کرم قوزه پنبه، (Lepidoptera: Noctuidae) Helicoverpa armigera از مخرب‌ترین آفات کشاورزی است که به دلیل بروز مقاومت به حشره‌کش‌های شیمیایی، نیازمند رویکردهای نوین در برنامه‌های مدیریت تلفیقی (IPM) است. این پژوهش با هدف ارزیابی اثرات انفرادی و ترکیبی میان باکتری گوارشی Bacillus thuringiensis (Bt) و قارچ بیمارگر تماسی Metarhizium anisopliae (Ma) و همچنین بررسی اثرات زیرکشنده آن‌ها بر پارامترهای جدول زیستی این آفت انجام شد. زیست‌سنجی‌های انفرادی روی لاروهای سن سوم بر اساس روش‌های آلوده‌سازی غذای مصنوعی (برای باکتری) و غوطه‌وری (برای قارچ) انجام گرفت و داده‌ها با مدل پروبیت تجزیه شدند. سپس، آزمون اختلاط بر پایه مقادیر LC25   و LC50   در نرم‌افزار پولومیکس ارزیابی شد. در نهایت، اثرات زیرکشنده بهترین تیمار اختلاط بر پارامترهای رشد جمعیت بر اساس تئوری جدول زندگی سنی-مرحله‌ای دوجنسی[1]   بررسی گردید.   براساس نتایج مقادیر LC50   برای باکتری ppm 83 /77 و برای قارچ ?/??×???

   سوسک چهارنقطه‌ای حبوبات (Callosobruchus maculatus؛ Coleoptera: Chrysomelidae) آفت کلیدی انباری حبوبات در مناطق گرمسیری مانند ایران است که تا ?? درصد خسارت در ذخیره‌سازی وارد می‌کند. خسارت شامل کاهش وزن بذر، سوراخ شدن و آلودگی ثانویه است. کاربرد حشره‌کش‌های شیمیایی مانند مالاتیون و تیامتوکسام در انبار با چالش‌هایی مانند مقاومت آفات و آلودگی محیطی مواجه‌اند. بنابراین برای کاهش مصرف این حشره کشها، مدیریت تلفیقی آفات (IPM) با قارچ‌های بیمارگر حشرات (EPF) مانند Beauveria bassiana و Metarhizium anisopliae پیشنهاد می‌شود. این قارچ‌ها از طریق نفوذ به کوتیکول و تولید آنزیم‌های تخریب‌کننده، آفت را کنترل می‌کنند، اما اثر آهسته آن‌ها نیاز به ترکیب با حشره‌کش‌ها دارد. این پژوهش با هدف ارزیابی کارایی مجزای قارچ بیمارگر حشرات Metarhizium anisopliae (جدایه‌ی مورد استفاده) و دو حشره‌کش پرمصرف تیامتوکسام (از گروه نئونیکوتینوئیدها) و مالاتیون (از گروه ارگانوفسفره‌ها)، و بررسی نوع برهمکنش آن‌ها در شرایط آزمایشگاهی بر روی حشرات بالغ C. maculatus انجام گرفت. پس از تعیین دوزهای کم کشنده و کشنده   و سایر پارامترهای سم‌شناسی با استفاده از مدل پروبیت (Probit) برای ترکیبات تکی، تاثیر کاربرد همزمان قارچ با دوزهای زیرکشنده حشره‌کش‌ها مورد بررسی قرار گرفت. برای ارزیابی نوع اثر ترکیبی (هم‌افزایی، جمعی یا متضاد)، از روش‌های تحلیلی مانند عامل سم‌افزایی (CTC) و مدل‌های تحلیلی هم‌زمان استفاده گردید. روش‌شناسی آزمایشگاهی شامل   استفاده از جدایه‌های قارچ بومی ایران، پرورش آفت روی نخود (دمای ?? درجه سانتی‌گراد، رطوبت ?? درصد)، زیست سنجی با با غلظت‌های مختلف، و تحلیل آماری هم‌افزایی بود. نتایج نشان داد جدایه‌های منتخب قارچ‌ها ویرولانس بالایی دارند؛ B. bassiana و M. anisopliae مرگ‌ومیر آفت را تا ??-?? درصد در غلظت‌های ???-??? کنیدیوم/میلی‌لیتر ایجاد کردند. حشره‌کش‌ها در روش تیمار بذر با LD50 پایین‌تر برای تیامتوکسام موثرتر بودند،. از جنبه سازگاری: دوزهای کم کشنده حشره‌کش‌ها (LD25) تاثیر منفی کمی بر رشد میسیلیوم (کاهش ??-?? درصد)، اسپورزایی (کاهش ?? درصد) و زنده‌مانی کنیدیوم‌ها (??-?? درصد حفظ) داشتند، اما در این زمینه مالاتیون سازگارتر از تیامتوکسام بود. از جنبه اختلاط دوزهای کم کشنده و کشنده حشره کشها با قارچ بیمارگر حشرات نتایج نشان داد: ترکیب قارچ با LC25 حشره‌کش‌ها هم‌افزایی ایجاد کرد، مرگ‌ومیر را به ??-?? درصد رساند و زمان کشندگی را از ?-?? روز به ?-? روز کاهش داد. برهمکنش تیامتوکسام در دوز کم کشنده   با قارچ   M. anisopliae قوی‌ترین اثر سم‌افزایی را ایجاد کرد. این نتیجه نشان می‌دهد که دوز بسیار کم تیامتوکسام (حدود یک‌چهارم دوز کشنده پنجاه درصد)، توان قارچ را برای کشتن آفت بیش از سه برابر افزایش داده است. این نوع هم‌افزایی احتمالاً به دلیل مکانیسم نئونیکوتینوئیدها در تضعیف سیستم ایمنی حشره و تسهیل نفوذ ریسه قارچ است. جدایه‌های بومی کارآمدند و اختلاط مصرف سم را ??-?? درصد کاهش می‌دهد، مقاومت را مدیریت کرده و محیط را حفظ می‌کند. هم‌افزایی به دلیل تضعیف کوتیکول توسط حشره‌کش‌ها و نفوذ آسان‌تر قارچ است. مقایسه با مطالعات مشابه (مانند Ozdemir et al., 2020) نشان‌دهنده برتری جدایه‌های بومی ایران است. چالش‌ها شامل پایداری قارچ در رطوبت پایین انبار و نیاز به فرمولاسیون‌های تجاری است. پیشنهاد: آزمون‌های میدانی و ترکیب با عوامل دیگر IPM برای کاربرد گسترده در انبارهای ایران. این پژوهش پایه‌ای برای فرمولاسیون‌های ترکیبی بیولوژیکی-شیمیایی فراهم می‌کند تا امنیت غذایی و کشاورزی پایدار تقویت شود.    کلیده واژه ها:   مالاتیون، تیامتوکسام، سمیت، اختلاط ، سینرژیسم، آنتاگونیسم و شایستگی قارچ، مدیریت تلفیقی آفات

   این مطالعه با هدف بررسی دینامیک حساسیت فرانسلی و کارایی زیستی باکتری Bacillus thuringiensis زیرگونه kurstaki (Bt) در کنترل لاروهای سن سوم کرم غوزه پنبه (Helicoverpa armigera) طی چهار نسل متوالی انجام شد. آزمایش‌های زیست‌سنجی با اعمال غلظت‌های مختلف باکتری Bt طی نسل‌های مختلف شامل اولین نسل یانسل مرجع (F0) و نتاج متوالی حاصل   (F1وF2وF3) نشان داد که درصد مرگ و میر تجمعی و شاخص‌های حساسیت آفت به باکتری (مانند مقادیر LC50، نرخ مقاومتRR ، نسبت دوزهای کشند) به طور قابل توجهی در نسل‌های بعدی کاهش می‌یابد. نسل مرجع و نسل اول بیشترین حساسیت را به اسپور و کریستالهای باکتری Bt داشتند، اما طی اعمال فشار انتخابی مداوم، نرخ توسعه مقاومت در نسل دوم به طور معنادار افزایش یافت (RR=2.92) و در نسل سوم به حداکثر خود رسید(RR=7.25).مقدار LT50 طی روزهای پایش بجز چند غلظت بالا در نسل اول در سایر غلظتها و به ویژه در نسل های بعدی هیچگاه به پنجاه درصد کشندگی نرسید. مدل های آماری مختلف برای بررسی روابط بین بین LC50 و LT50 در چهار نسل متوالی (F0 تا F3) از H. armigera تحت تیمار با Bt مورد ارزیابی قرار گرفت تا مدلی که بهترین برازش از داده ها دارد انتخاب شود. نتایج نشان داد همه مدلها همبستگی قوی و مثبت بین LC50 وLT50 را تایید میکنند (r=0.92)، که بیانگر تاخیر معنادار در زمان مرگ لاروها با افزایش مقاومت یا کاهش حساسیت لاروهای آفت تحت فشار انتخابی است. مدل رگرسیون غیرخطی توانی (R²=0.89) و مدل تعمیم‌یافته خطی با توزیع گاما (Deviance explained=85%) نشان دادند که رابطه متغییرهای وابسته و مستقل مورد مقایسه به خوبی قابل مدل‌سازی است. این یافته‌ها تاکید می‌کنند که کاربرد مکرر Bt بدون استراتژی‌های مدیریت مقاومت نظیر استفاده از مناطق پناهگاه (refugia)، موجب بروز مقاومت سریع و کاهش اثر کنترل زیستی می‌شود. لذا، مدیریت مزرعه شامل تناوب حشره‌کش، ایجاد پناهگاه بدونBt و استفاده از غلظتهای   هدفمند و بالاتر نقش موثری در کنترل پایدار آفت و مدیریت مقاومت دارد. این تحقیق ضمن اثبات تکامل مقاومت فرانسلی در شرایط آزمایشگاهی، بر اهمیت پایش و پیشگیری از توسعه مقاومت ژنتیکی و اپی‌ژنتیکی در جمعیت آفت های کلیدی در شرایط مزرعه و گلخانه‌ای تاکید دارد. کلیدواژه: Bacillus thuringiensis، کرم غوزه پنبه، مقاومت فرانسلی، زیست‌سنجی، نسل‌های متوالی، ، مدل‌سازی آماری، مهار زیستی

