چکیده مقدمه: به‌طورکلی، فعالیت‌های توسعه‌ای باعث آسیب به محیط‌زیست می‌شود و ابعاد این خطرات بالقوه بسته به ماهیت فرآیند و اثرات زیست‌محیطی متفاوت است. کوره‌های آجرپزی پتانسیل تاثیرگذاری بالایی دارند؛ بنابراین با ارائه یک برنامه مدیریتی مناسب و ارزیابی زیست‌محیطی می‌توان تا حدودی از اثرات منفی ناشی از آن‌ها کاست. بر این اساس پژوهش حاضر با هدف تحلیلی بر مدیریت پایدار اراضی تحت پوشش کوره‌های آجرپزی در سه حوزه تخریب اراضی، تغییر کاربری اراضی، پوشش زمین، در دهستان گودین شهرستان کنگاور، به انجام رسید. روش­شناسی: برای رسیدن به اهداف تحقیق، از رویکرد تلفیقی (کیفی-کمی) بهره گرفته شد. برای شناسایی تهدیدهای کوره­های آجرپزی و تجارب زیسته ساکنان روستاهای هدف کوره­های آجرپزی، از روش کیفی (پدیدارشناسی) و برای شناسایی و اولویت‌بندی راهکارهای لازم در خصوص مدیریت پایدار اراضی تحت پوشش کوره­های آجرپزی دهستان گودین شهرستان کنگاور (دلفی و تحلیل سلسله مراتبی)، استفاده گردید. جامعه مورد مطالعه پژوهش ساکنان روستاهای هدف کوره‌های آجرپزی، کارگران کوره‌های آجرپزی، صاحبان کوره‌ها و کارشناسان و متخصصان در این زمینه بودند و براساس روش نمونه‌گیری ملاک محور 14 نفر، به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده­ها، مصاحبه­ی عمیق انفرادی نیمه ساختارمند و یادداشت‌برداری میدانی بود و تا زمان رسیدن به اشباع داده، مصاحبه‌ها ادامه یافت. برای تحلیل داده‌ها از تحلیل محتوا و الگوی هفت مرحله­ای کلایزی، استفاده گردید و داده‌ها با استفاده از آمارهای توصیفی و در محیط نرم‌افزارهای (  )، (Expert Choice)، مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفتند. نتایج: بر اساس نتایج پژوهشی، در ارتباط با تهدیدهای به وجود آمده توسط کوره‌های آجرپزی، سه دسته موضوعی الف. تغییر کاربری اراضی (خارج شدن اراضی از چرخه تولید، ایجاد استخرهای ذخیره آب، آسیب و تخریب جاده‌های فرعی و بیابان‌زایی)، ب. تغییر پوشش گیاهی (کاهش خاک حاصلخیز برای رشد گیاه، کاهش رشد گیاهان و خشک شدن آن‌ها، کاهش علوفه مورد نیاز دام، کاهش فتوسنتز گیاه و کاهش کمیت و کیفیت محصول گیاه) و پ. تخریب اراضی (فرسایش شدید خاک، رانش زمین و فقیر شدن خاک)، مشخص گردید و در ارتباط با تجارب زیسته مشارکت کنندگان از کوره‌های آجرپزی پنج خوشه 1. بیماری (مشکلات ریوی، مشکلات ستون فقرات و کسلی و افسردگی)، 2. گسترش ارتباطات اجتماعی (ارتباط با اقوام مختلف و ارتباط بیشتر با مردم روستا)، 3. سود اقتصادی (کاهش بیکاری، کسب درآمد و اشتغال‌زایی)، 4. تضاد منافع (درگیری با صاحبان کوره‌ها و درگیری با سازمان‌ها) و 5. کار سخت (کار سخت و طاقت‌فرسا، معتاد شدن بر اثر کار سخت و عدم ادامه تحصیل بر اثر کار طاقت‌فرسا)، شناسایی گردید. همچنین استفاده از تسهیلات وحمایت‌های دولتی درزمینه تسریع در دادن امکانات زیربنایی جهت ایجاد طرح‌های کشاورزی نظیر گلخانه، اجرای صحیح قوانین حفظ کاربری اراضی زراعی در مورد فعالیت کوره­های آجرپزی و استفاده از عوامل بازدارنده درزمینه عدم تخریب بیشتر وآگاهی دادن به مردم روستا در زمینه خطرات زیست‌محیطی کوره‌های آجرپزی، به ترتیب بیشترین اهمیت و یا به عبارتی مناسب­ترین راهکارهای مدیریت پایدار اراضی تحت پوشش کوره‌های آجرپزی دهستان گودین، بودند. بحث و نتیجه­گیری: همان‌طور که مشخص گردید، عملیات کوره آجرپزی باعث ایجاد چالش‌های بهداشتی و زیست‌محیطی می‌شود. در سطح محلی و در نزدیکی یک کوره آجرپزی، آلودگی‌های ناشی از عملیات کوره‌های آجرپزی، تهدیدی برای سلامت حیوانات، گیاهان و انسان‌هاست و در سطح جهانی، آلودگی‌های ناشی از عملیات کوره‌های آجرپزی، تغییرات آب و هوایی و گرم شدن کره زمین را به دنبال دارد. ازاین‌رو می‌توان گفت یکی از منابع مهم تولید گازهای گلخانه‌ای، صنایع تولیدکننده آجر است.    کلمات کلیدی: مدیریت پایدار زمین، تغییر کاربری اراضی، تخریب اراضی، پوشش زمین، کوره‌های آجرپزی، شهرستان کنگاور.

