گوجه‌فرنگی(Solanum lycopersicum) یکی از محصولات کشاورزی مهم است که در سطوح گسترده در دنیا کشت می‌شود. یکی از عوامل اصلی کاهش عملکرد این گیاه، آلودگی به گل جالیز (Phelipanche aegyptiaca) است که با جذب مواد غذایی از گیاه میزبان، خسارت شدیدی ایجاد می‌کند. روش‌های مختلفی برای کنترل این علف‌هرز پیشنهاد شده‌اند، اما تاکنون هیچ‌یک به‌طور کامل موفق نبوده‌اند. در این پژوهش، تاثیر سویه‌های مختلف قارچTrichoderma spp. بر کاهش اثرات گل جالیز و برخی ویژگی‌های رشد گوجه‌فرنگی بررسی شد. آزمایش به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با چهار تکرار انجام گرفت. نتایج نشان داد که در شرایط بدون آلودگی، سویه T72 باعث افزایش رشد و عملکرد گوجه‌فرنگی شد و بهبود شاخص‌هایی مانند وزن تر و خشک گیاه و تعداد و وزن میوه را به دنبال داشت.در رابطه با گل جالیز، هیچ‌یک از سویه‌های Trichoderma تاثیر قابل توجهی در کاهش رشد و وزن این علف‌هرز نداشتند. در شرایط آلودگی به گل جالیز، عملکرد گوجه‌فرنگی صفر بود وهیچ میوه‌ای تشکیل نشد. اگرچه سویه T72 تاثیر مثبتی بر برخی صفات فنولوژیک مانند وزن تر و خشک گوجه‌فرنگی داشت، اما این تاثیر در حدی نبود که بتواند از کاهش عملکرد ناشی از گل جالیز جلوگیری کند یا باعث کاهش رشد علف‌هرز شود. این یافته‌ها نشان می‌دهند که اگرچه برخی سویه‌های Trichoderma، به‌ویژه T72، در شرایط بدون تنش می‌توانند به بهبود رشد و عملکرد گوجه‌فرنگی کمک کنند، اما در شرایط آلودگی شدید به گل جالیز، نه‌تنها قادر به حفظ عملکرد گیاه نبودند، بلکه تاثیر معناداری بر کاهش رشد این علف‌هرز نیز نداشتند. مطالعات تکمیلی برای بررسی مکانیسم‌های تاثیر این سویه‌ها در شرایط مختلف توصیه می‌شود. 

   سیب گوشت سرخ یکی از درختان میوه خاص و کمیاب می‌باشدکه به دلیل قرمز بودن رنگ گوشت آن،کیفیت خوراکی و میزان بالای آنتی‌اکسیدان موجود درآن مورد توجه است. بنابراین دستیابی به روش بهینه و مناسب به منظور ریزازدیادی آن از اهداف اصلی کشت بافت می‌باشد. در این مطالعه تاثیرکیتوزان و سدیم نیتروپروساید بر ریزازدیادی سیب گوشت سرخ (بسطام و بکران) مورد بررسی قرار گرفت. در مرحله پرآوری اثر غلظت‌های مختلف سدیم نیتروپروساید (3،0 و 5 میلی‎گرم بر لیتر)، کیتوزان (0، 20، 40   و60   میلی‌گرم بر لیتر) و اثر متقابل آن‌ها در محیط کشت پایه   MS حاوی تنظیم کننده رشد گیاهی 1 میلی‌گرم بر لیتر BAP و 1/0 میلی‌گرم بر لیتر IBA مورد بررسی قرار گرفت. در مرحله باززایی از برگ، بخش انتهایی برگ در شرایط تاریکی روی محیط کشت پایه ‌ MS حاوی تنظیم کننده‌های رشد 3/3 میلی‌گرم بر لیتر TDZ و 4/0 میلی‌گرم بر لیتر IBA قرار گرفت و پس از چهار هفته ریزنمونه‌های فوق به منظور بررسی اثر غلظت‌های سدیم نیتروپروساید (3،0 و 5 میلی‎گرم بر لیتر) و کیتوزان (0، 20، 40   و60 میلی‌گرم بر لیتر) و اثر متقابل آن‌ها در محیط پایه MS حاوی تنظیم کننده رشد گیاهی 1 میلی‌گرم بر لیتر BAP و 