص شدند. نمونه برداری به دو روش 1- نمونه برداری مستقیم از مزارع و 2- کسب اطلاعات مزارع و کشاورزان با استفاده از پرسشنامه انجام شد. در روش نمونه برداری مستقیم، تراکم علف های هرز به تفکیک گونه به صورت تصادفی طی دو مرحله قبل و بعد از سمپاشی ثبت شد. در ادامه شاخص غالبیت سیمپسون و شاخص یکنواختی اسمیث و ویلسون جوامع علف های هرز محاسبه شد. اطلاعات مربوط به مدیریت زمین شامل روش آماده سازی بستر طی پنج سال گذشته، نوع کود شیمیایی مورد استفاده، رقم و مقدار مصرف بذر، تاریخ کاشت و روش کاشت، همچنین تجربه کشاورزی، سطح سواد، مساحت زمین، شرایط شغلی، نوع مالکیت و نوع سکونت کشاورزان نیز در قالب پرسشنامه جمع آوری شد. نتایج نشان داد که سابقه پنج ساله خاکورزی به طور معنی داری عملکرد گندم، تراکم، غنای گونه ای و یکنواختی جمعیت علف های هرز مزارع مورد بررسی را تحت تاثیر قرار داد. عملکرد گندم در نظام بدون خاکورزی به ترتیب 3/38، 6/44 و 7/52 درصد بیشتر از خاکورزی حداقل، خاکورزی ترکیبی و خاکورزی رایج بود. در نظام با خاکورزی رایج تراکم و غنای گونه های علف های هرز به طور معنی داری بیشتر و   یکنواختی جمعیت علف های هرز کمتر از نظام های با خاکورزی حفاظتی بود. تراکم علف های هرز دارای رابطه منفی و یکنواختی جمعیت آنها دارای رابطه مثبت با عملکرد گندم بود. ترکیب گونه های مهم علف های هرز موجود در مزارع با خاکورزی رایج کاملا متفاوت از مزارع دارای نظام خاکورزی ترکیبی، شخم کاهش یافته و بدون شخم بود. با این حال مهمترین گونه های علف های هرز در مزارع با خاکورزی کاهش یافته و خاکورزی ترکیبی دارای شباهت بود. بررسی فعالیت های مدیریت زراعی کشاورزان نشان داد که اثر تراکم کشت و روش کاشت روی عملکرد گندم معنی دار بود که انتخاب بهینه این فعالیت ها با انتخاب روش های خاکورزی حفاظتی رابطه معنی دار و مستقیم داشت. بررسی خصوصیات کشاورزان و ارتباط آن با انتخاب روش خاکورزی نیز نشان داد که نیاز به آموزش و آگاهسازی کشاورزان از تاثیرات خاکورزی حفاظتی بسیار ضروری است.   

      چکیده    حبوبات به لحاظ برخورداری از پروتئین بالای دانه از اهمیت غذایی بالایی برخوردار هستند. نخود یکی از گیاهان مهم این خانواده است. به­منظور ارزیابی تاثیر آرایش کاشت و تلقیح مایکوریزایی بر رشد و عملکرد نخود بهاره “Cicer arietinum L.” تحت روش های مختلف خاکورزی، آزمایشی در سال زراعی 400-1399 در مزرعه­ی تحقیقاتی واقع در پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی کرمانشاه به طول جغرافیایی47 درجه و 9 دقیقه، عرض جغرافیایی 34 درجه و 21 دقیقه و ارتفاع 1319 متر از سطح دریا با میانگین بارش سالیانه 445 میلی متر در قالب اسپلیت پلات فاکتوریل بر پایه­ی طرح بلوک‌های کامل تصادفی با 3 تکرار انجام شد. فاکتورهای آزمایشی شامل خاکورزی در سه سطح (بدون شخم، شخم حداقل و شخم رایج) به­عنوان فاکتور اصلی و تلقیح با مایکوریزا در دو سطح (تلقیح بذر با کود زیستی مایکوریزا و عدم تلقیح) و آرایش کاشت به دو صورت (فاصله ردیف 25 و 50 سانتیمتر و فاصله روی ردیف 10 و 5 سانتیمتر) به‌عنوان فاکتورهای فرعی اعمال شدند. در این آزمایش از رقم بیونیج استفاده شد. صفات مورد ارزیابی تعداد بوته­ی سبز شده، ارتفاع بوته، تعداد شاخه­های فرعی، فاصله اولین گره از سطح خاک، تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در غلاف، پوشش سبز و شاخص سبزینگی، وزن نمونه و عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک، وزن صد دانه و شاخص برداشت بودند. بر اساس نتایج تجزیه واریانس اثر نوع خاکورزی تنها بر صفت وزن خشک در سطح احتمال پنج درصد معنی­دار شد و سایر صفات عملکردی را تحت تاثیر قرار نداد. تلقیح مایکوریزا بر صفات عملکرد دانه و شاخص برداشت در سطح احتمال یک درصد و بر وزن صددانه در سطح احتمال پنج درصد معنی­دار شد. اثر آرایش کاشت بر صفات وزن صددانه و عملکرد بیولوژیک   در سطح احتمال پنج درصد معنی­دار بود. در این تحقیق صفت تعداد غلاف در بوته بیشتر تحت تاثیر نوع خاکورزی قرار گرفت. تعداد دانه در غلاف و عملکرد دانه نیز به­ترتیب بیشتر تحت تاثیر آرایش کاشت و تلقیح مایکوریزا قرار گرفتند. سه تیمار تلقیح با مایکوریزا و فاصله ردیف 50 سانتی­متر (6/682 کیلوگرم در هکتار)، عدم تلقیح و فاصله ردیف 25 سانتی­متر (5/625 کیلوگرم در هکتار) و تلقیح با مایکوریزا و فاصله ردیف 25 سانتی­متر (2/611 کیلوگرم در هکتار) بیشترین میزان عملکرد دانه را نشان دادند. در مجموع نتایج این تحقیق تاثیر مثبت استفاده از کودهای زیستی را بر اکثر ویژگی­های مورفولوژی و عملکردی گیاه نخود نشان داد.    کلمات کلیدی: بدون شخم، عملکرد، کم­خاکورزی، مایکوریزا، نخود