انجماد اسپرم، یکی از روش­های کمک باروری بوده که با نگه­داری اسپرم ها در دمای پایین (196- درجه سانتی گراد) در ازت مایع برای مدت طولانی، موجب حفظ ژنوم گونه های برتر و افزایش تولیدنسل در آن­ها می­شود. درطی فرآیند انجماد-یخ گشایی، کاهش سطح آنتی اکسیدان و افزایش غلظت رادیکال­های آزاد، پدیده ای به نام استرس اکسیداتیو ایجاد می­کند. این استرس می­تواند آسیب­های قابل توجهی به غشاء و مورفولوژی اسپرم وارد کرده و در نتیجه، موجب افزایش معنادار آسیب یا ناهنجاری در اسپرم و هم­چنین کاهش معنادار توانایی زنده­مانی و تحرک اسپرم شود. برای کاهش استرس اکسیداتیو در طی فرآیند انجماد، افزودن آنتی­اکسیدان­ها به رقیق­کننده اسپرم بسیار مهم است. به­طور ویژه، نانوذرات در این زمینه نقش موثری دارند؛   زیرا در غلظت­های پایین­تر دارای فراهمی زیستی بالاتر بوده و به­طور کلی، سمیت کمتری در مقایسه با اشکال نمکی دارند. علاوه بر این، پوشاندن داروها روی سطح نانوذرات، فراهمی زیستی آن­ها برای سلول را افزایش می­دهد. هدف از این مطالعه، تعیین غلظت­های بهینه رزوراترول، نانوذرات سلنیوم دوپ­شده با نانوذرات اکسید روی، نمک سلنیت سدیم (90%): کلرید روی (10%)، نانوذرات سلنیوم دوپ­شده با نانوذرات اکسید روی و پوشش­دار شده با رزوراترول و ارزیابی اثرات آن­ها بر زنده­مانی، تحرک، پراکسیداسیدن لیپیدی، ناهنجاری­ها، یکپارچگی غشا و DNA پس از فرآیند انجماد- یخ­گشایی است. برای رسیدن به این هدف، با استفاده از عصاره زرشک، نانوذرات سلنیوم دوپ­شده با نانوذرات اکسید روی سنتز شدند. پس از تعیین ویژگی­های این نانوذرات، رزوراترول بر روی سطح آن­ها بارگذاری شد. ویژگی­های این نانوذرات، با استفاده از آزمون­های   Zeta Potential, EDX, FE-SEM, FT-IR, UV-Vis مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. پس از شناسایی نانوذرات، سمیت آن­ها بر روی اسپرم تازه رقیق شده با استفاده از آزمون MTT و ظرفیت آنتی­اکسیدانی آن­ها با روش DPPH ارزیابی شد. در این پژوهش، اسپرم چهار راس گوسفند نژاد سنجابی با میانگین سن 5-4 سال به­مدت دو بار در هفته به­کمک مهبل مصنوعی جمع­آوری و پس از ارزیابی اولیه و رقیق­سازی نمونه منی در رقیق­کننده­ی تریس بازی، ترکیبات متفاوتی در غلظت­های مختلف 1، 5، 25 و 125 میکروگرم در میلی­لیتر به مایع منی رقیق­شده اضافه گردید. این ترکیبات شامل نمک سلنیت سدیم(90%): کلرید روی(10%) ، نانوذرات سلنیوم دوپ­شده با نانوذرات روی، رزوراترول و نانوذرات سلنیوم دوپ­شده با نانوذرات روی پوشش­دار شده با رزوراتول بودند. یک گروه از منی رقیق­شده بدون مکمل یا دارو نیز به­عنوان گروه کنترل در نظر گرفته شد. پس از بارگذاری این 17 نمونه آزمایشی در در پایوت 25/0 میلی­لیتری، سردسازی تا 5-4 درجه سانتی­گراد صورت گرفت و با قرار گرفتن روی بخار ازت، منجمد شدند. پس از دو هفته نیز با یخ­گشایی پایوت­ها، فراسنجه­های جنبایی، زنده­مانی، یکپارچگی غشای اسپرم و DNA، ناهنجاری­های اسپرم و سطح مالون­دی­آلدهید برای همه­ی تیمارها ارزیابی گردید. داده­های حاصل در 7 تکرار و به­کمک نرم افزار آماری    آنالیز و مقایسات میانگین­ها با آزمون دانکن با سطح معنی­داری 5 درصد صورت گرفت. مطابق نتایج حاصل­شده، افزودن غلظت 5 میکروگرم در میلی­لیتر نانوذره سلنیوم دوپ­شده با نانوذره اکسید روی پوشش­دار شده با رزوراترول به منی رقیق­شده گوسفند سنجابی، موجب بهبود معنی­داری در فراسنجه­های کیفی از جمله افزایش تحرک تام، زنده­مانی، یکپارچگی غشا و   DNA و ظرفیت آنتی­اکسیدانی و هم­چنین کاهش سطح مالون دی­ آلدهید، آپوپتوز، سمیت و ناهمجاری اسپرم پس از یخ­گشایی نسبت به گروه شاهد و سایر گروه­های تیماری شده بود   (p<0.05). داده­ها نشان دادند ترکیب این مجموعه و خواص آنتی­اکسیدانی ناشی از آن، در کاهش سطح رادیکال­های آزاد و استرس اکسیداتیو و در نهایت بهبود کیفیت اسپرم موثر بوده است . این درحالی است که با افزایش غلظت آن، از درصد کیفیت اسپرم کاسته شده، تا جایی که در غلظت 125 میکروگرم در میلی­لیتر، آثار سمی بروز یافت (p<0.05). به نظر می­رسد افزودن نانوذرات سلنیوم دوپ­شده با نانوذرات روی و پوشش­دار شده با رزوراترول (وابسته به دوز استفاده) به رقیق­کننده منی گوسفند، می­تواند فراسنجه­های کیفی اسپرم یخ­گشایی شده را بهبود بخشیده و در نتیجه، موجب بهبود شانس لقاح و باروری شود تا جایی که در غلظت­های پایین (کمتر از 125 میکروگرم در میلی­لیتر) تحرک، زنده­مانی، یکپارچگی غشا و DNA و... اسپرم نسبت به شاهد   به­طور معنی داری بهبود یافته است.   