1/0 میلی‌گرم بر لیتر IBA قرار گرفت. در مرحله ریشه‌دهی، به منظور بررسی نوع محیط کشت پایه MS 2/1 (جامد و مایع) و غلظت‌های تنظیم کننده رشد IBA (0، 1، 2 و3 میلی‌گرم بر لیتر) انجام شد. طبق نتایج مشاهده شده در مرحله پرآوری بیشترین قطر ساقه (17/0 میلی متر) مربوط به ژنوتیپ بسطام در محیط کشت حاوی کیتوزان با غلظت 40 میلی‌گرم بر لیتر و بیشترین طول و عرض برگ (74/1 و97/0 سانتی‌متر به ترتیب) در ژنوتیپ بکران درمحیط کشت حاوی کیتوزان با غلظت 20 میلی‌گرم بر لیتر مشاهده شد. بلندترین ارتفاع گیاهچه (26/6 سانتی‌متر) مربوط به ژنوتیپ بسطام در محیط فاقد تیمار      و بیشترین تعداد برگ (51/16 عدد)، طول و عرض برگ (49/1 و 90/0 سانتی‌متر) مربوط به ژنوتیپ بکران در    محیط حاوی   با غلظت 5 میلی‌گرم بر لیتر می‌باشد. در آزمایش باززایی از برگ ژنوتیپ بسطام، بیشترین درصد باززایی (30 درصد) و تعداد نوساقه (50/5 عدد) در محیط کشت حاوی40 میلی‌گرم بر لیتر کیتوزان و3 میلی‌گرم بر لیتر    به دست آمد و بیشترین ارتفاع نوساقه   مربوط به اثرمتقابل40 میلی‌گرم بر لیتر کیتوزان و 5 میلی‌گرم بر لیتر    بود. آزمایش ریشه‌دهی ژنوتیپ بکران حاوی تنظیم کننده رشد 2 میلی‌گرم بر لیتر IBA بیشترین تعداد ریشه (17/3 عدد) تولید نموده و ژنوتیپ بکران در محیط کشت جامد حاوی تنظیم کننده رشد 2 میلی‌گرم بر لیتر IBA ، بلندترین طول ریشه (78/3 سانتی‌متر) مشاهده شده. نتایج نشان داد بیشترین درصد زنده‌مانی گیاهچه‌های سازگار شده مربوط به ژنوتیپ بکران (96 درصد) بود. کلید واژگان: کشت بافت، سیب گوشت سرخ،   پرآوری، ریزازدیادی

   گوجه فرنگی یکی از صیفی‌جات مهم است که در سراسر دنیا در سطوح گسترده کشت می‌شود. در میان مواردی که تولید گوجه‌فرنگی را با مشکل مواجه می‌کند، علف هرز انگلی گل‌جالیز یکی از تهدید‌های اصلی است. اگرچه تا کنون راهکار‌های متفاوتی برای کنترل گل‌جالیز بکار برده شده، اما؛ هیچ‌یک به‌صورت کامل موفق به مهار آن نشده‌اند. آنچه امروزه برای کنترل علف‌های هرز ازجمله انگل گل‌جالیز مورد توجه است، استفاده از چندین روش مدیریتی در قالب کنترل تلفیقی است. در پژوهش پیش‌رو، سه نوع کود‌ دامی و چهار گونه از قارچ‌های اندومیکوریز در سه آزمایش و در قالب طرح کاملا تصادفی جهت کنترل گل‌جالیز بکار برده شد. در دو آزمایش اول نقش کود‌های دامی و گونه‌های میکوریز در مهار گل‌جالیز به‌صورت جداگانه مورد بررسی قرار گرفت. در آزمایش اول، گون? Funneliformis mosseae، به‌صورت معناداری در مقایسه با سایر تیمار‌ها، موفق به کاهش تعداد و وزن خشک گل‌جالیز شد. کود گاوی در میان انواع کود‌های دامی بکار برده شده در آزمایش دوم، اثر معناداری بر کاهش وزن خشک و تعداد گل‌جالیز گذاشت. در نهایت، نتایج حاصل از تلفیق کود گاوی در دو سطح متفاوت با F.mosseae در آزمایش سوم، بیانگر اثر مثبت ترکیب سطح پایین‌تر کود با میکوریز در ظهور شاخساره، تعداد و مقدار وزن خشک گل‌جالیز روی بوته‌های گوجه‌فرنگی بود.