      به‌منظور بررسی برهم‌کنش دودآب، قارچ مایکوریزا و باکتری ریزوبیوم بر خصوصیات اگروفیزیولوژیک نخود،   آزمایشی در سال زراعی 1400-1399 در مزرعه تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی به صورت کرت‌های خرد شده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی درسه تکرار اجرا شد. تیمارهای مورد آزمایش شامل کاربرد دودآب بصورت محلول‌پاشی با غلظت یک لیتر در هکتار (در دو مرحله رویشی و پیش از گلدهی) و خاک کاربرد با غلظت‌های 2 و 4 لیتر در هکتار به همراه عدم استفاده از دودآب (شاهد) به‌عنوان عامل اصلی و تلقیح میکروارگانیسم‌ها (ریزوبیوم، مایکوریزا، کاربرد توام ریزوبیوم-مایکوریزا و شاهد) به‌عنوان عامل فرعی بود. در این پژوهش صفات ارتفاع بوته، کلروفیل و کاروتنوئید، تعداد گرهک، طول ریشه، قطر ریشه، وزن تر و خشک ریشه، محتوی نسبی آب برگ، عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک، تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در بوته، وزن صد دانه، شاخص برداشت، سرعت رشد محصول(CGR)، نسبت وزن برگ(LWR) ، نسبت وزن ساقه(SWR) و وزن خشک کل(TDW) اندازه‌گیری شدند. نتایج تجزیه واریانس نشان داد اثر دودآب بر صفات سرعت رشد محصول(CGR)، ارتفاع بوته، تعداد گرهک ریشه، قطر ریشه، عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک، تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در بوته و وزن صد دانه معنی‌دار شد. اثر کود بیولوژیک بر صفات وزن تر ریشه، سرعت رشد محصول(CGR)، وزن خشک کل(TDW)، محتوی نسبی آب برگ، ارتفاع بوته، تعداد گرهک، طول ریشه، قطر ریشه، وزن خشک ریشه، عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک، وزن صد دانه معنی‌دار شد. اثر متقابل دودآب در کود بیولوژیک بر صفت نسبت وزن برگ(LWR)، نسبت وزن ساقه(SWR) ، کلروفیل کل و کارتنوئید معنی‌دار گردید. فاکتور دودآب با غلظت یک لیتر در هکتار در دو مرحله رویشی و ابتدای گلدهی از نظر عملکرد دانه(8/547 کیلوگرم در هکتار)، عملکرد بیولوژیک(4/2122 کیلوگرم در هکتار)، تعداد غلاف در بوته(2/13)، تعداد دانه در بوته(6/7 دانه در بوته)، وزن صد دانه(5/35 گرم)، CGR(4/4 گرم بر مترمربع در روز)، بیشترین مقادیر را به خود اختصاص داد. فاکتور دودآب خاک مصرف   با غلظت 2 و 4 لیتر در هکتار از نظر قطر ریشه(7/4 میلی‌متر) و ارتفاع(9/38 سانتی‌متر) هم بیشترین مقادیر را به خود اختصاص داد. کاربرد توام ریزوبیوم و مایکوریزا از نظر وزن صددانه(7/35 گرم)، CGR(1/3 گرم به مترمربع در روز)، TDW(23/111گرم)، LWR(12/5گرم بر گرم)، عملکرد دانه(6/503 کیلوگرم در هکتار)، عملکرد بیولوژیک(0/1918 کیلوگرم در هکتار)، طول ریشه(4/20 سانتی‌متر)، قطر ریشه(7/4 میلی‌متر)، و کاربرد ریزوبیوم با بذر نخود و محلول‌پاشی دودآب با غلظت یک لیتر در هکتار در دو مرحله از نظر صفت کارتنوئید(3/9 میلی‌گرم بر گرم)، SWR(48/2 گرم بر گرم) و تلقیح ریزوبیوم به تنهایی از نظر تعداد گرهک ریشه(31 گرهک)، قطر ریشه(9/4 میلی‌متر)، ارتفاع(25/40 سانتی‌متر) و تلقیح مایکوریزا به تنهایی از نظر صفت وزن تر ریشه(5/2 گرم)، وزن خشک ریشه(2/1 گرم)، محتوی نسبی آب برگ(1/67 %) بیشترین مقادیر را به خود اختصاص دادند.   نتایج بدست آمده از تجزیه همبستگی رابطه مثبت و بالایی   بین وزن صد دانه و سرعت رشد محصول با عملکرد دانه تحت تیمارهای دودآب و کودهای بیولوژیک نشان داد. کلید واژه‌ها: نخود، دودآب، ریزوبیوم، مایکوریزا، شاخص‌ رشد، عملکرد دانه.