   به منظور ارزیابی زراعی رگه‏های درون‏زاد نوترکیب حاصل از تلاقی ارقام گندم، تعداد 450 لاین اینبرد نوترکیب گندم نان نسل F6 (سه جمعیت) حاصل از تلاقی گاسکوژن × بک کراس زمستانه روشن، مرودشت ×MV17، مرودشت × شاه پسند مورد بررسی قرار داده شدند. کشت به صورت آبی در قالب طرح آگمنت در سال 1399 در مزرعه تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی کرمانشاه انجام گرفت. تیمارهای شاهد شامل ارقام گندم نان (روشن، شاه پسند، مرودشت، کرایچوف، MV17، گاسکوژن) بودند که به‌صورت طرح پایه بلوک‏های کامل تصادفی در هشت تکرار اجرا شده که به طور تصادفی در بین لاین‏ها قرار گرفتند. نتایج بدست آمده از تجزیه همبستگی نشان داد که بین صفت عملکرد دانه در متر مربع و عملکرد کاه، ارتفاع بوته، طول پدانکل، طول برگ پرچم، طول سنبله، وزن سنبله، تعداد دانه در سنبله، وزن دانه در سنبله، وزن هزار دانه، تعداد سنبله در متر مربع، وزن سنبله در متر مربع   وزن کاه سنبله در متر مربع عملکرد زیست توده و شاخص برداشت همبستگی مثبت و بسیار معنی­داری مشاهده گردید. نتایج تجزیه مسیر نشان داد که تعداد سنبله در واحد سطح دارای بیشترین همبستگی و نیز بیشترین اثر مستقیم را بر عملکرد دانه داشته است. با توجه به نتایج بدست آمده از تجزیه به عامل‌ها پنج عامل انتخاب شدند که در مجموع 70/76 درصد از واریانس کل را توجیه نمودند. تجزیه خوشه‌ای لاین­ها به وارد آن­ها را در پنج گروه براساس صفات مورد نظر دسته‌بندی کرد. به‌طورکلی نتایج نشان داد که لاین­های گروه اول از نظر اکثر صفات ارزیابی شده بر گروه های دیگر برتری دارند. لذا توصیه می گردد که این لاین ها جهت بررسی بیشتر در برنامه های اصلاحی قرار گیرند. کلمات کلیدی: آگمنت، تجزیه خوشه­ای، رگه‏های درون‏زاد نوترکیب، گندم نان.

   مقدمه: توجه ویژه به افزایش تولیدات دامی و بهبود بهره­وری برای دستیابی به خودکفایی و تامین نیازهای اساسی و غذایی جمعیت رو به افزایش کشور بیشتر از گذشته ضروری به نظر می­­رسد. دامپروری به عنوان مهمترین زیربخش کشاورزی از مهم­ترین بخش­های تولید مواد پروتئینی و لبنی است که نقش عمده­ای در تغذیه افراد جامعه دارد و درگروه صنایع پویا و اشتغالزا است که در جریان تولید با ریسک های متعددی مواجه است. هدف: هدف این تحقیق تحلیل عوامل موثر بر افزایش بهره­وری واحد­های دامداری سنتی در دهستان سرفیروزآباد شهرستان کرمانشاه در سال 1402-1401 از دیدگاه دامداران انجام شد. روش­شناسی تحقیق: پژوهش حاضر از لحاظ پارادایم، کمی، ازنظر هدف، کاربردی، ازنظر نحوه جمع­آوری اطلاعات، توصیفی-   تحلیلی و ازنظر میزان و درجه کنترل متغیرها، میدانی وکتابخانه­ای است. جامعه آماری تحقیق شامل صاحبان واحدهای دامداری سنتی در دهستان سرفیروزآباد کرمانشاه (1100= N) می­باشد که براساس جدول کرجسی و مورگان تعداد 285 نفر با استفاده از نمونه گیری تصادفی طبقه­­ای انتخاب شدند که شامل تعداد 130 دامدار دارای واحد میش داشتی، 100 دامدار دارای واحد بره پرواری و 55 دامدار دارای واحد گاو شیری بود. ابزار گردآوری داده­ها 3 پرسشنامه محقق ساخته همراه با مصاحبه بود که روایی آن بر اساس نظر کارشناسان و استادان دانشگاه مورد ارزیابی قرار گرفت و پایایی آن با محاسبه   ضریب آلفای کرونباخ در نرم افزار      مقدار 81/0 محاسبه گردید. تجزیه و تحلیل اطلاعات در دو بخش آمار توصیفی و استنباطی در نرم افزار   23   صورت گرفت. همچنین به منظور محاسبه بهره­وری اقتصادی واحدهای دامداری سنتی از فرمول بهره­وری اقتصادی کل عوامل تولید استفاده شد. یافته­ها: مطالعه بهره­وری واحدهای میش داشتی نشان داد میانگین بهره­وری کل عوامل تولید در واحدهای میش داشتی 2، در واحدهای بره پرواری 2/0 و در واحدهای گاو شیری 8/0 است. نتایج مطالعه درخصوص عوامل موثر بر بهره­وری واحدهای دامداری سنتی   نشان داد از نظر دامداران دو عامل سیاسی با میانگین 073/4 و اقتصادی با میانگین 051/4   بیشترین تاثیر را بر بهره­وری واحدهای دامداری دارند. به علاوه، عامل اجتماعی با میانگین 962/3 در جایگاه سوم و عامل مدیریتی با میانگین 867/3 و عامل انسانی با میانگین 785/3 در جایگاه چهارم و پنجم عوامل تاثیر گذار بر بهره­وری قرار گرفتند. نتیجه­گیری: دولت با تامین امنیت روانی و فیزیکی سرمایه­گذاری در قیمت گذاری مناسب   بر محصولات و نهاده­ها به جای قیمت گذاری دستوری نقش حمایتی و کنترلی قوی داشته باشد و نهاده­های دامی را به مقدار مناسب و در زمان مناسب با قیمتی مناسب در اختیار دامداران قرار دهد؛ همچنین با اعطای   یارانه ها، تسهیلات و اعتبارات مناسب واحدهای دامداری سنتی، تبدیل به واحدهای صنعتی یا نیمه صنعتی شده و با استفاده از تکنولوژی­های نوین و نژادهای اصلاح شده دام، میزان بهره­وری آن­ها افزایش یابد.

   این مطالعه با هدف تحلیل راهبردی توسعه کارگاه‌‌های فرآوری زیتون در منطقه ریجاب شهرستان دالاهو با استفاده از تحلیل سوات انجام شد.   مطالعه حاضر با رویکرد تلفیقی (کیفی-کمّی) انجام پذیرفته است. به منظور دستیابی به هدف تحقیق که " توسعه کارگاه‌‌های فرآوری زیتون در منطقه ریجاب شهرستان دالاهو" است، در ابتدا، از مدل تحلیلی سوات SWOT استفاده شد.   پس از شناسایی نقاط قوت، ضعف، فرصت و تهدید، در مرحله بعد SWOT، با بهره­گیری از تحلیل سلسله مراتبی (AHP)، عوامل نقاط چهارگانه وزن­دهی شدند. سپس راهبردها استخراج گردید. جامعه مورد مطالعه حاضر شامل تمامی زیتونکاران منطقه ریجاب شهرستان دالاهو بودند که بر اساس اطلاعات بدست آمده از سازمان جهاد کشاورزی در سال 1402، تعداد 370 نفر ارزیابی شدند که از این تعداد با 15 نفر از آنها مصاحبه به عمل آمد. همچنین به منظور دستیابی به اطلاعات غنی، از کارشناسان جهاد کشاورزی   که با کشت زیتون و مسائل و مشکلات زیتون کاران آشنا بودند، نیز مصاحبه­هایی انجام شد که از بین این افراد 7   نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار گردآوری اطلاعات در این پژوهش مصاحبه و پرسشنامه بوده است. بطور کلی نتایج تحلیل سوات نشان داد که در منطقه ریجاب شهرستان دالاهو 4 طبقه گسترده برای نقاط قوت توسعه کارگاه‌‌های فرآوری زیتون شامل: شرایط محیطی و جغرافیایی مناسب منطقه جهت توسعه زیتون و فرآورده های آن، ارزش افزوده بالای زیتون نسبت به سایر محصولات باغی منطقه، توان اشتغال زایی و بالا بودن سرمایه انسانی زیتونکاران شناسایی شدند. نقاط ضعف نیز شامل 4 طبقه از جمله: مشکلات مدیریتی زیتونکاران، نبود سرمایه و تجهیزات لازم در فرآیند تولید و فرآوری زیتون، مشکلات حمل و نقل در منطقه مورد مطالعه، مشکلات حرفه ای زیتونکاران می­باشند. فرصت­های توسعه کارگاه‌‌های فرآوری زیتون نیز شامل   3 طبقه از قبیل: سیاست های حمایتی بخش کشاورزی، توسعه فناوری و سرمایه گذاری در منطقه مورد مطالعه، ترویج و آموزش اثربخش توسط سازمان جهاد کشاورزی شناسایی شد و در نهایت تهدیدهای توسعه کارگاه‌‌های فرآوری زیتون شامل 4 طبقه هستند که این طبقات عبارتند از: مشکلات مرتبط با بازار، تغییرات اقلیمی، مشکلات مالی و اعتباری، ضعف قانونگذاری و سیاستگذاری.