   هدف: تریپس بلوط،Liothrips pragensis Uzel, 1895   یکی از گونه‌های موجود روی درختان بلوط در جنگل‌های زاگرس می‌باشد. تغییرات جمعیت و توزیع فضایی این گونه در جنگل‌های بلوط شهرستان جوانرود (استان کرمانشاه) در سال 1400 مورد بررسی قرار گرفت. روش­شناسی پژوهش: برگ درخت بلوط به­عنوان واحد نمونه‌برداری انتخاب شد. نمونه‌برداری‌ها به صورت هفتگی و از پنج منطقه مختلف انجام شد. برگ‌های درختان بلوط روی یک سینی سفید پلاستیکی تکانده شده و سپس، تریپس‌های روی سینی را   با قلم‌موی نرم به داخل میکروتیوپ­های حاوی الکل اتیلیک 75 درصد منتقل شدند. یافته­ها: نتایج نشان داد که فعالیت این گونه در هر پنج منطقه مورد مطالعه از خرداد ماه آغاز و به‌تدریج از میزان فعالیت و تراکم آن­ها کاسته شد تا اینکه در شهریور ماه به کم­ترین مقدار خود رسید. بیش­ترین تراکم جمعیت تریپس بلوط در خرداد ماه و به­ترتیب با میانگین 56/0 ± 93/2، 47/0 ± 23/2،   34/0 ± 23/2 و 28/0 ± 90/0 تریپس در واحد نمونه­برداری در مناطق سفید برگ، بیله‌ای، چشمه میران و هلانیه مشاهده شد؛ اما بیش­ترین تراکم تریپس بلوط در منطقه حوری‌آباد در تیر ماه و با میانگین 43/0 ± 06/2 تریپس در واحد نمونه‌برداری به­دست آمد. نتایج آنالیز توزیع فضایی تریپس بلوط نشان داد که پراکنش این تریپس بر اساس روش تیلور و آیوائو به‌ترتیب از نوع تصادفی و تجمعی بود. نتیجه­گیری:   به­طورکلی نتایج این مطالعه نشان داد که اوج جمعیت تریپس بلوط در خرداد ماه است و بر اساس نیکویی برازش، روش آیوائو برای برآورد توزیع فضایی این گونه مناسب‌تر از روش تیلور ارزیابی شد.