      چکیده جنگل‌های هیرکانی ایران که در شمال کشور و در سه استان گیلان، مازندران وگلستان قرار دارد، صنعتی‌ترین و مهم‎ترین جنگل‌های کشور است که مساحت آن حدود 9/1 میلیون هکتار برآورد شده است. این جنگل‌ها با تنوع گونه‌ای و ژنتیکی بالا و قدمت زیاد که متعلق به دوران سوم زمین شناسی است، میراثی ماندگار و ارزشمند است.   اما متاسفانه توسط آتش‌سوزی به‌عنوان یک پدیده با منشا طبیعی و انسانی همواره مورد تهدید قرار می‌گیرد. هرچندآتش یک بخش غیر قابل تفکیک از اکوسیستم جنگل است اما این پدیده از مهم‌ترین عوامل تخریب و از بین رفتن این اکوسیستم‌ها به شمار می رود. آتش‌سوزی باعث تغییرات و دگرگونی در عملکرد و ساختار اکوسیستم‌ها از جمله اکوسیستم جنگلی شده و تاثیر بسیار مخربی بر فرآیندهای طبیعی از قبیل زادآوری، بستر بذر، چرخه‌های کربن و نیتروژن، توالی، تنوع گونه‌ها و حیات وحش، خصوصیات فیزیکی، شیمیایی و حاصل‌خیزی خاک و .. دارد. در این پژوهش رخدادهای آتش‌سوزی دوره 23 ساله ( 2001 – 2023) جنگل‌های هیرکانی از سنجنده MODI   و دوره 11 ساله ( 2012 – 2022 ) از سنجنده VIIRS دریافت شدند. سپس این رخدادها از نظر زمانی ( ماه، فصل و سال ) و مکانی (فیزیوگرافی ) بررسی شده و ارتباط آنها با   ویژگی‌های فیزیوگرافی (درصد شیب، جهت شیب،   طبقات ارتفاعی ) و اقلیمی منطقه تجزیه و تحلیل شد. هم‌چنین بر این اساس خطر آتش‌سوزی در سراسر جنگل‌های هیرکانی، پهنه‌بندی و الگوی مکانی رخدادهای آتش‌سوزی مورد مطالعه قرار گرفت. نتایج فراوانی رخدادهای آتش­سوزی با فاکتورهای زمانی نشان داد بیش‌ترین تعدادرخدادها در سال 2021 به تعداد 70 و کم‌ترین در سال 2016 به تعداد 16 رخداد بوده است. از لحاظ بررسی ماهانه، سه ماه پیوسته به هم یعنی ژانویه با تعداد 59 دسامبر با تعداد 71   و نوامبر با تعداد 50   دارای بیش‌ترین رخداد می‌باشند.کم‌ترین تعداد هم درماه می و به تعداد 11 و سپس آوریل با 22 مورد بوده است. از لحاظ بررسی فصلی هم بیش‌ترین رخدادها در فصل پاییز می‌باشد.   بررسی فاکتورهای مکانی( فیزیوگرافی ) نشان داد که طبقه شیب 15> با فراوانی 03/4 رخداد در هر 10 هزار هکتار بیش‌ترین و شیب‌های طبقه 75<   با تعداد 1 رخداد در هر 10 هزار هکتار کم‌ترین رخداد آتش‌سوزی را داشته اند. طبقه ارتفاعی 500 >   با تعداد 28/4 رخداد در هر10 هزار هکتار بیش‌ترین و طبقه ارتفاعی1500-2000   با فراوانی 98/1 رخداد در هر 10 هزار هکتارکم‌ترین رخداد آتش‌سوزی را داشته اند.در شیب‌های جنوبی با فراوانی 83/4 در هر 10000 هکتار بیش‌ترین و شیب‌های شمالی با تعداد 74/1 در هر 10000 هکتار کم‌ترین رخداد آتش‌سوزی حادث شده است. همچنین الگوی مکانی نقطه­ای رخدادهای آتش­سوزی طی یک دوره 23 ساله با استفاده از داده‌های سنجنده MODIS و   VIIRS نشان داد که رخدادهای آتش­سوزی از فاصله 20 تا 40 کیلومتری دارای الگوی تصادفی و از فاصله 40 تا 65 کیلومتری دارای الگوی کپه‌ای می­باشند. نتایج آنالیز سری­های زمانی با استفاده از مدل‌ ARIMA نشان داد که پیک رخدادهای آتش­سوزی تا 2026 برای داده‌های سنجنده VIIRS و MODIS مشابه بوده ولی تعداد رخدادهای پیش بینی شده با استفاده از داده‌های سنجنده VIIRS نسبت به سنجنده MODIS بیشتر است. واژگان کلیدی: آتش‌سوزی– جنگل‌های هیرکانی– مدل‌سازی- پیش‌بینی