   در این پژوهش نمونه برداری پی در پی از گونه های مختلف تریپس در   سه مرتع مهم جوانرود (استان کرمانشاه) انجام شد.   این مراتع شامل ده سرخ (1500 متر)، ماساندر ( متر1370) و گنداب (1270 متر) بودند. نمونه برداری از طریق تکاندن گیاهان مشترک بین سه مرتع به داخل سینی سفید به صورت هفتگی انجام گرفت. گیاهان مشابه سه سایت نمونه برداری شامل گونه های خردل وحشی (Sinapis arvensis)، یولاف (Avena fatua L)، بابونه (Matricaria chamomilla L)، کیسه کشیش (Capsella bursapastoris) و جودره (Hordeum spontaneum) بودند. نتایج نشان داد ‌از بین تعداد کل 10503 نمونه جمع آوری شده از مراتع سه گانه جوانرود   18 گونه تریپس متعلق به چهار خانواده شامل Aeolothripidae (چهار گونه) ، Melanthripidae (یک گونه)   ، Thripidae(9 گونه)   و   hlaeothripidae (چهار گونه) روی پنج گونه گیاهی فراوان شناسایی شد. از بین این 18 گونه چهار گونه غالب منطقه شامل گونه های Rhipidiothrips brunneus، Melanthrips knechteli، Thrips meridionalis (Priesner   و Haplothrips reuteri (Karny) بودند. نتایج آنالیز تنوع زیستی براساس شاخص های مهم مانند شانون-وینر و سیمسون نشان داد بین سه مرتع از نظر تنوع زیستی اختلاف وجود دارد. براساس هر دو شاخص شانون (2.76) و سیمسون (0.93) بیشترین تنوع کلی گونه­های تریپس در   مرتع گنداب می­باشد. دو مرتع ده سرخ و ماساندر دارای تنوع گونه ای تقریبا مشابهی می باشند.   شاخص یکنواختی پیلو یا Equitability برای گنداب (0.95) و ده سرخ (0.92) بالاتر از ماساندر (0.90) بود. نتایج آزمون تحلیل مولفه‌های اصلی (Principal Component Analysis) نشان داد تمایل به پراکندگی گونه های تریپس در   بین مناطق سه گانه   بایکدیگر متفاوت هستند. شاخص مشابهت گونه ها براساس ضریب چکانووسکی   نشان داد بیشترین ترکیب گونه ای یکسان بین مراتع ده سرخ و ماساندر می­باشد که از نظر ارتفاع از سطح دریا به همدیگر نزدیکتر هستند. شاخص   تنوع زیستی   شانون-وینر   نشان داد بیشترین تنوع زیستی گونه های تریپس در مراتع ده سرخ به ترتیب روی گیاهان یولاف (2.69) جودره (67/2) و خردل وحشی (2.43)،   می باشد.   براساس شاخص سیمسون   بیشترین تنوع گونه­های تریپس در   مرتع ده سرخ روی گیاهان یولاف (0.92) جودره (0.92) میباشد. از طرفی با توجه به اینکه کمترین شاخص تنوع سیمسون ثبت شده روی بقیه گیاهان در دامنه بین 0.81 تا 0.88 بود.   بنابراین   همه پنج گیاه منتخب گیاهان میزبان مهمی برای تریپس های جمع آوری شده   هستند ولی گیاهان یولاف ، جودره و خردل وحشی گیاهان کلیدی تر در ارتباط با تنوع زیستی گونه ها مختلف تریپس در ده سرخ می­باشند.   بالاترین شاخص یکنواختی پیلو در ده سرخ روی کیسه کشیش (0.95)، در ماساندر روی جودره (0.95) و کیسه کشیش (0.95) و در گنداب روی یولاف (0.96) و جودره (0.96) بود. در هر سه مرتع بالاترین ظرفیت محیطی در ارتباط با گونه های متععدد تریپس مربوط به گیاه خردل وحشی بود.   نتایج آزمون   شاخص مشابهت (Similarity Index)گونه های تریپس روی گیاهان میزبان منتخب براساس روش PCA   و مقیاس NMDS [1] در سه مرتع مورد نمونه برداری نشان داد   گونه های Rhipidiothrips brunneus William   و Frankliniella intonsa (Trybom) در مرتع ده سرخ فراوانی بالاتری روی یولاف داشته و گونه های Rhipidiothrips brunneus، Frankliniella intonsa ، Thrips meridionalis (Priesner   و Haplothrips reuteri (Karny) گونه هایی با فراوانی یکسان در روی گیاهان خردل ، جو دره و یولاف دیده می شوند. ولی گونه Melanthrips knechteli Priesner در روی همه گیاهان از نظر فراوانی بالا و ترکیب مشابه می باشد   مابقی گونه ها از نظر فراوانی کمتر ولی با یک شاخص مشابهت یکسان و تقریبا   در نزدیک هم قرار گرفته اند.       لغات کلیدی

  Wheat is a strategic crop; therefore, its storage, especially in storage, encounters particular importance. The khapra beetle, Trogoderma granarium Evert (Coleoptera: Dermestidae), is a crucial polyphagous pest that causes irreversible damage, especially to wheat. Biological pest control agents that can be established in warehouse conditions are essential from the point of view of healthy food production. The predatory mite Celacaropsis sp. was reported first from the Entomology lab of the Razi University of Iran in 2019; for this reason, there was little information about it. Therefore, this research was aimed to precisely evaluate the morphology of different stages, prey preference, and age stage two-sex life table of the mentioned mite on two prey species, T. granarium, and the mill moth, Ephestia kuehniella Zeller (Lepidoptera: Pyralidae), for introducing an easy and affordable method for the mass rearing of the predator. Accordingly, it was determined that the number of mite stages is sex-dependent. Females had five stages (egg, larvae, protonymph, deutonymph, and adult), and males lacking deutonymph had four stages. Moreover, male adults had morphological dimorphism. No-choice test showed the predatory mite prefers egg to larval instars. In this condition, the predator consumed, on average, 5.9 eggs of the khapra beetle and 3.5 eggs of the mill moth during the 24-hour test, while it did not show any desire to feed on four- and five-year-old larvae and pupae. The egg of both prey species was the most preferred stage for the predator in the way that the prey preference index values (Manley's ?) were obtained at 0.76 and 0.47, respectively. In choosing between the eggs of both prey species, the predator preferred the egg of the khapra beetle to the egg of the mill moth. The life table study of predatory mite on eggs of both species showed that the percentage of pre-adult survival rate and the mean fecundity were higher in T. granarium than E. kuehniella. On the contrary, the mean of the adult pre-oviposition period was more in the mill moth treatment than in another treatment. Also, females constituted only 28% of the adult mites that had fed on E. kuehniella, while they accounted for 65% of the population in the opposite treatment. Feeding on the khapra beetle egg increased the mean of all population parameters compared with providing on the mill moth's egg and, on the contrary, decreased the mean generation time. The ratio of intrinsic mean increase (r) in T. granarium to E. kuehniella as the most critical population parameter was 3.32. This research showed that the khapra beetle egg is a desirable prey for the predatory Celacaropsis sp. and has the potential for use in the mass rearing of this mite. However, before making a definite recommendation, more studies are needed. Key words: The predatory mite, Cheyletidae, Trogoderma granarium, Ephestia kuehniella, preferred prey, two-sex life table