گوجه‌فرنگی با توجه حالت تازه خوری و قابلیت فرآوری، از محصولات باغی مهم جهان بوده و پرمصرف ترین سبزی بعد از سیب‌زمینی است. در کنار ارزش غذایی، گوجه فرنگی به عنوان گیاه مدل نیز موضوع تحقیق و پژوهش‌های بسیاری می‌باشد. وجود تنوع ژنتیکی اساس اصلاح گیاهان جهت انتخاب ارقام جدید با صفات مطلوب و سازگار با محیط است. شناسایی مکان‌ ژن‌های کنترل کننده صفات در تسریع روند اصلاحی موثر است. در این پژوهش به منظور بررسی تنوع ژنتیکی و شناسایی نشانگرهای مرتبط با 21 صقت مورفولوژیک در 99 ژنوتیپ گوجه‌فرنگی از نشانگر مولکولی ISSR استفاده شد.پ. از بین 20 آغازگر مورد بررسی 17 آغازگر پلی مورفیسم نشان دادند. میزان چندشکلی متوسط 97 درصد برآورد شد و نه آغازگر 100 درصد چندشکل بودند. بررسی شاخص‌های نشانگری نشان داد UBC 876 بالاترین مقادیر شاخص‌های نشانگری را داشت. طبق نتایج این پژوهش تنوع ژنتیکی بین ارقام گوجه‌فرنگی رایج در ایران نسبتا بالا ارزیابی شد. نتایج تجزیه ارتباط نشان داد بین 100 مکان ژنی با 19 صفت ارتباط بسیار معنی داری وجود دارد(P?0.01). براساس نتایج بدست آمده برخی مکان‌های ژنی کنترل کننده صفات از جمله UBC 3-1130، UBC 808-820 و UBC 825-580 با چندین ژن کنترل کننده صفت ارتباط معنی دار داشتند. شناسایی نشانگرهای مشترک به دلیل گزینش همزمان چند صفت اهمیت زیادی در اصلاح گیاهان دارد.  کلمات کلیدی: تجزیه پیوستگی، همبستگی صفات ، نشانگر ریزماهواره، Lycopersicon esculentum Mill..  

[1]MAS استفاده می‌شود، نشانگر 2

   چکیده کاملینا (Camelina sativa) گیاهی روغنی، دارویی و دارای توقع پایین و متحمل به تنش­های محیطی بوده و شناسایی میزان  تنوع  در ژرم پ?سم آن از  اهمیت زیادی برخوردار است. شناخت تنوع ژنتیکی، امری مهم و پایه و اساس تحقیقات به­نژادی گیاهان است. در این آزمایش تنوع ژنتیکی 45 لاین‌ هاپلویید مضاعف شده کاملینا حاصل از تلاقی 29 والد، بر اساس خصوصیات مولکولی، پروفایل اسیدهای چرب و صفات مورفولوژیک در شرایط گلخانه مورد بررسی قرار گرفت. آزمایش گلخانه­ای در سال زراعی 98-1397 در گلخانه تحقیقاتی و آزمایش‌های مولکولی در آزمایشگاه بیوتکنولوژی گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی انجام شد. تجزیه واریانس صفات مورفولوژیک نشان داد، بین لاین­ها از لحاظ صفات طول شاخه اصلی، طول شاخه فرعی، تعداد شاخه جانبی، تعداد نیام روی شاخه اصلی، تعداد نیام روی شاخه فرعی، ارتفاع تا اولین شاخه جانبی، طول ریشه، طول نیام، وزن کاه غلاف، وزن کل بوته، وزن ریشه در بوته، وزن بخش هوایی، وزن هزار دانه، عملکرد تک بوته و شاخص برداشت اختلاف معنی‌داری وجود داشت. تجزیه خوشه‌ای مبتنی بر صفات مورفولوژیک با استفاده از ضریب مربع فاصله اقلیدسی و روش Ward، لاین‌ها را به دو گروه مجزا تقسیم نمود. تجزیه به عامل ها بر اساس تجزیه به مولفه های اصلی و چرخش واریماکس نشان داد پنج عامل که مقادیر ویژه بالای یک داشتند، مجموعاً 40/78 درصد از تغییرات کل را توجیه کردند. جهت ارزیابی کارایی نشانگرهای رتروترانسپوزونی   REMAPو   IRAPدر بررسی تنوع مولکولی 45 لاین‌ هاپلوئید مضاعف گیاه کاملینا، سه رقم کلزا و یک ژنوتیپ آرابیدوبسیس، از 14 آغازگر منفرد و ترکیبی استفاده شد. هشت آغازگر IRAP در مجموع 103 قطعه تولید نمودند که 95 عدد از آن­ها چندشکل بودند (23/92%)، در حالی­که شش آغازگر ترکیبی REMAP، 54 قطعه، 49 قطعه چند­شکل و درصد چند­شکلی 70/90% تولید نمودند.