  کشاورزی مرسوم تاثیر بسیار زیاد در کاهش تنوع زیستی وکیفیت محیط زیست به علتمصرف بیش از حد کودهای معدنی و فشرده‏سازی خاک وآیش‏ گذاری زمین داشته است. کشت محصول پوششی باعث بهبود کیفیت خاک و عملکرد محصول اصلی،   افزایش کیفیت محیط زیست وتنوع زیستی موجودات خاکزی و سطح خاک می‏شود.گیاهان پوششی عملکرد چند گانه دارند و باعث بهبود خواص فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیک خاک و همچنین افزایش ماده آلی خاک وکنترل آفات و علف‏های هرزمی‏شوند، از فرسایش بادی وآبی خاک جلوگیری می‏کنند و به عنوان گیاه تله از شستشوی مواد غذایی موجود درخاک که   در اثر آبشویی شسته شده واز دسترس گیاه خارج وسبب ایجاد آلودگی در آب های زیرزمینی می شوند جلوگیری می‏کنند. سیب زمینی یک محصول پرمصرف در جهان است و افزایش تولید و عملکرد آن ضروری می‏‎باشد. از آنجایی که بهبود تولید و افزایش ارزش غذایی سیب زمینی از طریق بهبود شرایط خاک حاصل می‏شود، بنابراین، استفاده از گیاهان پوششی جهت افزایش ماده آلی خاک و جلوگیری از مصرف بی رویه کودهای معدنی سودمند است. به منظور تاثیر کشت گیاهان پوششی به صورت خالص و مخلوط بر بعضی خصوصیات خاک و رشد و عملکرد سیب زمینی آزمایشی در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا می‌شود. تیمارهای آزمایش شامل شاهد، شبدر خالص، جو خالص، ماشک خالص,ومخلوطی از آنها به نسبت های مختلف. برای انجام پژوهش ابتدا گیاهان پوششی کشت می شود و قبل از گلدهی با استفاده از دیسک بشقابی به خاک برگردانده می‏شوند. سپس اقدام به کشت سیب‏زمینی رقم سانتا می‏گردد. در نهایت صفاتی مانند شاخص سطح برگ، مقدار رطوبت نسبی، وزن خشک ساقه و برگ‏ها و وزن غده‏ها و عملکرد سیب زمینی و ارتفاع گیاهان پوششی اندازه‏گیری می‏شود. همچنین میزان پتاسیم، فسفر، نیتروژن، کربن آلی واسیدیته خاک تعیین می‏گردد

جنگل­های زاگرس در سال­های اخیر با آتش ­سوزی­های فراوانی روبه رو شده است در­نتیجه با اطلاع یافتن از تاثیر آتش بر درختان و درختچه­ ها و روند احیا آنها می­توان با در­نظر گرفتن پاسخ رویشی گونه ­های جنگلی پس از رخداد آتش­ سوزی، اقدامات و عملیات مناسبی را جهت احیا جنگل­های زاگرس به­ کار گرفت. از آتش ­سوزی به صورت یک سری­زمانی ایجاد گردید و پایش مناطق سوخته شده در بازه ی این رو در این پژوهش با استفاده از تصاویر ماهواره لندست، سنجنده OLI در طی دوره 1399-1392 به بررسی روند بازیابی پوشش­ گیاهی پس از رخداد آتش ­سوزی پرداخته شد. با توجه به تاریخ آتش ­سوزی در هریک از مناطق مورد مطالعه تصاویر قبل و بعد از رخداد زمانی سالانه انجام پذیرفت به­ گونه ­ای که تصایر ماه فروردین جهت بررسی پوشش­ علفی کف جنگل و تصاویر ماه­های مرداد و شهریور جهت بررسی پوشش درختی جنگل مد­نظر قرار گرفت. شاخص­هایNDVI و NBR به ­منظور بررسی روند بازیابی پوشش­ گیاهی به­کار گرفته شد و با استفاده از نتایج شاخص dNBR طبقات شدت سوختگی هر یک از مناطق تعیین گردید. با­توجه به تاثیر بارش بر انبوهی پوشش جنگل از داده های مانگین بارش در طی دوره 1396-1392 استفاده شد نتایج حاکی از یک روند افزایشی در هر سه منطقه مورد مطالعه قبل و بعد از رخداد آتش سوزی بود و این خود دلیلی بر افزایش سبزینگی پوشش­ گیاهی و به پیرو آن افزایش مواد سوختنی و خطر آتش سوزی است. بنابراین در پژوهش جاری تیپ جنگل و شدت آتش‌سوزی به­ عنوان عوامل تاثیرگذار بر روند بازیابی جنگل در­نظر گرفته شد. باید عنوان داشت که در تیپ بلوط ایرانی در منطقه جلالوند و بلوط ایرانی-مازودار در منطقه ریجاب ، سرعت بازیابی شاخص NBR و NDVI بیشتر از تیپ بنه-ارژن در منطقه قلاجه بود. به­طور کلی در جنگل­هایی که آتش­سوزی با شدت کمتر اتفاق افتاده است، روند ترمیم سریعتر صورت گرفته و در طبقات شدیدتر آتش­ سوزی، ترمیم روند طولانی­ تری دارد. نتایج این پژوهش حاکی   از مناسب بودن شاخص NBR جهت بررسی زمان بازیابی جنگل در جنگل‌های زاگرس است.  کلید واژه: آتش ­سوزی، سنجش از دور، جنگل­های زاگرس، NDVI، NBR

سناریوی   1-2.6 و   1-8.5 شبیه­سازی شده حاکی از آن بود  