کلزاBrassica napus L. (Brassicaceae) ، یکی از مهم‌ترین گیاهان دانه روغنی در دنیا است. سنک بذر خوار کلزا Nysius cymoides (Spinola) (Hemiptera: Lygaeidae) یک حشره پلی­فاژ است که پوره­ها و حشرات بالغش با تغذیه از بذر کلزا عملکرد محصول را به شدت کاهش داده و خسارت اقتصادی به بار می­آورد. بنابراین کنترل شیمیایی به دلیل تاثیر سریع، یکی از بهترین راه­های مدیریت این آفت قلمداد می­شود. اما با در نظر گرفتن اهمیت سلامت غذایی و لزوم حفاظت محیط زیست بهتر است در این زمینه آفت­کش­های کم­خطر را جایگزین آفت­کش­های طیف وسیع نمود و یا از تلفیقی از راه­های کاربرد این ترکیبات بهره برد. علاوه بر این اختلاط حشره­کش­ها یک راهکار مفید در راستای به تعویق انداختن مقاومت آفات و کاهش هزینه‌ تولید است. لذا هدف از این پژوهش، ارزیابی کارایی استامی­پرید علیه سنک کلزا و مقایسه آن با مالاتیون بود که در ایران برای کنترل آفت مذکور استفاده می­شود. نتایج آموزن‌های زیست‌سنجی علیه حشرات بالغ در دو روش کاربرد در شرایط گلخانه نشان داد که قدرت حشره­کشی هر دو ترکیب به صورت محلول‌پاشی بیشتر از روش خاک‌کاربرد است. همچنین استامی‌پرید برای N. cymoides سمی­تر از مالاتیون بود. برهمکنش دو حشره­کش در تمام حالت­های تست شده آنتاگونیستی بود به جز حالتی که غلظت توصیه شده هر دو به نسبت حجمی برابر در خاک بکار رفت و نتیجه، یک برهمکنش افزایشی بود. همچنین در ادامه به بررسی دوام حشره‌کش‌ها به مدت 21 بعد از تیمار   با فواصل زمانی یک هفته­ای پرداخته شد. بر این اساس، تلفات ناشی از غلظت توصیه شده مالاتیون (RC) به روش محلول‌پاشی طی یک هفته­ از زمان تیمار بسیار افت کرد و از 100% به 07/16% رسید در صورتی­که استامی‌پرید بادوام­تر بود و تلفات ناشی از آن از 71/92% به 82/34% رسید. اما در روش خاک‌کاربرد، بر عکس، مالاتیون (RC) بسیار با دوام­تر بود و بعد از یک هفته همچنان 13/53 درصد از حشرات تیمار شده را از بین برد در حالی­که استامی‌پرید (RC) حتی طی 48 ساعت اول، فقط 71/60 درصد تلفات ایجاد کرد ولی از نظر دوام افت چندانی نداشت و پس از یک هفته 14/32 درصد تلفات ایجاد کرد. استامی‌پرید (2RC) خاک‌کاربرد و مالاتیون ?2 RC خاک­کاربرد+ مالاتیون ?2 RC محلول­پاشی هر دو کنترل موثر و دوام قابل قبولی داشتند که به تناوب می­توان آنها را بکار برد. بهترین تیمارهای ترکیب دو حشره­کش با در نظر گرفتن موثر بودن در کنترل آفت و به تعویق انداختن مقاومت آن و ایمنی محیط زیست در درجه اول مالاتیون RC خاک­کاربرد+استامی‌پرید RC خاک‌کاربرد و سپس مالاتیون ?2 RC   محلول‌پاشی+ استامی‌پرید ?2 RC   محلول‌پاشی بودند. بقایای دو ساعته، هفت و 14 روزه دو تیمار ذکر شده به ترتیب منجر به بیش از 78%، 41% و 12% تلفات در سنک کلزا شدند. بنابراین برای کنترل بهتر این آفت، می­توان از تیمارهای منتخب تکی و ترکیبی به تناوب استفاده کرد. نتایج این پژوهش می­تواند به بهبود روش کنترل شیمیایی سنک بذرخوار کلزا کمک کند.   

سنک کلزا، Nysius cymoides (spinola) (Hemiptera: Lygaeidae) ، یکی از آفات در سراسر جهان است که در حملات تهاجمی عملکرد محصول را به شدت کاهش می­دهد. درحال حاضر برای کنترل آن در ایران از حشره­کش­های طیف وسیع مانند ارگانوفسفات­ها استفاده می­شود که سبب به ­خطر انداختن امنیت غذایی انسان و برجا گذاشتن آلودگی­های زیست­محیطی می­گردد. از طرفی استفاده از مخلوط آفتکش­ها یکی از راهکارهایی است که نه تنها باعث کاهش مصرف آفتکش­ها می­شود، بلکه سبب به تاخیر انداختن مقاومت آفات به حشره­کش­ها و یا شکستن آن شود. بنابراین هدف از این پژوهش، بررسی کارایی حشره­کش جدید و کم­خطر اسپیروتترامات برای کنترل سنک کلزا و امکان استفاده همزمان آن با کلرپایریفوس، از طریق تلفیق دو روش­ کاربرد در دو غلظت توصیه شده (RC) و نصف آن در شرایط گلخانه بود. نتایج آزمون­های زیست­سنجی نشان داد که اسپروتترامات به­صورت محلول­پاشی سمی­تر از خاک­کاربرد و به­طور کلی در هر دو روش سمی­تر از کلرپایریفوس بود. در حالی که سمیت کلرپایریفوس در هر دو روش کاربرد مشابه بود. همچنین برهمکنش دو حشره­کش در تمام حالت­های ترکیبی، افزایشی تخمین زده شد به جز تیمار کلرپایریفوس ?2 RC خاک­کاربرد+ اسپیروتترامات ?2 RC محلول‌پاشی که آنتاگونیستی بود. در ادامه بررسی دوام بقایای حشره­کش­ها با فواصل یک هفته­ای از زمان کاربرد تا سه هفته بعد در تیمارهای مختلف نشان داد که کلرپایریفوس RC در تمام این مدت در هر دو روش با دوام­ترین تیمار در بین تیمارهای تکی بود. این در حالی بود که دوام تیمارهای مخلوط دو حشره­کش با هم برابر بود و طی این مدت از محدوده 22/87-100 درصد تلفات (بقایای دو ساعته) به 44/39-50 درصد (بقایای یک هفته­ای)، سپس به 78/17-78/27 درصد (بقایای دو هفته­ای) و در نهایت به سه تا هشت درصد (بقایای سه هفته­ای) رسید. از نظر ماندگاری، تفاوتی بین دو روش کاربرد کلرپایریفوس در طول سه هفته مشاهده نشد. درباره اسپیروتترامات، اثربخشی بقایای دو ساعته روش محلول‌پاشی بیشتر از روش خاک­کاربرد بود ولی در هفته اول تا سوم با هم برابر شد. نتایج آزمون­های دوام همچنین مشخص کرد که اسپیروتترامات در هر دو روش کاربرد سریعتر از کلرپایریفوس تجزیه می­شود. در نهایت با توجه به کارایی بالا   و دوام قابل قبول برای کنترل سنک کلزا تیمارهای کلرپایریفوس RC محلول‌پاشی و اسپیروتترامات 2RC خاک‌کاربرد از بین تیمارهای تکی انتخاب شدند که برای جلوگیری از بروز مقاومت، بهتر است به­طور متناوب استفاده شوند. از بین تیمارهای ترکیبی نیز با توجه به آلودگی کمتر برای محیط زیست، برهمکنش افزایشی و امکان برخورد بیشتر سنک­ها با حشره­کش، دو تیمار کلرپایریفوس ?2 RC خاک­کاربرد+ اسپیروتترامات RC خاک‌کاربرد و کلرپایریفوس ?2 RC محلول‌پاشی+ اسپیروتترامات ?2 RC خاک‌کاربرد مناسب­ترین هستند. این پژوهش به بهبود روش کنترل شیمیایی سنک بذرخوار کلزا کمک می­کند.

   بید سیب زمینی،Phthorimaea operculella (Zeller) (Lepidoptera: Gelechiidae)، آفتی الیگوفاژ و با پراکنش جهانی است که از گیاهان خانواده Solanaceae تغذیه می­کند. این حشره علاوه بر خسارت وارده در مزرعه، مخرب­ترین­ آفت سیب زمینی در انبار به شمار می­رود که لاروهای آن با حفر دالان­های تغذیه­ای عمیق در غده­های سیب­زمینی و ایجاد پوسیدگی های ناشی از بیمارگرهای ثانوی در آلودگی شدید کل محصول را نابود می­کنند. استفاده از حشره­کش­ها برای آفات انباری به­دلیل به خطر انداختن امنیت غذایی و توسعه مقاومت با محدودیت مواجه است. لذا روش­های مدیریتی کم خطر و یا بی خطر باید جایگزین کنترل شیمایی شوند. پرتودهی با پرتو فرابنفش یک روش بی­خطر است که می­تواند نقش موثری در برنامه­های مدیریت تلفیقی این حشره در انبار ایفا کند. بنابراین این پژوهش با هدف ارزیابی نقش پرتو UV-C در کنترل بید سیب زمینی برای مراحل پس از برداشت طراحی شد. پرتودهی سنین مختلف تخم برای چهار دقیقه با این پرتو نشان داد که با افزایش سن تخم، حساسیت به پرتو ماورای بنفش بیشتر می­شود به طوری­که پس از این پرتودهی فقط 67/61 درصد از تخم­های چهار روزه تفریخ شدند. در ادامه برای رسیدن به موثرترین مدت زمان تابش، گروه­های کوهورت تخم­ چهار روزه برای مدت زمان­های مختلف یک، دو، چهار، شش و 10 دقیقه با UV-C پرتودهی شدند و پارامترهای زیستی آنها از طریق مطالعه جدول زندگی دوجنسی سنی-مرحله­ای با تیمار شاهد (بدون پرتودهی) مقایسه شد. نتایج نشان داد که طول دوره پیش از بلوغ و درصد بقا در این دوره و نیز طول عمر حشرات بالغ با افزایش مدت زمان پرتودهی به ترتیب افزایش، کاهش و کاهش پیدا کردند. همچنین پارامترهای جدول زندگی اعم از نرخ بقای ویژه سنی، نرخ باروری ویژه سنی، نرخ بقای ویژه سنی-مرحله­ای، امید به زندگی و ارزش تولیدمثلی سنی-مرحله­ای به طور منفی و وابسته به مدت زمان پرتودهی تحت تاثیر پرتو UV-C قرار گرفتند. علاوه بر آن   کلیه پارامترهای جمعیت نیز توسط این پرتو تحت تاثیر قرار گرفتند و ارتباط مستقیمی با مدت زمان پرتودهی داشتند. مقادیر نرخ ذاتی افزایش جمعیت (r)، نرخ   متناهی افزایش جمعیت (?)، نرخ خالص تولیدمثل (R0) و میانگین مدت زمان یک نسل (T) برای تیمار شاهد به ترتیب 1345/0 بر روز، 1440/1 بر روز، 39/68 تخم و 42/31 روز تخمین زده شدند که پس از هشت دقیقه پرتودهی تخم­ها به ترتیب به 0099/0 بر روز، 0990/0 بر روز، 64/0 تخم و 01/45 روز رسیدند. در نهایت کارایی بالای پرتو UV-C برای کنترل بید سیب زمینی در شرایط آزمایشگاهی مشخص شد اما پیش از عملی کردن این روش کنترل در انبارهای سیب­زمینی نیاز به مطالعات بیشتری می­باشد.  