غ نتایج حاصل از مطالعات مولکولی نشان داد که نشانگر IRAP از نظر شاخص­های تعداد قطعات تکثیر شده، قدرت تفکیک، نسبت چندشکلی موثر، شاخص نشانگری و در صد چندشکلی از مقادیر بالاتری نسبت به نشانگر REMAP برخوردار بود. تجزیه خوشه‌ای بر اساس نشانگرهایIRAP   و REMAP   با استفاده از روش Complete، لاین‌ها را به پنج گروه تقسیم کرد که نتایج تجزیه خوشه­ای بر اساس صفات مورفولوژیک را  تا حدی  تایید  کرد. تجزیه به مختصات اصلی بر اساس نشانگرهایIRAP   و REMAP، لاین­های مورد مطالعه را به پنج گروه تقسیم نمود. بر اساس آزمون منتل، ماتریس‌های تشابه حاصل از نشانگرهایIRAP   و REMAP با داده‌های حاصل از اندازه­گیری صفات فنوتیپی و پروفایل اسیدهای چرب، بیانگر همبستگی ضعیف منفی و معنی‌داری بود. درکل نشانگر­های رتروترانسپوزنی مورد استفاده به خوبی لاین­های کاملینا را تفکیک نمود. تنوع مشاهده شده در بین لاین­های کاملینا را می‌توان در مدیریت ژرم­پلاسم و برنامه‌های اصلاحی کاملینا به منظور تولید ارقامی با ویژگی‌های مطلوب استفاده نمود. کلید واژه: تنوع ژنتیکی، کاملینا، صفات زراعی، نشانگرهای رتروترانسپوزونی

   گوجه‌فرنگی دومین سبزی مصرفی بعد از سیب‌زمینی و بدون شک، یکی از پرمصرف‌ترین محصولات باغی است. از آنجا که گوجه‌فرنگی یکی از گیاهان مهم زراعت در ایران است، درک تنوع ژنتیکی موجود در میان ژنوتیپ‌های کشت شده در ایران از اهمیت بالایی برخوردار است. در این تحقیق به منظور بررسی تنوع ژنتیکی گوجه فرنگی تعداد 99 ژنوتیپ از شرکت‌های روژین تاک، گل سم گرگان، بهتا، هزارسوم و فلات جمع‌آوری شدند و مطالعات مولکولی در آزمایشگاه بیوتکنولوژی گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی دانشکده علوم و مهندسی کشاورزی در سال 98- 96 انجام شد. جهت ارزیابی تنوع ژنتیکی ژنوتیپ‌های گوجه‌فرنگی مورد مطالعه از نشانگر مولکولی SCoT استفاده شد. از 36 آغازگر SCoT مورد استفاده   15 آغازگر چندشکلی نشان دادند. از مجموع 207 باند تولید شده 206 باند چندشکل بودند و میانگین درصد چندشکلی و میانگین محتوای اطلاعات چندشکلی به‌ترتیب 52/99 و 298/0 برآورد شد همچنین اندازه باندها بین 250 تا 3200   جفت باز متغیر بود. در بررسی شباهت ژنتیکی بین ژنوتیپ‌ها، دامنه ضریب تشابه ژنتیکی جاکارد از   166/0 بین ژنوتیپ‌های شماره 34 (104) و 97 (زِد تی پی 8) تا 837/0 میان ژنوتیپ‌های شماره 86 (نامیب اِف 1) و 87 (1227) متغیر و میانگین آن 519/0 بود. تجزیه خوشه‌ای بر اساس ضریب تشابه جاکارد و روش Centroid انجام شد لذا ژنوتیپ‌ها به سه خوشه تقسیم شدند. تجزیه به مولفه‌های اصلی ژنوتیپ‌ها را به چهار گروه تقسیم نمود که سه مولفه اول 821/58 درصد تغییرات مولکولی را توجیه نمودند و نتایج حاصل از تجزیه به مولفه‌های اصلی تا حد زیادی با نتایج تجزیه خوشه‌ای مطابقت داشت. تجزیه واریانس مولکولی نشان داد که داخل جمعیت‌ها تنوع بالایی وجود دارد. در مطالعه حاضر نشانگر مولکولی SCoT به طور موفقیت آمیزی برای بررسی تنوع ژنتیکی میان ژنوتیپ‌های گوجه‌فرنگی زراعی مورد استفاده قرار گرفت و سطح بالایی از چندشکلی را ایجاد کرد همچنین این نشانگر کارایی مناسبی در تمایز ژنوتیپ‌های گوجه‌فرنگی از خود نشان داد.