روغن مصرفی کشور را تامین می‌کند. این در حالی است که شرایط اقلیمی کشور از پتانسیل بالایی برای تولید دانه‌های روغنی در حد خودکفایی برخوردار است. از بین دانه‌های روغنی، کلزا گیاهی است با درصد بالای روغن گیاهی (45-40 درصد) که از میان برداشتن موانع کشت آن می­تواند منجر به کاهش نیاز کشور به واردات دانه­های روغنی گردد. ازاین‌رو، هدف از این مطالعه بررسی موانع توسعه کشت کلزا در منطقه بخش مرکزی شهرستان خرم‌آباد است. این تحقیق ازنظر ماهیت جزء پژوهش­های کیفی است، روش تحقیق ازلحاظ دستیابی به حقایق و داده­پردازی، پژوهش میدانی و ازنظر هدف کاربردی است، بدان جهت که هدف محقق دستیابی به اصول و قواعدی است که در موقعیت­های واقعی و عملی به کار بسته می­شوند و به بهبود روش­های اجرایی کمک می­کنند. جامعه موردمطالعه کشاورزان بخش مرکزی شهرستان خرم­آباد بودند. برای انتخاب افراد نمونه از روش نمونه­گیری هدفمند بهره گرفته شد (15 نفر). نتایج این پژوهش نشان داد موانع توسعه کشت کلزا در منطقه بخش مرکزی شهرستان خرم‌آباد در پنج دسته شامل موانع اقتصادی، فقدان حمایت­های دولتی، اقلیمی، حوزه فروش و بازاریابی و موانع ناشی از ماهیت فیزیولوژیک گیاه کلزا قرار دارند. بیشترین تعداد موانع شناسایی‌شده در این پژوهش در دسته موانع اقتصادی است که از آن جمله می­توان به: هزینه بالای آماده‌سازی بستر، هزینه بالای مبارزه با علف‌های هرز، مزیت نسبی پائین محصول نسبت به سایر محصولات منطقه و پرهزینه بودن کشت کلزا اشاره نمود. با توجه به همپوشانی قابل‌توجه یافته­های این پژوهش با یافته­های پژوهش­های انجام‌شده در خصوص شناسایی موانع توسعه کشت کلزا در کشور، پیشنهاد این پژوهش برای متولیان حوزه کشت کلزا و همچنین پژوهشگران آتی در این زمینه آن است که ظرفیت­های تحقیقاتی و اجرایی را برای پی بردن به چرایی حل نشدن این موانع به­کارگیرند.    واژه­های کلیدی: کشت کلزا، دانه روغنی، چالش‌ها، موانع، استان لرستان.

با توجه به اینکه دود آب حاصل از سوختن بقایای گیاهی ضمن دارا بودن مواد غذایی مورد نیاز گیاه ، اخیرا در دسته تنظیم کننده های رشد قرار گرفته است و نتایج برخی پژوهش ها موید افزایش کمیت و کیفیت برخی محصولات پس از محلول پاشی با دود آب   شده است ،این تحقیق به منظور بررسی اثر محلول پاشی دود آب بر برخی خصوصیات اگرولوژیک کتان روغنی در مزرعه پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی در سال زراعی 1399-1398 به صورت طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار اجرا گردید. تیمارهای مورد بررسی در این تحقیق عبارت از محلول پاشی با غلضت های یک ، دو و صفر(شاهد)   لیتر در هکتار در سه زمان غنچه دهی ،گلدهی کامل و تشکیل کامل کپسول و همچنین تیمارهای ترکیبی غلضت و زمان محلول پاشی می باشد . نتایج حاصله از این تحقیق نشان داد که محلول پاشی با غلضت های یک و دو لیتر در هکتار بر عملکرد زیست توده ،عملکرد دانه ،عملکرد کلش ،تعداد دانه در کپسول، تعداد دانه در بوته، وزن هزار دانه ،ارتفاع بوته ،عملکرد پروتیین ،درصد روغن دانه ،عملکرد روغن،فعالیت آنزیم آنتی اکسیدان پراکسیداز ،فعالیت آنزیم آنتی اکسیدان کاتالاز ،   فعالیت آنزیم آنتی اکسیدان سوپر اکسید دیسوتاز ، پروتیین های محلول ، محتوی کلروفیل برگ ، محتوی کارتنوییدهای برگ و درصد رطوبت دانه   معنی دار بوده ولی بر صفات تعدادکپسول ، درصد پروتیین دانه و شاخص برداشت تاثیر معنی دار نداشته است . . بیشترین تاثیر بر عملکرد دانه مربوط به   تیمار محلول پاشی دودآب با غلضت دو لیتر در هکتار و در زمان غنچه دهی و گلدهی کامل و تیمار محلول پاشی با غلضت یک لیتر در هکتار در سه زمان غنچه دهی ،گلدهی کامل و تشکیل کامل کپسول ها بود   که به ترتیب سبب افزایش   56.4و52.9 درصد عملکرد شدند و کمترین عملکرد در تیمار شاهد مشاهده گردید.. به طور کلی بیشترین اثر مثبت بر عملکرد دانه به ترتیب مربوط به کاربرد سه زمانه ،دوزمانه و یک زمانه محلول پاشی بود .  