Lycoriella auripila (Winnertz)، از راسته دوبالان اشاره کرد که یکی از مهم‌ترین و خسارت‏زا‏ترین آفات قارچ­های خوراکی محسوب می­شود. با توجه به مقاومت پشه­ی L. auripila به آفت‏کش­های رایج، یافتن حشره­کش­های موثر جدید، برای کنترل این آفت ضروری است. در این مطالعه حساسیت حشرات کامل پشه­ی قارچ­خوار نسبت به حشره­کش­های ارگانیک بینو1 و تنداکسیر به­صورت مجزا و ترکیبی ارزیابی شد. آزمایش­های زیست سنجی در این تحقیق داخل ظروف پتری دیش دارای خاک پوششی انجام شد. میزان LC10،   LC50و LC90 برای حشره­کش بینو 1 بعد از 48 ساعت به ترتیب برابر با 605/0،37/75 و 12/9391 پی­پی­ام محاسبه گردید و همچنین غلظت مورد نیاز از حشره کش تنداکسیر جهت رسیدن به 50 درصد تلفات در زمان­های 24 و 48 ساعت به ترتیب 097/2762 و 73/237 پی­پی­ام (برحسب ماده موثره) بود. با توجه به نتایج حاصل از اختلاط دو آفت­کش برای غلظت­های زیرکشنده و کشنده بعد از 24 ساعت مشاهده شد که در بین نسبت­های مختلف نسبت 6:4 (تنداکسیر: بینو1) بهترین نسبت اختلاط دو آفت­کش بوده است و با توجه به اینکه نرخ سینرژیستی (R) برای غلظت LC90 آن برابر 035/109 و همچنین شاخص اختلاط(CI) آن برابر 009/0 بوده، مشخص شد که این نسبت از اختلاط دو آفت­کش بعد از گذشت 24 ساعت بیش­ترین تاثیر سینرژیستی در کنترل پشه­ی قارچ­خوار Lycoriella auripila داشته است. در بین تمام غلظت­ها نسبت 1:9 (تنداکسیر: بینو1) نامناسب­ترین نسبت اختلاط دو آفت­کش بوده است. در غلظت­های زیر کشنده LC10، LC20 و LC30 برای اختلاط دو آفت­کش بعد از 48 ساعت، نسبت 1:9 (تنداکسیر: بینو1) و در غلظت­های LC40 تا LC90 نسبت 6:4 بهترین نسبت و همچنین در غلظت­های زیرکشنده و کشنده در همه غلظت­ها نسبت 9:1 (تنداکسیر: بینو1) بدترین نسبت جهت اختلاط دو آفت­کش بوده است.  

چکیده: لمبه گندم، Trogoderma granarium Everts (Coleoptera: Dermestidae)، یکی از مهم­ترین آفات انباری پلی­فاژ است که به غلات انباری استراتژیک از جمله گندم خسارات کمی، کیفی و بهداشتی وارد می­کند. هدف از این پژوهش ارزیابی کارایی سه عامل کنترل بی­خطر شامل جدایه بومی DE از قارچ بیمارگر حشرات، Beauveria bassiana (Balsamo) Vuillemin (Ascomycota: Hypocreales) (کنترل بیولوژیک) و دو فرمولاسیون تجاری داخلی و خارجی از خاک دیاتومه به ­ترتیب با نام­های سایان و سلایت610 (کنترل فیزیکی) به­صورت کاربرد تکی و سپس کاربرد همزمان علیه آفت مذکور بود. برای این منظور ابتدا آزمون زیست­سنجی برای تعیین قدرت حشره­کشی قارچ و خاک­های دیاتومه علیه حشرات بالغ آفت به روش آغشته سازی بذور گندم طی 14 روز انجام شد. سپس دوز LD25 خاک­های دیاتومه با دوزهای مختلف قارچ به نسبت 1:1 مخلوط و نوع برهمکنش آنها در برابر آفت تعیین شد. در ادامه اثرات زیرکشنده مخلوط­های مختلف قارچ و خاک­ دیاتومه که دارای برهمکنش سینرژیستی بوده و بیشترین قدرت کشندگی را علیه لمبه گندم دارا بودند به همراه اجزای تکی این مخلوط­ها در قالب مطالعه جدول زندگی دوجنسی بررسی شد.   بر اساس نتایج، مقادیر LD50 برای B. bassiana، خاک­های دیاتومه سایان و سلایت به­ترتیب 32/295، 49/4439 و 25/992 پی­پی­ام محاسبه شد که نشان از سمی­تر بودن سلایت نسبت به سایان بود. نوع برهمکنش قارچ با هر یک از خاک­های دیاتومه در اکثر نسبت­های اختلاط، سینرژیستی و در موارد اندکی افزایشی بود. در نتیجه دو اختلاط LD50   قارچ + سایان و LD75   قارچ + سلایت برای ارزیابی جدول زیستی انتخاب شدند. طبق نتایج، کل دوره پیش از بلوغ در تمام تیمارها و از همه بیشتر قارچ + سلایت به دلیل طولانی شدن دوره رشدی برخی مراحل زیستی و تولید سنین لاروی اضافی نسبت به شاهد افزایش یافت. بر همین اساس میانگین مدت زمان یک نسل آفت (T) نیز در تمام تیمارها افزایش یافت ولی طول عمر بالغین ماده و نر در همه تیمارها نسبت به شاهد کاهش یافت. با این وجود نرخ بقا در کلیه مراحل زیستی همه تیمارها کاهش یافت که در راس آنها حشرات ماده تیمار سلایت + قارچ با کاهش 81/61 درصدی نسبت به شاهد قرار داشتند. میانگین میزان تخمریزی در نتاج تحت تاثیر همه تیمارها کاهش شدیدی نشان داد و از 46/2 ± 15/28 تخم/ماده در شاهد به 89/0 ± 39/2 تخم/ماده در تیمار اختلاط قارچ و سلایت رسید. مهم­ترین پارامتر تعیین کننده­ی رشد جمعیت یعنی نرخ ذاتی افزایش جمعیت یا r است که در اثر کلیه عوامل کشنده مورد مطالعه به شدت کاهش یافت. بیشترین کاهش r مربوط به تیمارهای اختلاط (سایان + قارچ: 0048/0 ± 0096/0 و سلایت + قارچ: 0059/0 ± 0004/0- بر روز) نسبت به شاهد (0022/0 ± 0474/0 بر روز) بود که نشان از رو به زوال بودن جمعیت دارد. سایر پارامترهای جدول زندگی شامل نرخ خالص و ناخالص تولید مثل و نرخ متناهی افزایش جمعیت نیز در تمام تیمارها نسبت به شاهد کاهش یافتند.    در نهایت نتیجه گرفته شد که جدایه بومی B. bassiana و هر دو فرمولاسیون خاک دیاتومه سایان و سلایت، به­طور ویژه سلایت، دارای پتانسیل حشره­کشی بالایی علیهT. granarium   هستند. همچنین از برهمکنش سینرژیستی بین آنها می­توان در جهت کاهش میزان مصرف و در عین حال تشدید کارایی آنها در کنترل آفت بهره جست که هم از نظر اقتصادی ارزشمند است و هم بر محدودیت­ استفاده از مقادیر زیاد خاک دیاتومه غلبه می­کند. پژوهش حاضر می­تواند به فرایند تولید و تجاری سازی فرمولاسیون­های پودری متشکل از قارچ بیمارگر B. bassiana و دو فرمولاسیون تجاری خاک دیاتومه کمک شایانی نماید. کلید واژه­ها: لمبه گندم، خاک دیاتومه، قارچ بیمارگرحشراتBeauveria bassiana ، اختلاط، زیست­سنجی، جدول زیستی، اثرات زیر­کشندگی