  گوجه فرنگی از محصولات مهمی است که کمیت و کیفیت آن تحت تائیر آلودگی به گیاه انگل گل جالیز قرار می‎گیرد. کنترل این علف‎ هرز با شیوه‎های رایج عمدتا ناموفق بوده است. عدم آگاهی از جنبه‎های مولکولی و ژنتیکی برهمکنش این پارازیت با میزبان، برنامه‏های به‎نژادی و مهندسی ژنتیک را در معرفی ارقام مقاوم با چالش مواجه کرده است. مطالعه تغییرات در سطح ترانسکریپتوم از گام‎های اولیه در درک برهمکنش‎ گیاه میزبان با گیاه انگل است. پژوهش حاضر به کمک روش Oligo-dT anchored cDNA-SCoT نخستین بار به مطالعه الگوی بیان رونوشت‎های دخیل در پاسخ به علف هرز انگل گل جالیز در 4 مرحله نموی و 2 اندام‏ ریشه و برگ در گیاه گوجه فرنگی پرداخته است. در این مطالعه در مجموع از 36 پرایمر SCoT استفاده   شد، که از بین آنها 11 پرایمر در بین نمونه‎های مختلف تنوع نشان دادند. مقایسه الگوی تظاهر قطعات حاصل از تکثیر در هر سطح آلوده با شاهد متناظر علاوه بر نشان دادن بیان و عدم بیان، تفاوت در شدت بیان را نیز نشان داد، که می‎تواند زمینه‎ساز شناسایی ژن‎های عملکردی دخیل در برهمکنش این گیاه با انگل مذکور باشد.

ویتامین C یک آنتی‏اکسیدان اصلی در گیاهان است و نقش مهمی در کاهش فعالیت بیش از اندازه سلولی گونه‏های فعال اکسیژن دارد. در انسان نقش اصلی این مولکول بخاطر ظرفیت آنتی‏اکسیدانی آن حذف فعالیت گونه‏های فعال اکسیژن است و نیز بعنوان کوفاکتور برای بسیاری از آنزیم‏ها بکار می‏رود. انسان یکی از معدود گونه‏های پستانداران می‏باشد که قادر به سنتز این ویتامین نیست و باید آن را از طریق منابع غذایی به‏ دست آورد. ژن GGP‏ ‏یکی از مهم‌ترین ژن‏ها در چرخه بیوسنتزی ویتامین C‏ ‏می‏باشد که آنزیمGDP-L-galactose phosphorylase   را کد می‏کند. تهیه سازه حاوی ژن GGP مهم‌ترین مرحله جهت انتقال آن به منظور افزایش بیان ویتامین C در گیاهان مختلف می‏باشد. در این تحقیق، جداسازی این ژن از گیاه کیوی (Actinidia deliciosa) از طریق طراحی پرایمرهای ویژه و نیز استخراج RNA و تکثیر ژن از طریق PCR انجام شد. سپس این ژن در پلاسمید pTG19-T از طریق T/A cloning، همسانه‌سازی گردید. آنالیزهای مولکولی لازم انجام و جهت تایید نهایی تعیین توالی گردید. آنالیزهای بیوانفورماتیکی این ژن می‌تواند اطلاعات مهمی در زمینه ساختار پروتئینی و میل ترکیبی آن در واکنش‌های آنزیمی، ناحیه‌های حفاظت‏شده ژن و فراوانی و تفاوت‌های آن در گیاهان مختلف نشان دهد. می‌توان از این ژن برای افزایش ویتامین C در گیاهان دیگر نظیر خیار، مقاومت به تنش‌های محیطی در گیاهان مختلف و غیره استفاده کرد.