  جنگلهای زاگرس جزو مهمترین اکوسیستمهای جنگلی کشور بهلحاظ اکولوژیک و اقتصادی هستند. اکوسیستم جنگلی، همانند دیگر اکوسیستمها دارای سه مولفه ترکیب، عملکرد و ساختار است. ساختار مهمترین مشخصهای است که در پی استقرار توده حاصل میشود و اغلب تحت تاثیر مسائل مدیریتی قرار میگیرد؛ بنابراین برای درک بهتر اکوسیستمهای جنگلی و مدیریت بهینه این عرصهها و نیز برای بررسی روند پویایی این اکوسیستمها لازم است ساختار جنگل و نظم و ترتیب اجزای آن بهصورت کمی مورد بررسی قرار گیرد. ساختار جنگل ?ک? از مهمتر?ن اجزای کل?دی در تشر?ح اکوس?ستمهای جنگل? و تنوع ز?ست? است. تنوع ز?ست? ?ک مساله کل?دی در امر حفاظت طب?عت است و تنوع گونهای ?ک? از اجزای مهم آن است. تنوع گونهای ?ک? از خصوص?ات مهم جوامع ز?ست? و تابع? از شمار گونههای موجود و اندازه جمع?تهای معرف آن گونهها در ?ک منطقه است. در واقع، میتوان گفت تنوع گونههای درختی اساس تنوع زیستی در کل جنگل است، زیرا درختان منابع و زیستگاه را برای تمام گونههای دیگر جنگلی فراهم میکند. در حقیقت، انعطافپذیری و ثبات در اکوسیستمهای جنگلی ارتباطی مستقیم با تنوع گونهها و ساختار در جنگلها دارد. در این میان، برای بررسی ارتباط بین ساختار جنگل و تنوع گونههای درختی باید از ابزاری کارآمد استفاده گردد. با توجه به این موضوع، میتوان از علم زمین آمار استفاده کرد. پژوهش پیش رو با هدف ارتباط بین ویژگیهای ساختاری و تنوع درختی در جنگلهای زاگرس (گهواره) انجام شد. با استفاده از آماربرداری صد در صد ، تعداد 606 پلات برداشت گردیدند. نرمال بودن دادهها را با استفاده از آزمون کلموگروف – اسمیرنوف مورد بررسی قرار گرفت. سپس ویژگیهای مهم ساختاری درختان شامل گونه، قطر تاج، قطر برابر سینه، ارتفاع، متوسط قطر جست، تعداد جست در هر جست گروه اندازهگیری شدند. با استفاده از دادههای اندازهگیری شده، شاخصهای تراکم، غنا، تنوع و آمیختگی برای کل درختان برآورد گردید. در بررسی تحقیق مورد نظر، ناهمسانگردی در بین دادهها مشاهده نگردید. بنابراین، با توجه به همسانگرد بودن متغیرهای مورد بررسی، واریوگرامهای همه جهتهی آنها تهیه و مدل مناسب برازش داده شد. نتایج این پژوهش نشان داد که میانگین قطر تاج حدود سانتی متر 26، قطر برابر سینه 59/8 سانتیمتر، ارتفاع 400/3 متر، متوسط قطر جست 52/4 ، تعداد جست 63/9 است. همچنین قطر تاج و میانگین تعداد جست درختان از مدل نمایی، قطر برابر سینه، ارتفاع و میانگین قطر جست درختان از مدل کروی پیروی کردند. مطالعه واریوگرامها حضور همبستگی مکانی را در شاخصهای تنوع (Shannon)، یکنواختی(Sheldon) و غنا ( Menhinick) درختان را نشان داد. پارامترهای بهدست آمده از واریوگرامها و مدلهای برازش داده شده بر آنها، در مورد هرسه شاخص همبستگی مکانی قوی را نشان دادند. همچنین تغییرات مکانی ساختار و تنوع درختان در اطراف 4 گونه درختی شامل آلبالو، برو، مازو وزالزالک مورد مطالعه قرار گرفت که در تفسیر این نتایج میتوان بیان کرد که دو گونه آلبالو و برو دارای بیشترین آمیختگی با گونه های آلبالو، برو، مازو و زالزالک میباشند. در این تحقیق بهنظر میرسد که ارتباط بین ساختار و تنوع درختان به مقیاس بستگی داشته باشد که نیاز است مورد بررسیهای بیشتر قرار گیرد.ضمن اینکه علی رغم ارتباط مکانی بین متغیرهای ساختاری و تنوع لازم است جهت استفاده در بومشناسی حفاظت بررسیهای بیشتری در خصوص دامنههای مکانی بهدست آمده صورت پذیرد.