  چکیدهاین مطالعه به منظور بررسی اثر روش‏های مختلف خاک‏ورزی بر عملکرد وخصوصیات رشدی چند رقم نخود و برخی ویژگی های خاک در سال زراعی 1400-1399 در منطقهکوهدشت واقع در استان لرستان اجرا گردید. آزمایش بصورت اسپلیت‏پلات بر پایه طرحبلوکهای کامل تصادفی در چهار تکرار انجام شد. تیمار روش‏های مختلف خاک‏ورزی در سهسطح (خاک‏ورزی مرسوم، خاک‏ورزی کاهشی و بدون خاک‏ورزی) در کرت‏های اصلی و هشت رقمنخود پاییزه (عادل، آرمان، هاشم، منصور، آزاد، آزکان، آکسو و گوکسو) در کرت‏هایفرعی قرار گرفتند. نتایج حاصل از تجزیه واریانس داده‏ها نشان داد، برخی از صفاتمورد مطالعه تحت تاثیر تیمار خاک‏ورزی و تعداد بیشتری تحت تاثیر رقم قرار گرفتند.بر اساس نتایج به­دست آمده، بیشترین میزان رطوبت در عمق 15تا30 سانتی‏متری خاک بهمیزان 6/12 درصد در کرت زیر کشت رقم آزکان به دست آمد. بالاترین میزان دمای خاک بهمیزان 17/14 درجه سانتی‏گراد در تیمار خاک‏ورزی مرسوم ثبت شد. نتایج نشان داد، درهر سه سیستم خاک‏ورزی بیشترین میزان درجه روز رشد تا سبز شدن به میزان 244 مربوطبه رقم عادل بود. اثر تیمار خاک­ورزی بر درصد سبز شدن و ارتفاع بوته معنی‏دار نشد.بالاترین درصد سبز شدن در رقم کوگسو (73 درصد) و بیشترین ارتفاع بوته در رقم آزکان(20/30 سانتی‏متر) حاصل شد. وزن ریشه تحت تاثیر تیمار خاکورزی قرار نگرفت، این درحالی بود که بیشترین میزان وزن خشک ریشه در رقم آکسو (87/2 گرم) به دست آمد. اثرتیمار خاکورزی بر وزن صد دانه معنی‏دار نشد، اگرچه وزن صد دانه رقم آکسو در تیماربدون خاک‏ورزی به میزان 42 گرم و بالاتر از سایر ارقام بود. بر اساس نتایج به دستآمده، اثر خاک­ورزی و رقم بر عملکردهای دانه و بیولوژیک، شاخص برداشت و شاخص تلاشزادآوری معنی‏دار نبود. بالاترین میزان شاخص برداشت در رقم عادل و بالاترین شاخصتلاش زادآوری در رقم آرمان به دست آمد. همچنین، پروتئین دانه تحت تاثیر تیمارهایخاک­ورزی قرار نگرفت. در بین ارقام، منصور از بالاترین میزان پروتئین دانه (09/19درصد) برخوردار بود و بیشترین میزان شاخص سبزینگی در رقم آزکان (94/27 درصد) حاصلشد. واژگان کلیدی: بی خاک­ورزی، پروتئین دانه، خاک‏ورزی مرسوم، شاخصسبزینگی، کم­خاک­ورزی، نخود  

Abstract In order to implement measures for the development and exploitation of new water resources, especially in the agricultural sector in arid and semi-arid regions such as Iran, the use of wastewater can be considered as water resources. By using these resources, not only part of the agricultural water shortage is compensated, but also the effects of improper discharge of effluents and its damages to agricultural resources and the environment are prevented. Wheat (Triticum aestivum) is one of the strategic crops that is very important in terms of level and nutritional value, so over the past few decades, many measures have been taken to increase its yield. Among these measures, we can mention the use of organic fertilizers such as sewage sludge, which in addition to increasing yield, it is important to study the environmental and health issues related to the use of these fertilizers, as well as the absorption of heavy elements. In order to evaluate the effect of Ravansar industrial town effluent on yield, yield components and accumulation of heavy metals in wheat grain (Pishgam cultivar), in the 2016-17 crop year on a farm in Kermanshah province, Ravansar city, Upper Khorramabad village, a research project as split plot was performed in three replications. Experimental factors included 1. Irrigation water as the main factor (at three levels: a) Irrigation with industrial town effluent b) Irrigation with the left channel of Ravansar c) Irrigation with well water) 2. Irrigation times as a secondary factor (including 1- Onc irrigation time 2- two irrigation times 3- three irrigation times). The results of the present study showed that the treatment of industrial town effluent