° C higher than the system without tillage  

   بهره برداری تلفیقی از منابع آب سطحی و زیرزمینی یکی از مهم ترین چالش های پیش روی محققین منابع آب می باشد. استفاده تلفیقی در واقع، بهره برداری از منابع آب سطحی و زیرزمینی به منظور افزایش میزان آب قابل دسترسی و استفاده پایدار از منابع آب موجود است. از این رو برنامه ریزی صحیح در این زمینه مستلزم آگاهی از نحوه برهم کنش آب سطحی و زیرزمینی در منطقه و تخمین و محاسبه پارامترها و عوامل سطحی و زیرزمینی موثر بر آن می باشد. بنابراین از اهداف اساسی مطالعه جاری، شبیه سازی برهم کنش آب سطحی و زیرزمینی با استفاده از ایجاد اتصال دینامیکی بین منابع آب­سطحی و زیرزمینی در دشت میان­دربند به طوری که داده ها و نتایج بطور ماهیانه بین مدل آب سطحی WEAPو مدل آب زیرزمینی MODFLOWدر گردش باشد.در این تحقیق از ترکیب مدل شبیه­سازی استفاده گردید. شبیه­سازی حوضه مورد مطالعه با استفاده از مدل WEAP برای یک سیستم دو مخزنه شامل سدهای گاوشان و شهدا، واقع در حوضه گاوه­رود انجام شد. در این راستا مدل­سازی بهره­برداری از مخزن بر اساس وضع موجود بهره­برداری منطقه و برای یک بازه 72 ماهه و مربوط به سال­های آبی 87-86 تا 92-91 صورت گرفت. بدین صورت که پس از جمع­آوری اطلاعات مورد نیاز، فایل ورودی مدل WEAP را تشکیل داده و مدل برای یک دوره آماری (شش سال) کالیبره شد. در این فصل نتایج حاصل از شبیه­سازی اندرکنش رودخانه و آبخوان در حالت بهره برداری همزمان از منابع آب سطحی و زیرزمینی بر اساس یک مدل کوپل شده WEAP- MODFLOW آورده شده است ،نتایج حاصل از شبیه­سازی آب­های سطحی و زیرزمینی با استفاده از مدلهای WEAP و MODFLOW ارائه شده و شرایط موجود بهره برداری از منابع آب منطقه در صورت ادامه سیاست­های موجود مورد بررسی قرار می گیرد. در ادامه نتایج حاصل از اندرکنش رودخانه و آبخوان و سهم رودخانه رازآور در تغذیه یا تخلیه آبخوان یا آب زیرسطحی در یک دوره آماری مورد بحث قرار می­گیرد. در نهایت ضمن بررسی ،تبادل رودخانه رازآور با دشت میاندربند و بیله وار وضعیت بیلان منابع آبی منطقه و مولفه های بیلان در شرایط بهره­برداری تلفیقی مورد ارزیابی قرار گرفته است.به گونه­ای که نتایج شبیه­سازی نشان داد که یکی از مهمترین دستاوردهای این تحقیق ایجاد شبیه سازی ناحیه اشباع و غیراشباع خاک با استفاده از مولفه های بیلان کامل هیدروکلیماتولوژی به صورت یک مدل کوپل شده آب سطحی و زیرزمینی اجرا می­گردد.وهمچنین در طول دوره 6 سال بیشترین مقدار تغذیه آبخوان در سطح دشت در ماه­های آبان تا بهمن است وبه این علت   که در این ماهها میزان بارندگی روی دشت زیاد بوده است. در این ماهها علاوه بر بارندگی   نیزمقداری از تغذیه حاصل از نفوذ آب آبیاری می­باشد. اما در ماههای گرم سال تنها از طریق نفوذ آب آبیاری تغذیه انجام می گیرد.    واژه­های کلیدی: شبیه­سازی، بهره­برداری تلفیقی،اندرکنش رودخانه و آبخوان، WEAP، MODFLOW

  حشرات آفت همواره تاثیر منفی بر زندگی جوامع انسانیدر سطوح مختلف از جمله کشاورزی و بهداشتی دارند و باعث تحمیل خسارات اقتصادی و حتی اجتماعی می­شوند. خسارت حشرات آفت به محصولات کشاورزی در کشورهای توسعه یافته سالانه به طور میانگین 18%   تخمین زده شده است، که این ارقام در کشورهای کمتر توسعه یافته بسیار بالاتر است. در اکثر نقاط دنیا برای سال‌های متمادی کاهش خسارت ناشی از آفت‌ها عمدتا با تکیه بر کاربرد حشره‌کش‌های شیمیایی بوده است. تعدد استفاده از آفت­کش­های شیمیایی، دارای عوارض منفی شدید روی محیط زیست، موجودات غیر هدف و حشرات مفید است. این موضوع محققین را به استفاده از روش­های ایمن و سازگار با اکوسیستم، مانند کاربرد عوامل مختلف کنترل بیولوژیک ترغیب کرده است. یکی از این عوامل کنترل بیولوژیک قارچ‌های بیمارگر حشرات می‌باشند.. هدف از این پژوهش شناسایی و جداسازی قارچ‌های بیمارگر حشرات از خاک‌های زراعی و غیر زراعی در استان کرمانشاه بود. نمونه‌ برداری از اوایل مرداد 96 تا اواخر فروردین 97 از خاک‌های جنگل، مزرعه، باغ و مرتع 14 شهرستان استان کرمانشاه انجام شد. به منظور جداسازی قارچ‌های بیمارگر حشرات از خاک‌های جمع‌آوری شده از طعمه حشره‌ای شب‌پره بید‌آرد (Ephestia kuehniella) استفاده شد. در این روش دو کیلوگرم خاک از هر نمونه را در 10 لیوان (ابعاد 8 × 12) به مقدار 200 گرم ریخته، و تعداد 10 لارو به هر لیوان اضافه گردید. روزانه به مدت یک هفته خاک لیوان‌ها زیررو شد و در حین این کار لارو‌های مرده جمع‌آوری شده و پس از ضدعفونی سطحی به مدت 30 ثانیه با هیپوکلریت سدیم یک درصد و الکل 70 درصد روی محیط کشت عصاره سیب زمینی دکسترو آگار کشت داده شدند. در نهایت 114 جدایه قارچی از خاک‌های مختلف شهرستان‌های استان جمع آوری گردید که بیشترین قارچ‌های جدا شده به ترتیب از خاک‌های جنگل با 39 جدایه، مزرعه با 38، مرتع با 22 و باغی با 15 جدایه بود. برای اطمینان از بیماری زا بودن قارچ‌های جداسازی شده، آزمون عبور از میزبان در سه مرتبه و اطمینان از اینکه لاروهای حشرات در اثر پاتوژنسیتی قارچ از بین رفته‌ باشند صورت گرفت. به منظور بررسی پراکنش قارچ‌های بیمارگر حشرات با پارامترهای فیزیکوشیمیایی خاک تعدادی از این پارامتر‌ها مثل واکنش خاک (pH)، هدایت الکتریکی خاک (EC)، اهک خاک (CaCO3)، کربن‌آلی (OC) و بافت خاک اندازه‌گیری شد و ارتباط آن‌ها با روش آنالیز تطبیق متعارفی با استفاده از نرم افزار CANOCO مورد بررسی قرار گرفت. برای شناسایی مورفولوژیکی جدایه های قارچی از خصوصیات میکروسکوپی و ماکروسکوپی جدایه‌ها روی محیط کشت‌های عصاره سیب زمینی دکستروز آگار (PDA)، سابرو دکستروز آگار (SDA)، عصاره مالت آگار (MEA)، عصاره چاپک مخمر آگار (CYA) و عصاره برگ میخک آگار (CLA) استفاده شد. برای تائید شناسایی مورفولوژیکی، 20 جدایه   از گروه‌های مورفولوژیکی شناسایی شده برای بررسی مولکولی انتخاب شد. استخراج دی.­ان.­ای جدایه ها با استفاده از   روش سی تب (CTAB) و کیت استخراج (شرکت ایده سازان زیستی زاگرس) صورت گرفت. بررسی کیفیت دی.ان.ای استخراج شده با ران کردن نمونه‌ها روی ژل اگاروز 1% صورت گرفت. نواحی نسخه برداری شده داخلی از دی ان ای ریبوزومی هسته‌ای توسط آغازگر‌های پیشرو (ITS1) و پسرو (ITS4) فزون‌سازی شد. نتایج واکنش زنجیره‌ای پلیمراز با ران کردن نمونه‌ها در ژل آگاروز 1% تایید شد و ژن‌های فزون سازی شده برای توالی سنجی به شرکت اپیکال (Apical)کشور مالزی ارسال و توالی سنجی صورت گرفت. پس از تعیین توالی، ویرایش به روش دستی با استفاده از نسخه 5 نرم افزار   Bioeditصورت گرفت و پس از مقایسه با توالی‌های موجود در بانک ژن با استفاده از نرم افزار بلاست، به بانک ژن ارائه و شماره دسترسی برای مطالعات بعدی اخذ گردید. تائید شناسایی مولکولی جدایه‌ها با آنالیز فیلوژنتیکی به دو روش الحاق پیوست مجاور و ماکسیمم پارسمونی صورت گرفت. گونه‌های شناسایی شده با استفاده از خصوصیات مورفولوژیکی و مولکولی عبارت بودند از *Aspergillus nomius، Fusarium oxysporum، Fusarium equiseti، Fusarium sp.، Penicillim solitum، *Penicillium sizovae، Penicillium sp.، Alternaria chlamydosporigena، Meyerozyma guilliermondii، Paramyrothecium roridum، Chaetomium elatum، Beauveria bassiana، *Beauveria pseudobassiana و *Beauveria tenella