از جمله مشکلاتی کهدر قرن حاضر وجود دارد، مسئله فرسایش خاک و اثرات زیست محیطی ناشی از آن است که نهتنها باعث کاهش کربن آلی، تخریب ساختمان خاک و باروری خاک شده بلکه کشاورزی پایداررا نیز تهدید می­کند.بر همین اساس اصلاح­کننده­های آلی خاک با تاثیری که در نفوذآب به خاک، ضریب آبگذری و زهکشی خاک دارند، به عنوان یک راهکار مناسب در کاهشفرسایش خاک شناخته شده است. در این راستا پلات­هایی با ابعاد2در1متر مربع در قالبطرح بلوک کاملاً تصادفی و با سه تکرار در دو کاربری(مرتع و کشاورزی) مستقر گردید.مقایسه خصوصیات رواناب و رسوب بین کاربری زراعی و مرتع و تاثیر دو اصلاح­کننده­ ­آلیخاک (کودگوسفندی و کمپوست زباله شهری) به منظور کاهش میزان تولید رواناب و رسوب بااستفاده از باران طبیعی در دو مقطع زمانی مورد ارزیابی قرار گرفت. همچنین مقایسهتاثیر اصلاح کننده ها بر خصوصیات فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیک خاک و فعالیت سهآنزیم اوره آز، اینورتاز و فسفاتاز قلیایی مورد بررسی قرار گفت. نتایج درسال اول(قبلاز اضافه نمودن مواد اصلاحی) طی 5 رخداد بارندگی نشان داد که تغییر کاربری از مرتعبه زراعی منجر به افزایش رواناب و رسوب در کاربری زراعی شد. مقایسه کاربری مرتع وزراعی در 4 رخداد بارندگی سال دوم نیز همانند سال اول نشان دهنده افزایش حجم روانابو رسوب در کاربری زراعی بود. همچنین اصلاح کننده های آلی منجر به کاهش حجم روانابو رسوب در کرت های حاوی این کودها شدند. تاثیر اصلاح کننده های آلی بر تمامخصوصیات فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیک خاک در سال دوم نشان داد که کود های آلی سبببهبود خصوصیات فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیک خاک و همچنین فعالیت آنزیم ها در خاکحاوی این کودها می شود. نتایج مقایسه بین کود گوسفندی و کمپوست حاکی از تاثیر بیشترکود گوسفندی نسبت به کمپوست زباله شهری در بهبود خصوصیات خاک و کاهش حجم رواناب ورسوب بود.  

آتش­سوزی ­بخش­ جدانشدنی همه­ی­ بوم­سازگان طبیعی و یکی از مهم­ترین عوامل تهدیدکننده و فاکتورهای دگرگونی ساختاری و اکولوژیکی جنگل­ها و مراتع می­باشد. با توجه به نقش حفاظتی و حمایتی جنگل­های زاگرس، آتش­سوزی در این بوم­سازگان می­تواند یک تهدید جدی به­شمار آید. در این پژوهش با نگرش به ارزش بوم­سازگان مرتعی و جنگلی زاگرس و آتش­سوزی­های اخیر، داده­های مربوط به زمان و مکان آتش­سوزی عرصه­های طبیعی استان کرمانشاه طی سال­های 2002 تا 2018 با استفاده از سنجنده MODIS استخراج شد و سپس فراوانی رخدادهای سالیانه آتش­سوزی، ارتباط فراوانی رخدادها با عوامل محیطی و الگوی تغییرات زمانی و مکانی رخدادهای آتش­سوزی طی یک دوره 17 ساله بررسی شد. نتایج فراوانی رخدادهای آتش­سوزی در ارتباط با پارامترهای دما و بارندگی نشان داد که در جنگل با افزایش دما و کاهش بارندگی، فراوانی رخدادهای آتش­سوزی افزایش یافته است ولی در مراتع به نظر می­رسد که عوامل انسانی نقش پررنگ­تری نسبت به متغیرهای دما و بارندگی، در وقوع آتش­سوزی داشته­اند. همچنین مقایسه فراوانی رخدادهای آتش­سوزی با فاکتورهای فیزیوگرافی نشان داد که طبقه شیب 15 – 0 درصد با میانگین 82/42 رخداد در سال، طبقه ارتفاعی 2000 – 1500 متری با میانگین 82/49 رخداد در سال و جهت جنوب غربی با میانگین 35/22 رخداد در سال، بیش­ترین فراوانی رخداد را به خود اختصاص داده­اند. مقایسه میانگین فراوانی رخدادهای سالیانه آتش­سوزی در اقلیم­های متفاوت نیز نشان داد که اقلیم نیمه­مرطوب­سرد با میانگین 64/58 رخداد در سال، بیشترین فراوانی رخداد را دارد. از سویی نقشه­های پهنه­بندی خطر آتش­سوزی مربوط به هر سال تهیه شدند. همچنین الگوی مکانی نقطه­ای رخدادهای آتش­سوزی طی یک دوره 17 ساله با استفاده از تابعL   نشان داد که رخدادهای آتش­سوزی دارای الگوی کپه­ای می­باشند. نتایج آنالیز مکانی اثر متقابل روستاها و رخدادهای آتش­سوزی