  چکیده :به منظور بررسی اثر کود سوپر فسفات تریپل و ترکیب دو اسیدآمینه پرولین و لایزین بر کنترل گل­جالیز و اثر این تیمارها بر گیاه گوجه­فرنگی ، آزمایشی به صورت فاکتوریل و در قالب طرح کاملا تصادفی با 3 تکرار در گلخانه تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی انجام شد. فاکتورهای آزمایش شامل: 1- گل­جالیز در دو سطح (بدون آلودگی و آلوده). 2- رقم گوجه­فرنگی در سه سطح (Eden، 3402، Pill ztp3). 3- ترکیب دو اسیدآمینه پرولین و لایزین در چهار سطح (صفر، 10، 20، 30 میلی­مولار). 4- کود سوپر فسفات تریپل در چهار سطح (صفر، 100، 200، 300 کیلوگرم در هکتار) بودند. نتایج نشان داد استفاده از ترکیب اسیدآمینه (پرولین +لایزین) در هر 3 غلظت در تقابل با سطوح صفر و 100 کیلوگرم در هکتار کود سوپرفسفات بیشترین اثر بازدارندگی را بر گل­جالیز دارند. با این وجود برای صفاتی مانند وزن تر و خشک گل­جالیز اثر بازدارندگی غلظت 20 میلی­مولار بیش از غلظت­های دیگر بود. بعلاوه غلظت 20 میلی­مولار بر بیشتر صفات مهم گوجه­فرنگی اثر منفی ندارد. بررسی اثر متقابل رقم و کود سوپرفسفات تریپل نیز نشان داد که بیشترین اثر بازدارندگی بر گل­جالیز مربوط به سطوح 100 و 300 کیلوگرم در هکتار است و در هر 3 رقم وزن تر و خشک اندام زیرزمینی گل­جالیز در سطح 200 کیلوگرم در هکتار نسبت به شاهد افزایش یافت. اثر متقابل رقم با کود سوپرفسفات تریپل نیز در مورد بسیاری از صفات گوجه­فرنگی معنی­دار شد. رقم Pill ztp3 نیز از نظر پاسخ به کود سوپرفسفات اندکی متفاوت از دو رقم دیگر بود. به طور کلی در هر 3 رقم با افزایش میزان کود چه در شرایط آلودگی و چه در شرایط بدون آلودگی به گل­جالیز، صفات مهمی مانند وزن تر و خشک ریشه و اندام هوایی و نیز تعداد میوه در گوجه­فرنگی افزایش یافت. با این وجود این افزایش نسبت به شاهد، در شرایط آلودگی بیشتر از شرایط بدون آلودگی بود. بعلاوه اثر متقابل رقم با ترکیب اسیدآمینه تنها برای صفات فیزیولوژیک مانند کلروفیل a، b و کارتنوئید و نیز برخی صفات مرفولوژیک مانند متوسط قطر ساقه گوجه، وزن تر ریشه و وزن تر اندام هوایی گوجه معنی­دار شد. در این بین رقم Pill ztp3 از نظر پاسخ به ترکیب اسیدآمینه اندکی متفاوت از دو رقم دیگر بود. همچنین با توجه به صفاتی مانند وزن تک میوه، تعداد میوه در بوته و متوسط عملکرد میوه، رقم 3402 و رقم Pill ztp3 به ترتیب کمترین و بیشترین افت عملکرد را در رقابت با گل­جالیز داشتند. بنابراین می­توان گفت که رقم 3402 و رقم Pill ztp3 به ترتیب متحمل­ترین و حساس­ترین رقم در این آزمایش بودند.  کلمات کلیدی: گوجه­فرنگی، گل­جالیز­، کود سوپرفسفات­تریپل، پرولین­، لایزین