اثرات جانبی روش های مختلف کاربرد تیامتوکسام بر سن شکارگر در سیستم ششکار شکارگری orius albidipennis-Aphis gossypii

به‌منظور بررسی اثر علف‌های هرز، همچنین برخی عوامل تاثیرگذار بر عملکرد نخود (Cicer arietinum L.) دیم، آزمایشی به‌صورت پیمایشی با نمونه برداری از 85 مزرعه نخود در سال زراعی 94-93 در سه روستا واقع در دهستان سنجابی شهرستان روانسر استان کرمانشاه انجام شد. به منظور جمع آوری داده ها از دو روش الف) تکمیل پرسش‌نامه توسط کشاورزان صاحب هر مزرعه و ب) نمونه‌برداری مستقیم از مزرعه، استفاده شد. اطلاعات مستخرج از پرسشنامه شامل مساحت اراضی، تناوب زراعی، میزان تحصیلات، زمان و وسیله شخم، کودهای شیمیایی مصرف‌شده، رقم بذر کشت‌شده، تاریخ کاشت، مبارزه با علف‌های هرز، زمان برداشت، روش برداشت و میزان عملکرد بودند. نمونه‌برداری از مزراع نیز در دو مرحله   شامل قبل از گلدهی و زمان تشکیل غلاف به‌صورت تصادفی در شش نقطه از هر مزرعه با استفاده از کوادراتی به ابعاد 1*1 متر انجام شد که اطلاعاتی از قبیل تراکم و درصد تاج پوشش علف های به تفکیک گونه، تعداد بوته‌های نخود، درصد تاج پوشش نخود و عملکرد نخود یادداشت برداری شد. نتایج به‌دست‌آمده نشان داد که عملکرد نخود بسته به نوع مدیریتی زراعی و عوامل اجتماعی از قبیل عملیات خاک ورزی، تاریخ کاشت، روش کاشت، مبارزه با علف های هرز، تارخ برداشت، سطح سواد کشاورز، سن و سابقه کشاورز و همچنین نوع روستای مورد مطالعه تفاوت معنی داری را نشان داد. بر این اساس، انجام دو بار خاکورزی قبل از کشت، استفاده روش های مکانیزه کاشت، مدیریت علف های هرز و همچنین انتخاب تاریخ کاشت و برداشت مناسب باعث افزایش معنی دار عملکرد نخود و کاهش معنی دار جمعیت علف های هرز در منطقه مورد مطالعه شد. علاوه بر این دو عامل سطح سواد و سابقه کشاورز نیز به عنوان عوامل مهم در افزایش عملکرد محصول و کاهش علف های هرز مطرح بودند. همچنین سکونت در مقایسه با عدم سکونت در روستا نیز با افزایش احتمال توجه کشاورز به عملیات داشت، افزایش عملکرد و کاهش جمعیت علف های هرز را به دنبال داشته باشد. که در مجموع 28 گونه علف هرز در مزارع منطقه مورد مطالعه مشاهده شد که اکثراً یکساله و پهن برگ بوده و اغلب آنها جزء علف های هرز غالب مزارع نخود استان کرمانشاه بودند. در این میان علف های هرز کاسنی و گلرنگ وحشی بیشترین تاثیر منفی را بر عملکرد نخود داشتند. همچنین برخی علف های هرز مانند شیرین بیان و جودره نیز در نتیجه اثرات متقابل با سایر علف های هرز علف های هرز بر خلاف تصور دارای تاثیر مثبت بر عملکرد نخود بودند. علاوه بر این افزایش تنوع و یکنواختی جمعیت علف های هرز دارای تاثیر مثبت بر عملکرد نخود بود. به نظر می رسد افزایش تنوع و ایجاد رقابت بین علف های هرز باعث کاهش قدرت رقابتی علف های هرز توسط خود آنها می شود، این امر می تواند از تاثیر منفی برخی از گونه ها بر گیاه زراعی بکاهد. احتمالا به همین دلیل بود که اثرات مثبت برخی علف های هرز رو عملکرد مشاهده شد. بطور کلی می توان بیان داشت که بررسی عوامل موثر بر تولید محصولات زراعی در شرایط واقعی، می تواند با افزایش آگاهی در مورد اثر هر یک از این عوامل، مدیریت بهتر بخش کشاورزی را به همراه داشته باشد.

  چکیدهشب­پره­ی کرم ­غوزه­  hy;ی پنبهHelicoverpa armigera Hubner (Lepidoptera: Noctuidae) ، یکی ازآفات مهم و کلیدی محصولات کشاورزی در ایران وسایر کشور­های جهان می­باشد.مقاومت کرم غوزه­ی پنبه به اکثر گروه­های حشره­کشی رایج (پایرتروئید­ها، ترکیبات آلی فسفره و کاربامات­ها) منجر به کاهش اثر حشره­کش­ها در خیلی از کشورها شده است. برای حل چنین مشکلی، راه کار­های جدیدیمانند استفاده از روش­هایکنترل بیولوژیک به­ویژه استفاده از ترکیبات میکروبیممکن است منجربه کنترل مناسب آفت شده و بروز مقاومت را به تاخیر بیندازد.در این میان قارچ­ بیمار­گر حشرات، Beauveria bassiana (Balsamo) Vuillemin در مدیریت تلفیقی آفات از اهمیت خاصی برخوردار است، زیرا این قارچ دارای پراکنش جهانی بوده و با داشتن بیش از 700   گونه میزبان، دارای طیف میزبانی گسترده­ای می­باشد.همچنین یکی از مهم­ترین روش­های ارزیابی قدرت و کیفیت بیمارگری قارچ، استفاده از داده­های جدول زیستی حشره سالم و آلوده می­باشد که در این زمینه اطلاعات محدودی وجود دارد. در این پژوهشتاثیر قارچ بیمارگرB. bassiana، بر پارامتر­های جدول زندگی کرم غوزه پنبه،H. armigera(Lep; Noctuidae)مورد بررسی قرار گرفت.تمام آزمایشات با روش غوطه­وری در شرایط دمایی 1±25 درجه سانتی گراد، رطوبت نسبی 5 ±65 و دوره نوری 16 ساعت روشنایی و هشت تاریکی انجام گرفت. پس از آزمون مقدماتی غلظت­های موثر برای جدایه DC7102،103،105،106،108و برای جدایه DE101،102،104،106،108 تعیین شدند و به منظور بررسی زهرآگینی دو جدایه DEو DC7از قارچ بیمارگر B. bassiana، آزمایش زیست­سنجی روی لارو سن دوم کرم غوزه­ی پنبه در چهار تکرار انجام شد، نتایج این تحقیق نشان داد که جدایه DC7زهرآگینی بیشتری در مقایسه با جدایه دیگر ایجاد کرده، همچنینLC25و LC50برای این جدایهبه ترتیب102×44/2 و 104×5/1 اسپور بر میلی­لیترمحاسبه شد. نتایج حاصل از بررسی پارامترهای جدول زندگی نشان داد که این قارچ اثر قابل توجهی در مرگ و میر حشرات داشته است.همچنین علاوه بر افزایش مرگ و میر،میزان باروری حشراتی که زنده مانده­اند را نیز کاهش داد. نرخ ذاتی افزایش جمعیت (rm) برای شاهد، غلظت زیرکشنده و کشنده به ترتیب 198/0، 121/0 و 111/0 بر روز محاسبه گردید. این قارچ علاوه بر ایجا مرگ­ومیر، موجب ایجاد بدشکلی­ در پیش­شفیره، شفیره و بالغینشد.در نتیجه می­توان بیان نمود که این قارچ بیمارگرپتانسیل بالایی در بیماری­زایی در کرم غوزه پنبه دارد از اینرو می­تواند به عنوان یک عامل کنترل زیستی کارآمد در برابر آفت مذکور به کار گرفته شود.