با استفاده از تابع دو متغیره L   و تابع همبستگی جفتی (g) نیز نشان داد که در فواصل نزدیک، روستاها و رخدادها داری ارتباط منفی یا دفع­کنندگی هستند ولی در فواصل دورتر دارای ارتباط مثبت یا جذب­کنندگی هستند. نتایج بررسی ارتباط فراوانی رخدادهای آتش­سوزی با فاصله از جاده نیز، نشان داد که در فواصل نزدیک جاده فراوانی رخدادهای آتش­سوزی بیشتر است به طوری که هر قدر فاصله از جاده بیشتر ­می­شود فراوانی رخدادها هم کاهش می­یابد. نتایج آنالیز سری­های زمانی با استفاده از مدل آریما و مدل هالت- وینترز نشان داد که هر دو مدل به خوبی برازش داده شده و رخدادهای آتش­سوزی را برای آینده پیش­بینی نمودند ولی با مقایسه نتایج این دو مدل به نظر می­رسد که مدل هالت-وینترز توانایی بهتری در پیش­بینی تغییرات فصلی داشته است.    واژگان کلیدی: آتش­سوزی- سنجنده MODIS- جنگل­های زاگرس - الگوی مکانی- سری زمانی- توابع L و g

   به طور کلی در بسیاری از مناطق جهان، آب مورد نیاز برای مصارف مختلف از طریق منابع آب زیرزمینی به دست می آید. در سالهای اخیر استفاده بیش از حد از آبهای زیرزمینی سبب افت سطح ایستابی و کاهش کیفیت آبهای زیرزمینی شده است. اگر چه مفهوم کیفیت آب زیرزمینی واضح به نظر میرسد، اما چگونگی بررسی و ارزیابی آن، نیاز به برخی روشها دارد. بخش کشاورزی با اختصاص سهم 95 درصدی و برداشت بیش از 80 درصد آن از منابع آب زیرزمینی نقش عمده ای در تغییرات کمی و کیفی آبخوان ها دارد. در مناطق خشک و نیمه خشک که غالب دشتهای کشور ما را نیز شامل می شود، به دلیل کمبود منابع آب سطحی و سهولت برداشت از سفره های آب زیرزمینی، وابستگی مردم در تامین آب مورد نیازشان به منابع آب زیرزمینی بیشتر از سایر مناطق می باشد. در مناطق خشکی مانند ایران آب های زیرزمینی به عنوان یکی از مهمترین منابع آب مورد نیاز بخش های کشاورزی، شرب و صنعت از اهمیت زیادی برخوردار استو از جمله کشورهایی است که به دلیل کمبود منابع آب سطحی، بیش ترین آب مصرفی در کشاورزی را از آب های زیرزمینی تامین می کند که در اثر اضافه برداشت ها و هجوم و تداخل جبهه های آب شور و شیرین، کیفیت این آبها نیز به صورت فزاینده ای کاهش یافته است. این پژوهش بر روی آبخوان دشت بیجار واقع در استان کردستان در غرب کشور انجام شده است که برای رسیدن به اهداف گفته شده از داده های بارندگی مربوط به سال های 1366 تا 1391، داده های کمی و کیفی مربوط به سال های 1388 تا 1397 بهره گرفته ایم.در این تحقیق با استفاده از تحلیل داده های کیفی و کمی   اخذ شده از شرکت آب منطقه ای استان کردستان و با استفاده از نرم افزار های GIS، Mod flow   سعی به دستیابی به اهداف زیر شده است 1.   بررسی اضافه برداشت از آبهای زیرزمینی دشت بیجار- دیواندره و تاثیر آن بر کیفیت و کمیت آب دشت مورد مطالعه. 2.   بررسی آب زیرزمینی دشت مورد مطالعه از لحاظ خورندگی و رسوب گذاری. 3.   بررسی واکنش آب های زیرزمینی دشت مورد مطالعه نسبت به خشکسالی ها در دوره های مختلف 4.   شبیه سازی تغییرات سطح آب زیرزمینی دشت بیجار- دیواندره با استفاده از نرم افزار Mod flow در ابتدا وضعیت کیفی آب زیرزمینی دشت مورد مطالعه از نظر شرب، کشاورزی، رسوب گذاری و خورندگی در طی دوره ی آماری مورد تفسیر و تحلیل قرار داده شده است. در حالت کلی نتایج بیانگر این امر هستند که از لحاظ شرب بخش غرب و مرکز دشت نسبت به بخش شرقی دشت در هر دو ماه کم آب(مهر ماه) و پر آب(خرداد ماه) بر اساس استانداردهای مورد نظر از کیفیت مطلوبتری برخوردار می باشند. همچنین نتایج، مطلوبیت کیفیت آب زیرزمینی جهت مصارف کشاورزی را در غرب دشت نشان می دهد، در بخش کوچکی از شمال شرقی دشت آب زیرزمین دارای کیفیت نامناسب جهت کشاورزی می باشد. از لحاظ خورندگی و رسوب گذاری نیز باید گفت که با توجه به نتایج حاصل شده بخش غربی دشت خاصیت خورندگی و بخش شرقی خاصیت رسوب گذاری با شدت های مختلف را دارا می باشند.   