and water of Qarsoo Ravansar canal had a significant potential of micronutrients. The application of the mentioned effluent in controlled amounts, in the results of plant decomposition, showed that the effluent effluent increased the concentration of iron, zinc and copper in comparison with the control in the plant seeds. All of these elements are the nutrients needed to fill cereal grains such as wheat. The use of wastewater in all quantities to some extent increased the weight of 1000 grains of wheat, so that the highest 1000-grain weight of wheat (49.897 g) was related to the treatment of canal water and three irrigation times, which there was no significant difference between this treatment and three irrigation treatments with industrial town effluent in terms of 1000-grain weight (49.217 g). The results showed that the application of effluent had a positive role in filling wheat grains and by releasing nutrients during the growing period of wheat, Pishgam cultivar increased seed yield and seed yield components including 1000-grain weight, number of grains per spike, number of spikes per plant, and leaf area in wheat. Comparison of heavy metal concentrations in plant samples showed that the concentrations of heavy metals of lead and cadmium evaluated in the present study are high in effluent-treated samples. In well water treatments, the concentration of heavy metals was less than the allowable limit, but in canal and effluent water treatments, the concentration was very high and beyond the allowable limit of heavy metals. But it is not in the toxic concentration range of these elements. Therefore, in order to use the wastewater effluent of the industrial town in agriculture as irrigation water, according to the amount of increase of the mentioned metals in the soil and the amounts absorbed by the plants, it is necessary to consider the toxicity threshold for each metal depending on the type of plant and environmental conditions and evaluate the effluent values based on it. Keywords: Heavy elements, Industrial effluent, Organic fertilizer, Pollutants, Wheat, Yield

چکیده به منظور بررسی مقاومت بیوتیپ‌های یولاف وحشیAvena ludoviciana به علف‌کش کلودینافوپ پروپارژیل (تاپیک)، همچنین بررسی اثر عوامل مدیریتی و زراعی موثر بر بروز مقاومت و ارزیابی هزینه شایستگی نسبی بیوتیپ‌های حساس و مقاوم یولاف وحشی درمزارع گندم واقع در قسمت حمیل و مرکزی شهرستان اسلام‌آبادغرب استان کرمانشاه، آزمایشی در سال 99-97در دانشگاه پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی انجام شد. تیمارهای آزمایش شامل 314 بیوتیپ یولاف وحشی مشکوک به مقاومت بودند، پس ازتعیین بیوتیپ‌های حساس و مقاوم یولاف وحشی و درصد مقاومت آنها درگلخانه (با استفاده از دوز تفکیک)، درمرحله بعد آزمایش دز-پاسخ گلدانی با اعمال غلظت‌های مختلف علف‌کش (0.25، 0.5، 1، 2، 4، 6، 8 و 16 برابر غلظت توصیه شده) انجام و نتایج نشان داد با افزایش دوز علف‌کش مقدارماده خشک یولاف وحشی کاهش پیدا کرد به طوری که در دز4تا 16 برابر به صفر رسید. سپس به منظور ارزیابی شایستگی نسبی بیوتپ‌های حساس و مقاوم ازنظر خصوصیات جوانه‌زنی به تیمار های مختلف pH، خشکی، و دما در پتری دیش به صورت فاکتویل در قالب طرح کاملا تصادفی اجراشد. مشاهده شد که بیوتپ‌های حساس یولاف وحشی در دمای20 درجه بیشترین سرعت و درصد جوانه‌زنی و قوه نامیه، در تیمار خشکی بیوتیپ‌های حساس با اعمال تنش خشکی نسبت به شاهدبا نسبت به مقاوم سرعت و درصد وقوه نامیه بالایی داشتند.درتیمارpH تفاوتی بین بیوتیپ‌ها مشاهده نشد فقط درPHخنثی تا اسیدی بیشترین درصدجوانه‌زنی، مشاهده شد اما در سرعت جوانه‌زنی بیوتیپ‌های مقاوم بیسترین سرعت جوانه‌زنی در PHخنثی تا اسیدی راداشتند و با قلیایی شدن PH سرعت جوانه‌زنی کاهش پیدا کرد.