گوجه­فرنگی یکی از محصولات بسیار مهم اقتصادی دنیا است، که یکی از مهمترین مشکلات کشت گوجه­فرنگی در ایران حمله گیاه انگلی گل­جالیز به این محصول است. به منظور بررسی تاثیر پروبیوتیک­ها و گیاه دگرآسیب چاودار و ماشک گل­خوشه­ای بر کنترل گل­جالیز، مطالعات گلخانه­ای و مزرعه­ای در سال 95-1394 در پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی کرمانشاه انجام شد. درآزمایش گلخانه­ای تیمارهای آزمایشی شامل استفاده از ارقام مختلف گوجه­فرنگی کارون، ارس، سوپراسترین­بی و سیوند، ماده دگرآسیب چاودار و ماشک گل خوشه­ای، جدایه­های باکتری نوع تجاری شامل   INR7 وP2   و نوع بومی B60، B71 و E11 بودند. تیمارهای مزرعه­ای بر اساس نتایج مطالعه گلخانه انتخاب شدند، تیمارها شامل استفاده از ارقام ارس و سیوند، کود سبز چاودار و ماشک گل­خوشه­ای، جدایه­های باکتری INR7 و B71 بودند. البته تیمار شاهد (بدون اضافه کردن ماده دگرآسیب و پروبیوتیک­ها) نیز در ازمایش گنجانده شد. در این مطالعه ارتفاع ساقه، قطر ساقه، تعداد شاخه جانبی، تعداد میوه، عملکرد کل میوه، وزن تک میوه، وزن تازه و خشک اندام هوایی، وزن خشک ریشه، درصد ماده خشک میوه، انواع کلروفیل (شامل a، b و کل) و کاروتنوئید در گوجه­فرنگی و تعداد ساقه و وزن خشک گل­جالیز اندازه­گیری شد. به طور کلی نتایج این مطالعه نشان داد که در بین ارقام مورد بررسی، مقاوم ترین رقم در برابر حمله گل­جالیز سیوند و حساس ترین آن­ها ارس می­باشد. نکته قابل توجه در رقم سیوند در شرایط مزرعه­ای اگرچه از شدت آلودگی کم نشد ولی در عوض از کاهش عملکرد گوجه­فرنگی توسط گل­جالیز جلوگیری کرد. گیاه دگرآسیب ماشک گل خوشه­ای تاثیر بسیار شگرفی بر کاهش آلودگی گل­جالیز داشت، که این نتیجه را می­توان مهم­ترین نتیجه این مطالعه دانست. استفاده از پروبیوتیک B71 باعث کاهش چشمگیر گل­جالیز شد، ولی پروبیوتیک INR7 نتوانست از حمله گل­جالیز جلوگیری کند اما تاثیر بسیار خوبی بر برخی صفات گوجه­فرنگی داشت و مانع از کاهش آن­ها شد. فعالیت باکتری­های پروبیوتیک تحت تاثیر حضور و عدم حضور مواد دگرآسیب متغیر بود، اما استفاده تلفیقی از کود سبز ماشک گل­خوشه­ای و پروبیوتیک B71 موجب کاهش حمله گل­جالیز شد و کاربرد هرکدام به تنهایی تاثیر آن­ها بر کنترل گل­جالیز کمرنگ بود، این مساله نشان دهنده این مطلب هست که زمان گزینش عوامل متعدد، جهت افزایش عملکرد گیاه گوجه­فرنگی بایستی مجموعه­ای از عوامل را در تلفیق با همدیگر مورد بررسی قرار دهیم. از نکات دیگر نتایج این مطالعه این بود که اصولا عوامل مورد بررسی با توجه به شرایط و حضور و عدم حضور سایر عوامل، تاثیرات متفاوتی از خود روی عملکرد گوجه­فرنگی داشتند، این مساله در عالم واقعی و شرایط کشاورزی اتفاق می­افتد.