  تنش‌ها عامل مهمی در کاهش تولید محصولات کشاورزی هستند و تنش کم¬آبی یکی از مهمترین تنش¬ها است. گیاه دانه روغنی کاملینا(Camelina sativa L.)از خانواده براسیکاسه دارای خواص و کاربردهای فراوانی در صنعت، علوم دارویی، تغذیه انسان و دام و صنایع آرایشی- بهداشتی است. این گیاه به علت داشتن مزایایی از جمله نیاز کم به آب، نهاده‌های کشاورزی و سازگاری به تنش¬ها ازجمله سرما، خشکی و آفات، نسبت به سایر گیاهان روغنی بیشتر مورد توجه است. مطالعه حاضر به منظور بررسی تحمل کم¬آبی شش ژنوتیپ گیاه کاملینا در سال 98-97 از نظر تعدادی صفت در آزمایش کشت بافت و گلخانه بررسی شد. در بخش مطالعات گلخانه که در قالب طرح بلوک کامل تصادفی انجام شد، نتایج تجزیه واریانس نشان داد که بین ژنوتیپ¬های مورد مطالعه و همچنین سطوح تنش از نظر صفات ارتفاع بوته، طول ریشه، وزن ریشه، عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک و شاخص برداشت اختلاف معنی¬داری وجود دارد. نتایج مقایسه میانگین ها نیز نشان داد که رقم سهیل بالاترین عملکرد دانه(033/3 گرم)را دارد. در آزمایش القاءکالوس و کشت کوتیلدون شش ژنوتیپ تحت تاثیر چهار سطح تیمار تنش کم آبی صفر، 20،10و 30 درصد با اعمال PEG6000 به صورت آزمایشی در قالب طرح کامل تصادفی قرار گرفتند. همچنین متغیرهای سرعت رشد کالوس، سرعت رشد نسبی کالوس و محتوای آب نسبی کالوس در شرایط تنش مورد مطالعه قرار گرفتند. نتایج حاصل از تجزیه آماری نشان داد که بین ژنوتیپ¬های مورد مطالعه در صفات بررسی شده تحت شرایط تنش و بین سطوح مختلف تنش اختلاف معنی¬داری وجود داشت. در بخش کشت بافت گیاهی رقم سهیل به علت دارا بودن محتوای آب نسبی کالوس(326/8 درصد)و سرعت رشد نسبی کالوس(290/4 درصد)بالاتر، در میان سایر ژنوتیپ¬ها به عنوان رقم با تحمل بالا به کم¬آبی شناخته شد. بنابراین رقم سهیل از نظر مطالعات مربوط به گلخانه و القاء کالوس به عنوان رقمی که به شرایط کم آبی حساسیت کمتری دارد معرفی می¬گردد.

بررسی اثر گوگرد بنتونیت دار و نیتروژن بر عملکرد و اجزای عملکرد و برخی خصوصیات کیفی و رشد ریشه گندم آبی (رقم سیروان)

چکیدهانرژی به‌عنوان یکی از مهم­ترین عوامل تولید از نظر اقتصادی و محیط زیستی دارای اثرهای قابل‌توجهی است و به‌عنوان یکی از اصلی­ترین ارکان توسعه کشورها محسوب می‌شود. بدین منظور با توجه به اتمام سوخت‌های فسیلی، توجه کشورها در سطح جهان به سمت سوخت‌های زیستی و از جمله بیودیزل معطوف شده است. تولید و هم‌چنین کیفیت این سوخت مسئله‌ای بسیار مهم است. تخمین عملکرد واکنش ترانس استریفیکاسیون مسئله‌ای بسیار مهم در پژوهش‌های بیودیزل است، بر همین اساس در پژوهش حاضر اقدام به ارزیابی روش پردازش تصویر و استفاده از روش‌های مدل‌سازی سطح پاسخ (RSM)، شبکه‌های عصبی مصنوعی (ANN) و روش سیستم استنتاج عصبی- فازی (ANFIS) برای تخمین عملکرد این واکنش شد. در پژوهش حاضر ابتدا اقدام به تولید بیودیزل تحت شرایط مختلف (زمان انجام واکنش، نوع الکل، نوع کاتالیزور و همچنین روش تولید ) تولید شد و بازده واکنش تحت بازه گسترده‌ای تولید شد. سپس با استفاده از سه روش 1- عکس‌های میکروسکوپی 2- با استفاده از جعبه مخصوص پردازش تصویر قبل از سانتریفیوژ 3- با استفاده از جعبه مخصوص پردازش تصویر بعد از سانتریفیوژ، اقدام به تهیه عکس از نمونه‌های بیودیزل تحت شرایط یکسان شد. سپس با استفاده از پردازش تصویر اقدام به تهیه تصاویر کانال‌های رنگی از تصاویر گرفته شده در 5 حالت عکس‌های میکروسکوپی، عکس‌های محفظه مخصوص پردازش تصویر قبل از سانتریفیوژ، ترکیب روش‌های تصویربرداری قبل از سانتریفیوژ، عکس‌های محفظه مخصوص پردازش تصویر بعد از سانتریفیوژ و ترکیب تمام روش‌های تصویربرداری، شد. با استفاده از سه روش مدل‌سازی ANN, ANFIS, RSM بازده واکنش تخمین زده شد. نتایج   نشان داد که بهترین روش استفاده از محفظه پردازش تصویر و بدون انجام سانتریفیوژ با روش مدل‌سازی ANFIS بود و این روش توانست به‌خوبی بازده واکنش ترانس استریفیکاسیون را با ضریب تبیین (R2) 983/0، میانگین مربعات خطای داده‌ها (MSE) 002226/0، میانگین مطلق خطا (MAE) 02927/0 و مجموع توان‌ دوم باقیمانده‌ها (SSE) 12466/0 بهترین عملکرد را در تخمین بازده واکنش ترانس استریفیکاسیون داشته باشد. استفاده از روش ANN نیز توانست با دقت خوبی بازده واکنش را تخمین بزند. استفاده از روش پردازش تصویر و مدل‌سازی با روش ANFIS با کاهش هزینه‌های آنالیز به نسبت روش متداول گاز کروماتوگرافی (GC)، توانست بازده واکنش را با دقت مناسبی تخمین بزند. کلیدواژه : بیودیزل، پردازش تصویر، گازکروماتوگرافی (GC)، ترانس استریفیکاسیون، روش سطح پاسخ، روش انفیس، روش شبکه‌های عصبی مصنوعی.