درآزمایش دزپاسخ در پتری دیش هم بیوتیپ های مقاوم جوانه‌زنی خود را تا دوز 2 برابرتوصیه شده حفظ کردند.سپس بااستفاده ازپرسشنامه تهیه شده که قبلاً به کشاوزان داده شده بود اثر عوامل مدیریتی وزراعی مزارع بربروزمقاومت نشان داد مقدارکود مصرفی نیتروژن فسفرو عدم رعایت آیش و رقم گندم آذر 2، کشت به صورت مکانیزه، مقداربذر 150 تا 160 و 140 تا 150 و دفعات مصرف علف‌کش خانواده ACCase در 5 سال گذشته معنی دا بود. همچنین کشاورزانی که مساحت زمین بالای 10هکتار با استفاده تعداد دفعات مصرف علف‌کش خانواده ACCase بیشترین اثرگذاری بر بروزمقاومت داشت که با افزایش مساحت زمین درصد استفاده ازسم بیشترشد.درپایان تهیه نقشه پراکندگی یولاف وحشی نشان داد پراکندگی یولاف وحشی مقاومت یولاف وحشی زمستانه در بخش حمیل و مرکزی به صورت پراکنده می‌باشد وعوامل اقلیمی وتوپوگرافی تاثیریبربروزمقاومت یولافوحشی نداشت.    کلیدواژه‌ها: یولاف وحشی، مقاومت، اقلیم، شایستگی نسبی، سرعت جوانه‌زنی، درصدجوانه‌زنی، قوه نامیه، مدیریت زراعی چکیده به منظور بررسی مقاومت بیوتیپ‌های یولاف وحشیAvena ludoviciana

تغییرات اقلیمی و افزایش عدم اطمینان در رابطه با تغییراتاقلیمی، مدیریت پایدار منابع آب را با چالش جدی مواجه نموده است. شکی نیست که راه­حل­های فنی در دسترس بوده و ضروری هستند،اما این راه حل­ها به تنهایی کافی نیستند. محققان معتقدند کلید حل مشکلات آب درحکمرانی آب نهفته است. حوضه­ی تحت پوشش سراب هرسین در استان کرمانشاه، یکی ازمناطقی است که با مشکلات ضعف و ناکارآمدی در حکمرانی آب مواجه است. از این رو، دراین تحقیق آمیخته سعی شده تا ضمن بررسی ساختارها و روابط موجود بین کنشگران آبی دراین منطقه، به ارزیابی وضعیت حکمرانی خوب آب پرداخته شود. مشارکت کنندگان درتحقیق، نخبگان آب کشاورزی منطقه هستند که با استفاده از روش سرشماری مورد پیمایشقرار گرفتند. داده­های حاصل از تحقیق با استفاده از نرم افزار    و Nvivo تجزیه و تحلیلشدند. نتایج حاصل از تحقیق نشان داد حکمرانی آب منطقه در حوضه­ی تحت پوشش سرابهرسین با چالش­های زیادی در ابعاد مختلف روبرو است . این چالش­ها بویژه به اثربخشیفعالیت­های دولت در مقیاس حوضه، میزان کارایی نظام آمار و اطلاعات موجود و منابعمالی پایدار و در نهایت عدم اعتماد کشاورزان ناشی از فقدان شفافیت در تصمیم گیری­هایمربوط به آب در منطقه مربوط می­شود. در نهایت راهبردهای بلند مدت مبتنی بر اینچالش­ها پیشنهاد شد که اصلی­ترین راهبرد مربوط به ایجاد سازمان حوضه­ی آبریزقدرتمند است که می­تواند جایگزین مدیریت امور آب شهرستان هرسین که وظیفه ی تصدیگری دولت را در منطقه به عهده دارد، باشد.کلید واژگان : حکمرانی خوب، مدیریتپایدار آب، آب سطحی کشاورزی، سراب هرسین.چکیدهتغییرات اقلیمی و افزایش عدم اطمینان در رابطه با تغییراتاقلیمی، مدیریت پایدار منابع آب را با چالش جدی مواجه نموده است. شکی نیست که راه­حل­های فنی در دسترس بوده و ضروری هستند،اما این راه حل­ها به تنهایی کافی نیستند. محققان معتقدند کلید حل مشکلات آب درحکمرانی آب نهفته است. حوضه­ی تحت پوشش سراب هرسین در استان کرمانشاه، یکی ازمناطقی است که با مشکلات ضعف و ناکارآمدی در حکمرانی آب مواجه است. از این رو، دراین تحقیق آمیخته سعی شده تا ضمن بررسی ساختارها و روابط موجود بین کنشگران آبی دراین منطقه، به ارزیابی وضعیت حکمرانی خوب آب پرداخته شود. مشارکت کنندگان درتحقیق، نخبگان آب کشاورزی منطقه هستند که با استفاده از روش سرشماری مورد پیمایشقرار گرفتند. داده­های حاصل از تحقیق با استفاده از نرم افزار    و Nvivo تجزیه و تحلیلشدند. نتایج حاصل از تحقیق نشان داد حکمرانی آب منطقه در حوضه­ی تحت پوشش سرابهرسین با چالش­های زیادی در ابعاد مختلف روبرو است . این چالش­ها بویژه به اثربخشیفعالیت­های دولت در مقیاس حوضه، میزان کارایی نظام آمار و اطلاعات موجود و منابعمالی پایدار و در نهایت عدم اعتماد کشاورزان ناشی از فقدان شفافیت در تصمیم گیری­هایمربوط به آب در منطقه مربوط می­شود. در نهایت راهبردهای بلند مدت مبتنی بر اینچالش­ها پیشنهاد شد که اصلی­ترین راهبرد مربوط به ایجاد سازمان حوضه­ی آبریزقدرتمند است که می­تواند جایگزین مدیریت امور آب شهرستان هرسین که وظیفه ی تصدیگری دولت را در منطقه به عهده دارد، باشد.  

   امروزه در اثر بهره­برداری بیش از حد از زمین­های کشاورزی و تغذیه گیاهان زراعی توسط کودهای شیمیایی بدون توجه به کودهای آلی در تغذیه خاک، وضعیتی به وجود آمده که خاک­های کشاورزی ما جزء خاک­های فقیر از از نظر ماده آلی محسوب می­شوند. این موضوع به­کارگیری کودهای سبز و دامی را در سیستم های زراعی ایران ضروری می­نماید. با توجه به اهمیت گیاهان کود سبز به عنوان کود­های آلی، به منظور بررسی ویژگی­های رشدی و توان تولید زیست­توده چند گونه کود سبز، پژوهشی در قالب آزمایش فاکتوریل بر پایه طرح بلوک­های کامل تصادفی در سال 1397 در مزرعه پژوهشی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی کرمانشاه انجام گرفت. فاکتورهای آزمایش شامل دو فاکتور (کود سبز شامل: 1. شبدر ایرانی 2. خلر 3. ماشک 4. چاودار 5. جو) و (زمان کشت شامل: دو تاریخ دهه آخرآبان ماه ودهه اول آذر ماه) بود. نتایج نشان داد که تیمار تاریخ کاشت اثر معنی­داری در سطح احتمال پنج درصد بر درصد پوشش سبز داشته است. تیمار نوع کود سبز بر درصد پوشش سبز، وزن خشک، وزن تر، شاخص سطح برگ، سرعت رشد محصول اثر معنی­داری را در سطح احتمال یک درصد نشان داد. مطابق نتایج مقایسه میانگین­ها، در تیمار تاریخ کاشت بیشترین درصد پوشش سبز مربوط به تیمار کشت آبان ماه (4/83 درصد) و کم­ترین درصد پوشش سبز در تیمار کشت آذر ماه (85/76 درصد) بود. در ارتباط با تیمارهای نوع گیاهان کود سبز کشت شده بیشترین درصد پوشش سبز مربوط به تیمارهای چاودار و جو (به ترتیب با مقادیر 5/94 و 5/90 درصد) بود و کمترین به تیمارهای خلر، ماشک و شبدر ایرانی (به ترتیب با مقادیر 75، 5/71 و 38/69 درصد) اختصاص داشت. بیشترین وزن خشک تک بوته به تیمارهای جو و چاودار (به ترتیب با مقادیر 86/26 و 82/26 گرم) اختصاص پیدا کرد، که از نظر وزن خشک تک بوته بین این دو گیاه اختلاف معنی­داری وجود نداشت.کم­ترین وزن خشک تک بوته در بین تیمارهای نوع کود سبز مربوط به تیمارهای خلر، شبدر ایرانی و ماشک (به ترتیب با مقادیر 0625/21، 85/20 و 56/17 گرم) بود. همچنین مشاهدات این بررسی نشان داد که بیشترین شاخص سطح برگ مربوط به تیمارهای چاودار و جو (به ترتیب با مقادیر 97/4 و 72/4) بود و همچنین کم­ترین آن درتیمار ماشک و شبدر ایرانی (به ترتیب با مقادیر 856/2 و 141/3) مشاهده گردید. در این آزمایش بیشترین سرعت رشد مربوط به چاودار و جو (به ترتیب با مقادیر 38/1 و 37/1) اختصاص پیدا کرد، که بین این دو تیمار از نظر سرعت رشد اختلاف معنی­داری مشاهده نشد. کم­ترین سرعت رشد در بین تیمارهای کود سبز متعلق به تیمارهای خلر، شبدر و ماشک (به ترتیب با مقادیر 1/1، 03/1 و 92/0) بود. در این بررسی مشاهده شد که اثر تاریخ کشت گیاه پوششی بر تولید پوشش سبز این گیاهان موثر است. در ارتباط با نسبت C/N نیز با توجه به اینکه بیشترین پوشش سبز و سرعت رشد و جذب مربوط به تیمار چاودار و جو بود و بالاترین مقدار این نسبت به دو گیاه کود سبز چاودار و جو (67/32 و 113/33) اختصاص یافت. درنتیجه می‎توان گفت به لحاظ کود سبز با میزان پوشش سبز بالا، بهترین گزینه‎ها در شرایط آب و هوایی کرمانشاه در این بررسی کود سبز چاودار و جو است. با توجه به اینکه هدف اصلی در این آزمایش یافتن تاریخ کشت مناسب و همچنین بهترین گزینه در بین گیاهان کشت شده به عنوان کود سبز بود، می توان گفت که در تاریخ کشت آبان پوشش سبز بیشتری (4/83 درصد) تولید شده است و می­تواند تاریخ مناسب­تری جهت کشت این گیاهان کود سبز و در نهایت کنترل علف­های هرز زمستانه باشد. واژگان کلیدی: کود سبز، زیست توده، شبدر ایرانی، ماشک، چاودار، جو، خلر

   بررسی تنوع زیستی علف های هرز باغات گردو(Juglans regia)، انگور(Vitis vinifera) و انار(Punica granatum)   در شهرستان پاوه

   Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA To study the effect of planting date and plant density on the quality and quantity of two varieties of flaxseed oil, two field experiments were carried out in 2016 and 2017 in research farm of Campus of Agriculture and Natural Resources, Razi University of Kermanshah

مدیریت زراعی علف­های هرز یکی از راهکارهای مهم در کشاورزی پایدار است. در این راستا شناسایی صفات گیاهی موثر بر توان رقابتی و شرایط تغذیه­ای گیاه زراعی از اهمیت ویژه­ای برخوردار است. این آزمایش به منظور شناسایی ویژگی­های گیاهی موثر برتوان رقابتی ارقام گندم با علف­های هرز در سطوح مختلف نیتروژن در سال 1394 و در مزرعه تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی کرمانشاه انجام شد. آزمایش به صورت اسپلیت پلات و در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی در سه تکرار اجرا شد. عوامل مورد بررسی شامل کاربرد نیتروژن در سه سطح ( 0، 50 و 100 درصد توصیه شده بر اساس آزمون خاک) به عنوان فاکتور اصلی و ارقام گندم ( اروم، سیروان، سیوند، پارسی، پیشگام، پیشتاز و میهن) به عنوان فاکتور فرعی بودند. به منظور بررسی تاثیر فاکتورهای آزمایشی بر تداخل علف­های هرز، هر تکرار به صورت طولی از وسط به دو نیم تقسیم شد که در یکی از آنها علف­های هرز در سرتاسر فصل رشد کنترل شد و در دیگری کنترلی صورت نگرفت. نتایج نشان داد که در بین سطوح نیتروژن بیشترین و کمترین عملکرد به ترتیب مربوط به سطوح کودی 100 و صفر درصد بود. در بین ارقام گندم نیز رقم پیشگام بیشترین و رقم اروم و میهن دارای کمترین عملکرد بودند. همچنین با افزایش میزان مصرف کود نیتروژن در شرایط تداخل با علف­های هرز شاخص قدرت تحمل رقابت ارقام کاهش یافت و تراکم و وزن خشک علف­های هرز افزایش یافت که نشان از قدرت رقابتی بیشتر علف­های هرز نسبت به ارقام گندم بود. در مجموع نتایج نشان داد که در رقابت با علف­های هرز نیز ارقام سیوند، پیشتاز و پیشگام به دلیل شاخص سطح برگ، ارتفاع، سرعت رشد محصول، وزن گیاهچه و تعداد سنبله در متر مربع بیشتر با کاهش تراکم و بیوماس علف­های هرز دارای شاخص تحمل رقابت بالاتری نسبت به دیگر ارقام بودند.  کلمات کلیدی: تداخل، رقابت، رقم، گندم، نیتروژن، ویژگی­های گیاهی  

 چکیدهمقاومت به علف‌کش‌ها در علف‌های هرز معمولاً به علت استفاده مداوم از علف‌کش‌های یکسان و یا علف‌کش‌های با نحوه عمل یکسان به وجود می‌آید . بی­تی­راخ یک علف هرز مهم پاییزه در مزارع گندم ایران است که از سال­های گذشته کشاورزان برای کنترل آن از علف‌کش‌های مختلف از جمله بازدارنده­های   ALSو علف‌کش‌های هورمونی استفاده می­کنند . اخیراً کشاورزان از کنترل این علف هرز توسط علف‌کش‌های مورد استفاده و رایج ابراز نارضایتی می­کنند . برای انجام این مطالعه از 69 مزرعه گندم در مناطق مختلف شهرستان گیلان غرب در سال زراعی 95-1394 نمونه‌برداری شد . در این آزمایش‌ها ، واکنش بیوتیپ های حساس و مشکوک به مقاومت بی تی راخ   به دو نمونه علف کش معمول در منطقه تری بنورون متیل و تو فور دی+ام سی پی آ در دوزهای معمول مورد استفاده   بررسی شده است . ساده‌ترین و مهم‌ترین نتیجه‌ای که از این بخش از مطالعه می‌توان برداشت کرد این است که علف هرز شیر پنیر به علف کش تری بنورن متیل مقاوم شده است . در این بخش از مطالعات گلخانه ای با توجه به فروانی توده‌های مقاوم به علف کش تری بنورون متیل مطالعه تاثیر دوزهای مختلف این علف کش بر کنترل شیر پنیر در شرایط کلی   مورد بررسی قرار گرفت .  مطالعات پاسخ به دوز نشان داد که تمامی توده‌های مورد بررسی شیر پنیر در این بخش به شدت به علف کش تری بنورون متیل مقاوم هستند . در بخش مطالعات مزرعه‌ای از چهار علف کش اتلانتیس ، آپیروس ، تری بنورن متیل و تو فوردی+ام سی پی آ   استفاده شد . در مطالعات مزرعه‌ای تفاوت قابل ‌توجهی در پاسخ جمعیت‌های جمع‌آوری شده نسبت به علف‌کش‌ها وجود داشت بر اساس نتایج می­توان جمعیت­ های جمع‌آوری شده را دارای مقاومت جند گانه و مقاوم عرضی به علف کش ها دانست . دارای مقاومت متوسط و به شدت مقاوم به هر کدام از علف‌کش‌های توفوردی و تری بنورون متیل تقسیم‌بندی کرد. بر اساس نتایج این مطالعه، گسترش این علف هرز در منطقه احتمالا به دلیل گسترش کشت گندم و نیز بروز مقاومت در این علف هرز به علف‌کش‌های رایج در منطقه دانست.

گوجه­فرنگی یکی از محصولات بسیار مهم اقتصادی دنیا است، که یکی از مهمترین مشکلات کشت گوجه­فرنگی در ایران حمله گیاه انگلی گل­جالیز به این محصول است. به منظور بررسی تاثیر پروبیوتیک­ها و گیاه دگرآسیب چاودار و ماشک گل­خوشه­ای بر کنترل گل­جالیز، مطالعات گلخانه­ای و مزرعه­ای در سال 95-1394 در پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی کرمانشاه انجام شد. درآزمایش گلخانه­ای تیمارهای آزمایشی شامل استفاده از ارقام مختلف گوجه­فرنگی کارون، ارس، سوپراسترین­بی و سیوند، ماده دگرآسیب چاودار و ماشک گل خوشه­ای، جدایه­های باکتری نوع تجاری شامل   INR7 وP2   و نوع بومی B60، B71 و E11 بودند. تیمارهای مزرعه­ای بر اساس نتایج مطالعه گلخانه انتخاب شدند، تیمارها شامل استفاده از ارقام ارس و سیوند، کود سبز چاودار و ماشک گل­خوشه­ای، جدایه­های باکتری INR7 و B71 بودند. البته تیمار شاهد (بدون اضافه کردن ماده دگرآسیب و پروبیوتیک­ها) نیز در ازمایش گنجانده شد. در این مطالعه ارتفاع ساقه، قطر ساقه، تعداد شاخه جانبی، تعداد میوه، عملکرد کل میوه، وزن تک میوه، وزن تازه و خشک اندام هوایی، وزن خشک ریشه، درصد ماده خشک میوه، انواع کلروفیل (شامل a، b و کل) و کاروتنوئید در گوجه­فرنگی و تعداد ساقه و وزن خشک گل­جالیز اندازه­گیری شد. به طور کلی نتایج این مطالعه نشان داد که در بین ارقام مورد بررسی، مقاوم ترین رقم در برابر حمله گل­جالیز سیوند و حساس ترین آن­ها ارس می­باشد. نکته قابل توجه در رقم سیوند در شرایط مزرعه­ای اگرچه از شدت آلودگی کم نشد ولی در عوض از کاهش عملکرد گوجه­فرنگی توسط گل­جالیز جلوگیری کرد. گیاه دگرآسیب ماشک گل خوشه­ای تاثیر بسیار شگرفی بر کاهش آلودگی گل­جالیز داشت، که این نتیجه را می­توان مهم­ترین نتیجه این مطالعه دانست. استفاده از پروبیوتیک B71 باعث کاهش چشمگیر گل­جالیز شد، ولی پروبیوتیک INR7 نتوانست از حمله گل­جالیز جلوگیری کند اما تاثیر بسیار خوبی بر برخی صفات گوجه­فرنگی داشت و مانع از کاهش آن­ها شد. فعالیت باکتری­های پروبیوتیک تحت تاثیر حضور و عدم حضور مواد دگرآسیب متغیر بود، اما استفاده تلفیقی از کود سبز ماشک گل­خوشه­ای و پروبیوتیک B71 موجب کاهش حمله گل­جالیز شد و کاربرد هرکدام به تنهایی تاثیر آن­ها بر کنترل گل­جالیز کمرنگ بود، این مساله نشان دهنده این مطلب هست که زمان گزینش عوامل متعدد، جهت افزایش عملکرد گیاه گوجه­فرنگی بایستی مجموعه­ای از عوامل را در تلفیق با همدیگر مورد بررسی قرار دهیم. از نکات دیگر نتایج این مطالعه این بود که اصولا عوامل مورد بررسی با توجه به شرایط و حضور و عدم حضور سایر عوامل، تاثیرات متفاوتی از خود روی عملکرد گوجه­فرنگی داشتند، این مساله در عالم واقعی و شرایط کشاورزی اتفاق می­افتد.

چکیده